SIAPANGLAI

Lai Min Ttialning

2011-01-29T19:26:00.000-08:00

LAI MIN TTIALNING

Min hi “Sinak/sining” (Identity) langhternak fawibik a si. Minung le miphun identity langhternak le humhhak kilvennak hi a lam tampi a um. Tch., ah nunphung, holh le ca, min, puai le lam, hni le puan, tbt. Hi hna lak ah hin min isakning le ittialning hi a biapi bik hmanh a si tiah ka ruah. Zeicahtiah, min hi thil pakhat khat a sining kan theihnak, kan tthen khawhnak, kan hngalhkhawhnak hmasabik a si zungzal.

Laimi kan min ttialning hi hmuh le rel cangka in a fiang colh mi a si. Kan min fang kan hnakhaw nih a theih cangka in nu min le pa min zong a tliang colh, a fiang colh mi a si. Hlan in Lai min kan ttial tawnning le atu lio mi cheukhat nih min ittialning a tanglei ah hin ka hun langh ter. Tulio micheu nih ttialning hi “Ttial tawnlo ning” tiah a tlang ka pek i rel cio tuah u. Voikhat relnak in theih an har ngai. Tch. ah Zaathangchung pa Chan Awi cu a phun he a min ttial tikah “Chanawi Zaathang” a si. “Chanawi” hi “Cha-nawi”, asilo ah “Chan-awi” tiah zeideuh dah a min auhning awchuah a si ti theih a har. A donghnak ah “i” aa tel caah Mizo nu a si tiah ruah khawh a si fawn. Sihmanhsehlaw, hi min ngeitu hi “pa” bak a si fawn. Hi bantuk hin harnak le laklawhnak a um hi al awk a ttha lo. Hi bantuk hin Chumawi, Sangawi, Lalawi, Hrangawi, Lianuk, Hranguk, Ttialawi, Thlaawr (Thlaor), Cungawr (Cungor), Niawi, Saiiang, Zaiang, Zaiiang, Sungeng, Sungiang, tbt. hna zong hi Laimin ah a fiang kho lo. Sihmanhsehlaw Chum Awi, Sang Awi, Lal Awi, Hrang Awi, Lian Uk, Hrang Uk, Ttial Awi, Thla Awr (Thla Or), Cung Awr (Cung Or), Ni Awi, Sai Iang, Za Iang, Zai Iang, Sung Eng, Sung Iang, tbt. in ttial tawnning te hi a fiang pup ko i zeitluk in dah a tthat!!!

I. Minfang lawngin

Ttial tawn ning:

Pa: Chan Awi, Ni Awi, Thla Awr, Za Thawng Lian, Van Za Bawi Mang,

Nu: Ngun Zi, Sai Iang, Za Iang, Zai Iang, Sung Iang, Ngun Ttha Iang, Sui Za Iang Hnem

Ttial tawn lo ning:

Pa: Chanawi, Niawi, Thlaawr, Zathawnglian, Vanzabawimang

Nu: Ngunzi, Saiiang, Sungiang, Zaiang, Zaiiang, Nguntthaiang, Suizaianghnem

II. Bible min ilak tikah

Ttial tawn ning:

Pa: Solomon Chan Awi, Paul Ni Awi, Andrew Thla Awr, Peter Za Thawng Lian, Job Van Za Bawi Mang

Nu: Elizabeth Ngun Zi, Naomi Sai Iang, Rebecca Sung Iang, Mary Za Iang, Shalom Zai Iang, Esther Ngun Ttha Iang, Ruth Sui Za Iang Hnem

Ttial tawn lo ning:

Pa: Solomon Chanawi, Paul Niawi, Andrew Thlaawr, Peter Zathawnglian, Job Vanzabawimang

Nu: Elizabeth Ngunzi, Naomi Saiiang, Rebecca Sungiang, Mary Zaiang, Shalom Zaiiang, Esther Nguntthaiang, Ruth Suizaianghnem

III. Chngkhar/Phun min ilak tikah

Ttial tawn ning:

Pa: Chan Awi Zathang, Ni Awi Bawitlung, Thla Awr Cinzah, Za Thawng Lian Hlawnceu, Van Za Bawi Mang Khenglawt

Nu: Ngun Zi Zathang, Sai Iang Thangngan, Sung Iang Cinzah, Za Iang Cinzah, Zai Iang Hlawnching, Ngun Ttha Iang Hlawnceu, Sui Za Iang Hnem Khenglawt

Ttial tawn lo ning:

Pa: Chanawi Zathang, Niawi Bawitlung, Thlaawr Cinzah, Zathawnglian Hlawnceu, Vanzabawimang Khenglawt

Nu: Ngunzi Zathang, Saiiang Thangngan, Sungiang Cinzah, Zaiang Cinzah, Zaiiang Hlawnching, Nguntthaiang Hlawnceu, Suizaianghnem Khenglawt

IV. Bible min he Chungkhar min he ilak tikah

Ttial tawn ning:

Pa: Solomon Chan Awi Zathang, Paul Ni Awi Bawitlung, Andrew Thla Awr Cinzah, Peter Za Thawng Lian Hlawnceu, Job Van Za Bawi Mang Khenglawt

Nu: Elizabeth Ngun Zi Zathang, Naomi Sai Iang Thangngan, Rebecca Sung Iang Cinzah, Mary Za Iang Cinzah, Shalom Zai Iang Hlawnching, Esther Ngun Ttha Iang Hlawnceu, Ruth Sui Za Iang Hnem Khenglawt

Ttial tawn lo ning:

Pa: Solomon Chanawi Zathang, Paul Niawi Bawitlung, Andrew Thlaawr Cinzah, Peter Zathawnglian Hlawnceu, Job Vanzabawimang Khenglawt

Nu: Elizabeth Ngunzi Zathang, Naomi Saiiang Thangngan, Rebecca Sungiang Cinzah, Mary Zaiang Cinzah, Shalom Zaiiang Hlawnching, Esther Nguntthaiang Hlawnceu, Ruth Suizaianghnem Khenglawt

V. Fa min in min ittial tikah

A hmanmi: Chan Awi pa, Za Thawng Lian pa, Ngun Zi nu, Sui Za Iang Hnem nu

A hmanlo mi: Chan Awi Pa, Za Thawng Lian Pa, Ngun Zi Nu, Sui Za Iang Hnem Nu.

Hika zon ah “Pa” le “Nu” hi cafang ngan in ttialding an si lo. Hi ti “P” le “N” a ngan in ttial ahcun “Chan Awi Pa” ningpi hin min a si tinak a si. Min fang hna hi cafang ngan in thawk a si i nu le pa sinak (common gender) tu cu cafang hme in “pa”, “nu” tiah tial ding a si.

[Theihawk: "Pa" le "Nu" tiah cafang ngan in "P" le "N" hman cu minung min a si ti lo. Minung min ai ah hman a si lo. Kan biakmi Pathian le Khuazingnu min ai-awh lawng ah hman a si. Abik in Krihfa mi nih kan biakmi Pathian min kan ttial tikah Pathian, Amah, kan Pa Pathian tiah kan hman. Cafang hme in pathian, amah, kan pa pathian, tiah kan ttial ahcun khuachia min le minung, thilri min tluk men lawng a si.]

Cun, Chanawipa, Zathawnglianpa, Ngunzinu, Suizaianghnemnu ti zong in pehdih in ttial ding a si lo. Hitin kan ttial ahcun phunmin, hmun le ram min bantuk ah ruah a si cang. Zch: Zaathang, Hlawnceu, Bawipatlang, tbt in. Mizo ttialning in kan zoh tikah pumpak min in hmuh a si i nu a si le pa a si a fiang lo. Mizo Ttialning kan ilak ve vekvek ahcun "a" le "i" a donghnak ah kan chiah ve awk si ko. Cucun Mizo ah ruah kan si ve ko hnga. Cucaah peh in kan ttial tikah min ngeitu Chanawi, Zathawnglian, Ngunzi, Suizaianghnem hna i an pa le an nu sinak common gender a langhnak "pa" le "nu" khi tthen in ttialding in ka ruah. Cu lo ahcun min pumpi a silo ah thilri min ah a kal/cang. Mizo nawn cawn rumro in micheu nih nan kan ttial pi tikah kan Laimin a fiang kho ti lo.

Cun fale dawtnak min in ittial tikah:

A hmanmi: Chanchan pa, Lianlian pa, Ukza pa, Thawngttha nu, Sisi nu, tbt.

A hmanlo mi: Chanchanpa, Lianlianpa, Ukzapa, Thawngtthanu, Sisinu, tbt. in peh lo ding. Chanchan Pa, Lianlian Pa, Uk Za Pa, Thawng Ttha Nu, Sisi Nu tbt. in "P" le "N" hna cafang ngan in ttial lo ding.

Cun Chan Chan Pa, Lian Lian Pa, Uk Za Pa, Thawng Ttha Nu, Si Si Nu, tbt. in ttialding zong a si lo. Hitin ttial ahcun Tch: "Chan Chan Pa", "Lian Lian Pa" ningpi hin sakmin pumpi ah ruah a si cang.

Note:

1. Fale min in ittial hi zapi biaruahnak le zapi sin cattialnak ah hmanding a si lo. Kan min pum in ttialding a si. Zapi sin cattial tikah kan hmanmi kan min kha atu le tu thlen ding zong a si lo.

2. Hawikom i auhnak Kawicung, Pahnin, Lianlian, Suite, Nawnku, tbt. zong zapi sin ca thlah/ttial tikah hman lo le telh lo a ttha. Hman lo ding zong a si ko. Hitin kan hman ahcun zapi/group upat lo a si i hruh kan co fawn lai.

3. Ka kawi ttha, ka upa, ka nau pa, ka tu pa, ka tu nu, tbt. zong hman lo ding a si (zapi huap in “ka” can ah “kan” hman ttung lo ahcun).

Hi bantuk pawl hi cu mah le pumpak cio, mah le address (ID) cio ah ikuat tikah hman ding a si. Mah bantuk pumpak cakuat le i biakchonhnak ahcun minfak zong hman a ttha lem ve lo.

VI. Min ah Full stop ( . ) chiah kong

Laimi nih kan min hmai ah Pu le Pi, Tlangval le Nungak, Pa le Nu, Salai le Mai pawl kan hman. Acung i ttial cang bantuk khin. Micheu nih hi pawl kan hman tikah "Pu. Rung Kung", "Pi. Par Iang" tiah Pu le Pi hmai ah full stop ( . ) kan chiah. Mah hi a dik lomi a si. Full stop ( . ) chiah cu Biafang tling a si lo, a tawinak lawng a si tinak a si. Mirang min ah "Mr. Roland Brown", "Ms. Elenna" tbt in an hman ve. "Mister Roland Brown", "Miss Elenna" ti bantuk in a tling in ttial ahcun full stop ( . ) a hau ti lo.

Hi bantuk in Laimin ttial tikah a kal ve awk a si. Pu le Pi, Salai le Mai tbt pawl hi biafang tling an si cang ca ah ( . ) a hau ti lo. Zohchunh:

A dikmi ttialning

-Pu Rung Kung, Tlangval Thawng Hlei Mang, Pa Cung Uk Lian, Salai Mang Kung tbt in

Atawinak in ttial hei siseh law:

-P. Rung Kung, Tv. Thawng Hlei Mang, P. Cung Uk Lian, Sl. Mang Kung tbt in si a hau hnga

-Pi Par Iang, Nungak Sung Ttha Par, Nu Dawt Hnem Sung, Mai Par Hlei Sung, tbt in

Atawinak in ttial hei siseh law:

-P. Par Iang, Ng. Sung Ttha Par, N. Dawt Hnem Sung, Mi. Par Hlei Sung, tbt in si a hau hnga

Hitin a tawinak in tialning phung kan zulh ve i kan ttial tikah aa cawh dih. A fiang fawn lo, aa dawh fawn lo.

Adik lo mi ttialning:

-Pu. Rung Kung, Tlangval. Thawng Hlei Mang, Pa. Cung Uk Lian, Salai. Mang Kung tbt in

-Pi. Par Iang, Nungak. Sung Ttha Par, Nu. Dawt Hnem Sung, Mai. Par Hlei Sung, tbt in

L Sui Kung Ling

2008

Chin Min Ttialning le Identity

2011-01-22T21:36:00.001-08:00

Chin Min Ttialning le Identity

Chin Naming System and Identity

Chin Min

Lai min ttialning kong ah a hram in vun ruat tuah usih. Laimi hi Ca (Literature) kan ngeih hlan in kan ngeih hnu kum zeimawzat (1965 tiang?) chung mirang nih an rak kan umpi mi kan si. Uknak lei in British mirang nih an kan umpi. Biaknak lei in America mirang nih an kan um pi. Uknak lei in British nih an kan umpi lio ah biaknak lei siangbawi hna an phan ve. Lairam le Lai miphun tthanchonak ca ah a phunphun in rian an rak ttuan. Zeidang cu chim ti lo in Ca an kan tuahpiaknak kong tu ruat colh ko usih.

Uknak lei in British mirang nih an kan phak lio ah Ca kan rak ngei lo. Biaknak lei siangbawite an phak hlan ah uknak lei upa nih Laica an rak kan tuah piak. Cu uknak lei in tuahmi Laica cung ah cun siangbawite nih tlamtling deuh in an kan tuahpiak tthan. Culio caan in nihin ni tiang Laimi nih kan min kan ttialning cu atu i zapi nih kan ttial cioning hi a si. Atu kan ttial cio ning hi kan identity ah a dir cang mi a si. A kan hruaitu le kan ca ah rian a kan ttuanpiaktu mirang hna nih nan min ttialning hi a tthalo, hmailei international documentation ah harnak a um lai, tbt. zong an rak ti hna lo i a si lai. Zeicahtiah min ttialning cu mah le sining le duhning in isak cio le sullam a ngei cio mi a si kha an rak hmuh piak hna ca ah a si lai. Cun ruah awk a simi cu anmah mirang zong an holh umtuning in an min an ttial tikah komh awk hnga hnga a simi lawng an komh i komh awk hnga lo pawl kha komh lo in an ttial ve. Atang hi zohchunh hmanh usih.

1) Clark Sundar, Alan Harkness, Raymond Edward Brown, Charles Marshall Kraft, tbt. hi an min ttialmi an si.
Clarksundar, Alanharkness, Raymondedwardbrown, Charlesmarshallkraft, tiah an ttial lo.
2) Lian Thawng, Sang Uk Mang, Za Hlei Cung Thawng tbt. in ttial ve ding kan si ko. Lianthawng, Sangukmang, Zahleicungthawng, tbt. in ttialding a si lo. Zeicahtiah mirang zong hitin an ttial ve lo. [Zohchunh: Clarksundar, Alanharkness, Raymondedwardbrown, Charlesmarshallkraft, tiah an ttial ve lo].

Salai Van Lian Thang nih America hruaitu upa pawl an min ttialning in a ttialmi pawl zoh tikah a cung ttialmi bantuk hi a si ko. Komh lo awk hnga minfang pawl an tthen i an min an ttial ko.
Mizoram hruaitu upa pawl an min zong a hun ttial i anmah Mizo nih India, Sri Lanka le Bangladesh min ttialning icawn in an rak ilak ve cang ca ah anmah ca ah aa dawh i a ttha ngai ko. Amah cattialtu pumpak zong 1988 hnu a tlanval kate in nihin tiang Mizoram ah a ummi a si i hitin aa dawhnak a hmuhkhawh zong hi a lamte a si ve ko. Lai Forum ah 16 January 2011 a cattial mi ah tling tein relkhawh a si.

Peh in Laimin kan ttial tikah harnak le laklawhnak a um. Kan min sullam a ngei ti lo. Kan min sakhnawh chan sullam zong a tlau. A rel zong aa rel kho colh ti lo. Vowel he aa pehmi min hna lebang cu a sullam ning in a tlau, a pingpi ah a chuak. Zohchunh: Zaathang chung pa Chan Awi cu a phun telh chih in a min ttial tikah “Chanawi Zaathang” a si. “Chanawi” hi “Cha-nawi”, or “Chan-awi” tiah zeideuh dah a min auhning awchuah a si ti theih a har. Laklawhnak ngai a si rihmi cu a min donghnak ah “i” aa tel caah Mizo nu a si tiah ruah khawh a si fawn. Zeicahtiah Mizo nu an min ttialning he aa khah ca ah. Sihmanhsehlaw, hi min ngeitu hi “pa” a si fawn. Hi bantuk hin harnak le laklawhnak a um hi al awk a ttha lo. Hi bantuk hin Chumawi, Sangawi, Lalawi, Hrangawi, Lianuk, Hranguk, Ttialawi, Thlaawr (Thlaor), Cungawr (Cungor), Zaiang, Sungeng, Ttialiang, tbt. hna zong hi Laimin ah a fiang kho lo. Sihmanhsehlaw Chum Awi, Sang Awi, Lal Awi, Hrang Awi, Lian Uk, Hrang Uk, Ttial Awi, Thla Awr (Thla Or), Cung Awr (Cung Or), Zai Iang, Sung Eng, Ttial Iang, tbt. in ttial tawnning te hi a fiang pup ko i zeitluk in dah a tthat!!!

Micheu nih phunmin kan ittial chih cang ca ah mah kong lawng hi ruahding a um. Kan hmang lai maw, a hnu ah maw kan chiah lai a hmai ah, ti pawl. Sakmin tling hnu ah apeh in ttial a remcang bik ko lai. Sang Uk Cung Hlawnceu tiah. Sangukcung Hlawnceu tiah ttial lo in. Cubelte Hlawnceu Sang Uk Cung , Hlawnceu Sangukcung tiah ahmai bik ah a chia na, a hnubik ah a chia na in kan icawhhnuk ding a si lo. Cupin ah Sangukcung Hlawnceu tiah kan ttial ahcun cattial phung/mit in kan zoh tikah phun min le sak min theihkhawh a si ti lo. Thleidan khawh a si ti lo. Minfang an pahnih hin phun, thilri, thilnung min ah ruah an si. Micheu nih phun min tham cu theihcia (understood) pei a si ko cu ti a si ttheu. Miphun dang cu chim lo, Laimi chung hmanh ah hin kan phun min kan ithei dih cio lo ti kha ruah le theih a hau. Zapi deuh in theihmi tham cu Hlawnceu, Zaathang, Khenglawt, Cinzah hna lawng pei a si ko cu! Hi hna hmanh hi a theilo mi kan um rih ti hi theih a hau. Cucaah kan sakmin le kan phunmin hna hi atu micheu nan ttialning hin cun a fiang kho ti lo. Theihkhawh a silonak a ruang pakhat rih cu phunmin hi hmai ah a ttial hmasa mi le hnubik ah a ttialmi um a si rih kan timi hi a si. Zohchunh:

(1) Mangthawng Khithleng, Teikham Hlawnri, Pengcunglian Lianching
Mah ah hin a hnu ta maw phunmin a si a hmai ta dah ti a fiang ti lo.
(2) Mang Thawng Khithleng, Tei Kham Hlawnri, Peng Cung Lian Lianching
Mah ah hin a hnubik pawl (Khithleng, Hlawnri, Lianching) hna hi phunmin an

si tiah ruah a si i theihkhawh colh a si.

Phun min hi cafang ngan in ttialding a si lo. Zch: Sen Thang, Zo Phei, Ma Ra, Lau Tu, Hlawn Ceu, Kheng Lawt, Zaa Thang, tbt. in phun (clan) min ttialding a si lo. Senthang, Zophei, Mara, Lautu, Hlawnceu, Khenglawt, Zaathang, tbt. in ttial ding a si. Hihi minung min ttialning le phun (clan) min ttialning aa dannak a si. Cucaah minung min ttialning le phunmin ttialning hi thleidan khawh ngai a hau. Culo ahcun micheu kan cattial mi ah minung kan min le kan phun min a fiang kho ti lo. Hi bantuk hin Laimi kan min ttialning hi thliri min bantuk sawhsawh ah cheukhat a can cang mi le can aa tim rih mi pawl kong ah sia a rem lo ngai i lung a fak ko.

Micheu nih vowel he aa pehmi min pawl cu a karlak punctuation hyphen ( - ) chiah ding a si an ti. Hyphen chiah hau lo in kan ttial tawn ning in a tliangpup mi a si ko. Cucaah peh in min ttial nih harnak le laklawhnak lawng a kan pek. Hipin ah peh in ttialmi Zch: Bawi Za Rung cu Bawizarung, Za Iang Hnem cu Zaianghnem tiah ttial tikah mirang ram sining in kan lak tikah First name, Middle name, Last name a um kho ti lo. Min pumpaluk in First name ah a cang. First name lawng a ngei i Last name le Middle name a ngei tilo mi ah a cang. Sihmanhsehlaw Bawi Za Rung min hi (First name: Bawi, Middle name: Za, Last name: Rung) in ttialkhawh a si i a min a tluang ko. Hi bantuk in Za Iang Hnem zong a min a tluang ve ko. Min fanghnih lawng a ngeimi Zch: Bawi Thawng, Lian Ling, tbt. zong First name le Last name in a si kho. Mirang ram ah Middle name ngeih lo a poi fawn lo.

Hi bantuk in kan min ttialning te mirang an min ttialning system ah a lut kho ngai ko mi kha rawklak le tlaulak in tuah ding a si lo. Ruah awk pakhat a um mi tu cu mirang ram ah an min sakning le ttialning system bantuk in Last/Faminly name or Surname chungkhar pakhat nih aakhat in nan ngei/tuah dih lai. Kan ram system a si ca ah nan min sakning le ttialning, auhning nan thlen dih lai ti a si bel ahcun phundang a si. Kan rammi nan si cang ca ah kan system nan zulh a hau tiah mirang ram ummi vialte an nin ti hna ahcun thlen a hau mi a si. Zeitittha tiding lawng a si ko hnga. Min ttialning in kan identity kan idan hnu cun hmailei chanhnih thum ah kan thinlung zong kan idang te khomi a si. Sihmanhsehlaw, cuti i tinak a um lo ahcun Laimi kan sinak a langhtertu, kan identity fiang ngai in a langhter mi kan min ttialning hi ramchung ramleng Laimi vialte ikhah dih awk kan si ko. Kan idan awk a si lo.

Acung chim bantuk in cozah bia he pehtlai in kan ikhah khawhlonak caan a phak taktak ahcun ramchung Laimi le ramdang um Laimi kan min ttialning kan idan hau teding in a um. Thil sining taktak (Practical reality) in kan ruah/zoh ahcun ramdang ah a um cang i an rammi sinak a ngei cangmi cu chuahkehnak in Laimi kan si ko bu ah Laimi kan kan si ve ti lo. Cubantuk dirhmun kan phak sual ahcun zeitittha! Cubantuk dirhmun kan silo chung poah cu kan pale chan, mirang chan in nihin tiang kan ttial tawn ning tein hmanding kan si ko. Indian base name writing system a simi India, Sri Lanka le Bangladesh pawl min ttialning cun kan ti pi sawh hlah u! Acung i kan langhter cang bantuk khin mirang min ttialning zong ah tulio Lai min ttialning he kan ikhat ko. Chim duhmi cu vawlei pumpi min ttialning he kalh in kan Lai min ttialning hi harnak a um lo.

Chin Identity

Kan min sakning system kong ah tuanbia a hram lei pil deuh hmanh usih. Kawlram chung um miphun pawl tuanbia kan zoh tikah Burman, Karen, Karenni, Pa’O le Shan pawl hi China-Tibet le Mongolia region in a rami an si. Mon pawl hi Cambodia Khmar in rat dawh an si [Ref. Karen Human Right Group: “Understanding Burma”]. Laimi zong China-Tibet, Mongolia region in a rami kan si ve tiah ka pom. Internet chung i source cheukhat an ttialmi hi ka pom. Cucaah kan tuanbia a hram in a ratning hoih in kan zoh tikah atu lio i kan min kan ttialning te hi hlanpi in kan rak ngeihmi, kan original a si. Cu kan original cu kan thlau ding le kan thlen ding a si lo. A tthadeuh tu in kan remh/chap awk a si. Kawlram chung miphun dang pawl he kan min kan ttialning aa lawh zong hi kan hrampi kan ratnak aa khat mi kan si ca ah a si ti hi pom awk ttha thil kalning a si.

Cucaah Chin kan si ah, Bamar an si ah, Karen, Karenni, Kachin an si ah kan min ttialning kan ikhah hi kan hram aa khatmi kan si ca ah a si. Kawlmi kan huat hna ruang men ah kan min ttialning identiy thlen timh ding a si lo. Kawlmi uknak ah a ummi kan si ca ah an nawl kan icawn mi a si lo. An kan hnek i kan icawn chommi zong a si lo. A hramthawk tein rak hman mi min ttialning system a si ve. Cucaah a hramthawk tein kan ngeih ve mi kan identity a si. Tibet-Mongolia-China lio i (k)an rak ngeih cangmi kha nihin tiang ngeihpeng mi a si. Asia mi tamdeuh pi nih (China, Tibet, Mongolia, Korea, Hong Kong, Japan, etc.) pupa chan in min ttialning aa lo in kan hman cangmi kan min ttialning system a si bantuk in kilven ding le fehter chin ding tu a si.

India, Sri Lanka, Bangladesh pawl hi an origin Indus in a si tiah ka ruah. Cucaah Arab lei he aa naihmi an si i an min ttialning zong Arab he an ilo deuh lai tiah ka ruah. Thaimi hi an ratnak China lei in Tai Yuan le Tai Lao hrinsor in Thairam chaklei le thlanglei ah a rak phan mi an si. Tai Lao pawl hi tulio Laos ram i Laos le Burma i Shan pawl khi an si ve. Cu chan lio chawlet (merchants) pawl tampi an rak lut. Umnak nawl an pek hna. Cuticun India lei in Hindu influence nih a tei hna ca ah an culture zong Hindu culture nih a khuh hna i atu i Thai culture ah a hung cang tiah Wikipedia nih a ttial. Kum 1350 hrawng ah khuapi-ram (city-states) minthang Ayuthaya ti a si i India khua Ayadhya min chuankhan in sakmi a si. A tuahtu Ramathibodi ti a si. Tuandeuh an sawbua (chiefdoms) pawl min ah Sri Saccanalai le Supanburi an itel. Hi vialte nih a langhter mi cu Thai hi culturally Indian influence mi an si ti hi a si. Cucaah an cattial le an min ttialning ah Chin, Kachin, Karen, Shan, Bamar pawl he an idannak hi si dawh a si. China-Mongolia lei in a rami an si ve ko nanin. Chin, Kachin, Karen, … pawl he kan origin kan ikhat ko nain India Hindu influence he an rak si i atu ah India le Sri Lanka base Buddhism influence in an um a si ca ah an cattial le an min ttialning ah kan idan hi sidawh a si. Kawlmi zong Sri Lanka le India Buddhism a lami an si ve ko nain nunphung in (culture) influence a tuah chih hna lo tiah ruah ttha ngai a si. Cucaah Thai bantuk in India, Sri Lanka min ttialning ilak lo in China lei in an ratpi mi kha an zulh ca ah atu an min ttialning khi si dawh bik a si.

Bialam a vun i peh ca ah tlawmpal vun pial rih ning law: Kawlmi hi huathlorh in kan huat hna awk a si lo. Minung an sinak basic value (element), kanmah bantuk minung an si ve nak kha zoh/hmuh ding a si. Minung poah minung sinak in kan izoh dih a hau. Cucu universal human value le human rights basic concept a si ko lo maw! Kan duhlo ding le kan huatmi cu politics lawng a si. Huatnak thinlung he politics tlamtlinh le hmuhkhawh a si lai lo. Hmuh hmanh ah a fek lomi le a tling lomi a si lai. Zeibantuk rian paoh ah (Political, religious, economic, social) huatnak, zumhlonak thinlung le mit in kan izoh chung poah cu duhmi hmuhkhawh a si lai lo. Basic level ah remnak, hmuhthiamnak a um hnu lawng ah second level a simi politics, social, economic rian pawl ttuantti khawh le duhmi ihal khawh le ipek khawh hnu lawng ah hmuh a si lai.

Kan bia ah kir tthan uish law: Atu i min nan kan ttialpi hnik ning hi cu Indian base a si tiah ka ruah ko. Cucu India, Sri Lanka, Bangladesh nih an hman bik. Mizoram hi India le Bangladesh he aa naih deuhmi an si ca ah Ca an rak tuah thawkka hrawng in an system rak ilak ve dawh in ka ruah hna. Anmah Mizo lawng nih an ilak i Chin he aa pehtlai in Tiddim le Tonzang he aa tlaimi India ram ummi hna zong nih an hmang lo tiah ka ruah. India he aa naihmi Kuki le Thado zong nih Mizoram ttialning hi an ilak ve lo in ka ruah. Anmah India ramchung lila zong ah Naga zong nih an ilak lo. Zch:

1. Van Bawi, Van Thawng Hnin, Van Biak Thawng Lian
2. Vanbawi, Vanthawnghnin, Vanbiakthawnglian

No. 1 le No. 2 hi zoh veve tuah usih. No. 1-nak i min pawl nih hin First name, Last name, Middle name an ngei kho. Van Bawi tu hi Middle name a ngei lai lo. Middle name ngeih lo kha a poi lomi a si. No. 2-nak i min pawl hi a zate in minkhat lawng ah a dir cang i First name, Last name, Middle name zeitindah kan tuah lai? Asilo ah First name ah kan chiah ahcun Last name le Middle name a um ti lai lo. Hitin a umtuning a si ca ah atu nan kan tipi hnik ning hi a fiang lo ngaingai. A buaibai chin lei ko a lo!

Hi a cung harnak hi, nan kan thlenpi hnikning zulh in, tei/tuahnak lam pakhat, a si kho mi a si tiah ka ruahmi a um ve. Cucu Chinmi vialte nih minfang pahnih cio lawng kan isak lai i pakhat cu sakmin a si lai i adang pakhat cu phunmin a si lai. Hi ah hin atu nan tining hi a lut kho. Hihi tamdeuh nih kan pomkhawh ahcun Chin dihlak ikomhnak le identity a si ca ah kan zulh cio ding a si. Cutining a si ahcun a cung i No. 2nak min pawl khi Vanbawi Cinzah, Vanthawnghnin Zaathang, Vanbiakthawnglian Hlawnceu tbt. in a kal hnga. First name le Last name lawng kan ngei dih hnga i Middle name ngeih a um kho ti lai lo. Zeicahtiah minfang nan komh dih ca ah. Hining hi Chin dihlak nih kan cohlang kho lai maw? A ngaingai ti ahcun phunmin ittial chih hi phunpi deuh lawng nih tutiang ahcun hman a si. Phun tenau pawl nih hman a um lem lo. A hmang mi le a hmang lomi, a hmang duhmi le a hmang duhlo mi percentage (%) zeizat cio dah kan si hnga?

Cun hi kong hi Thantlang, Haka, Falam base lawng in ruahding a si lo. Kuki, Thado, Tedim, Tonzang, Zo, Matu, Mindat, … kan dihlak huap in ruah ding a si. Thantlang le Haka lawng deuh nih hi kong hi kan buai deuh mi a si sual maw? An min zong Thantlang-Haka micheu nih Mizo ttialning icawn bang hin an ttial ve maw? Kan hawile an buai ve maw? Kanmah lawng nih kan buaipi mi a si ahcun ruah ngai hau a si lai.

Mizo upat le thangtthat an tlaknak tampi lakah pakhat a si ve tiah ka ruahmi cu an min ttialning hi a si. A hram cu Indian base system an ilak tiah ka zumh hna nak ka chim cang. Ka palh kho. Sinain pa min ah “a” le nu min ah “i” an ithlak mi te hi an system a tthatuk ka ti. An min relnak in nu le pa an si theihcolh an si. An phunmin an ttial chih tik zong ah an sakmin ah nu an sinak “i” le pa an sinak “a” kha an chiah ca ah phunmin le sakmin thleidan khawh colh a si. Palhnak a um kho lo. Kannih atu i micheu nih nan kan ttialpi ning hi zoh ve tuah usih! Zch: Vanbawi Cinzah, Vanthawnghnin Zaathang, Vanbiakthawnglian Hlawnceu. Phunmin le sakmin aa thleidang kho ti lo. Chin a silo mi, Chin mi context a theilo mi midang le ramdang mi mit in zoh tikah min ngeitu hi nu a si le pa a si zong aa thei kho lo. A phunmin le a min taktak sakmin zong zei deuh dah a si ti aa thei kho lo.

Vawlei cung miphun vialte an min le an i ttialning in theihkhawh ngai an si.
(1) Tuluk, Taiwan, Hong Kong, Korea, Japan le Kawl pawl phu;
(2) India, Bangladesh, Sri Lanka le Thai pawl phu,
(3) Zurope ram hna le North America phu,
(4) Africa Negro minak pawl phu le South America phu,

An min ttialning a tlangpi in an idanning theihkhawh ngai a si. Hi bantuk in Chin mi dihlak zong kan min kan isak ning le kan i ttialning hin kan itheih ve awk a si. Mui kan ihmuh lo bu le kan konglam kan itheih cia lo buin internet chung i min kan hmuh cangka in Laimi a si tiah min in itheih khawhawk kan si. Cuca-ah kan Laimi sinak Identity kan ratnak hram in kan ngeihmi kan thlaulonak le a umpengnak sullam a si lai. Min ttialning identity tal nih a kan komh ve lo ahcun Chinmi ikomhnak (unity) a lam a hla rih ko lai.

Note: Mah cathluan ah hin Chin = Lai in ruah le ttial a si.

Luke Sui Kung Ling
January 2011

ALAK(FREE) LE TTUANVO

2010-09-23T16:51:00.001-07:00

Alaak (Free) le Ttuanvo

Laimi kan caah thawngttha bik cu khamhnak cu a LAK in pek kan si ti kan theih hi a si. Hi bia kantheih ahcun aa lawmmi miphun kan si. A LAK timi bia uar tu hmanh ah a kan can phah rua tiding in kan um. Pathian A LAK in a kan pek mi thil chung in minung ttuan vo a um ve ko rua tiah ka ruahnak pawl, Bible chung in keimah pumpak hmuhning ka van tial lai. Caan na ngeih caan ah a dih tiang relpi nak in tha ka pe te tiah kan sawm.

A LAK CHUNG IN TTUANVO

Deutronomy 3:18: " Cun khi can ah khan nawl kan pek hna i," Bawipa nan Pathian nih hi ram cu co awk ah an pek cang hna; nannih nan unau Israel mi hna hmaiah nan mi raltha vialte hna cu hriamnam put in an lan hmasa lai."
Joshua 6:2; " Cun Bawipa nih Joshua cu a chawnh i," Zohhmanh, Jericho cu a siangpahrang he, a mitthawng ralttha hna he tiah, na kut chungah kan pek cang."

Ephesian: 2:8; " Nan nih cu vel an ngeih hna caah an khamh hna i, khamhnak nan hmuh cu a mah nan i bochan caah a si. Khamhnak nan hmuh mi cu nan mah tuah mi a si lo, Pathian laksawng a si."

1. KAMH MI RAM LE ISRAEL

Israel miphun cu Pathian nih a kamhmi hna ram phaknak ca i, Jodan tiva an tan hlanah, Moses nih Pathian hmaiah zumhtlak tein umpeng awkah a forhfial hna. Deutronomy cauk a hramthok ka hrawngah Moses chimmi cu, " Pathian nih hi ram hi nan mah ta si awk ah an pek hna," a ti. Moses a thih hnu tlawmpal ah Israel miphun cu Pathiannih a pekmi hna ram i va um ding; an ramah vaser ding ah cuka lei panh cun kal in an vafuh. Culio ah Joshua nih a miphun a cawnpiak mi hna cu an pu Moses nih a cahmi hna bia," Bawipa sal Moses nih, Bawipa nan pathian nih dinhnak hmun an pek hna i, hi ram hi an pek hna lai," ti in nawl an pekmi hna kha i cinken tuah u. ( Josuah 1:13) Isarael pawl an um hnganak ding hmun cu an sinah Pathian nih a pek canghna. Cucu Pathian LAKSAWNG, a lak in pekmi bak a si. Sihmanhseh rian an ngeih rih mi cu, " An mah caah chiah/pek a simi hmun chungah khan va kal i vaa laak kha a hau. Cuticun vakal in an vaa lak lo i, Egypt ram lei tu-ah an kir tthan a si ahcun, Pathian nih a pekmi hna laksawng, dinhnak ram kha an co lai lo."

II. JERICHO KHUA LE ISARAEL TTUANVO

Israel pawl kamhmi ramchung an vonluh tlawmpal ah, vanpang in kulhmi khualipi, Jericho khua an phan cawlh. Hlanlio chanah cun vanpang in kulhdihmi khua cu lakding ah an rak i harh tukmi, tuk khawh lo ding khua an rak si. Tuchan bang vanlawng in bom thlak hna a rak um lo. Siseh Pathian nih Josuah sinah a chimmi cu, Joshua 6:2; " Cun Bawipa nih Joshua cu a chawnh i," Zohhmanh, Jericho cu a siangpahrang he, a mitthawng ralttha hna he tiah, na kut chungah kan pek cang," tiah a ti. Pathian nih Jericho khuapi cu Josuah le Israel miphun kha ALAK /Manlo in a pek hna. Siseh Israel miphun nih cu khua cu luhhnawh in an vaa laak ve a hau. Cu khua laak khawhnak ding caah cun Pathian nih zulhding le tuah dingmi ttuanvo tampi a pek hna. Cuhnacu, " Niruk chung ni fatin te, nikhat voikhat Jericho khua hel ding le a ni sarih nak ni ah voi sarih hel ding ttuanvo kha an si. Cuhnuah a zarih lo; An hel dih in, an saki, muko tum i au ding zong a fial rih hna. Cuticun Pathian nih a fial mihna Ttuanvo kha an zulh i an tuah lawngah Pathian nih a pekmi hna Jericho khua chung ah a lut kho ding an si. Jericho khua cu Pathian nih a pek mi hna LAKSAWNG a si nain Israel pawl nih Pathian nih a pekmihna zulhding nawlbia/tuanvo kha, a nawl ngai in a zulh le an tuah ve lo ahcun, cu LAKSAWNG cu an ngah lo pin ah an sunghding mi a si.

III. KHAMHNAK LE TTUANVO

Ephesian: 2:8; Chungah, "Nan nih cu vel an ngeih hna caah an khamh hna i, khamhnak nan hmuh cu a mah NAN I BOCHAN caah a si. Khamhnak nan hmuh mi cu nan mah tuah mi a si lo, Pathan laksawng a si." Vel in khamh nan si. Khamh nan si cu nan zumh i a mah nan i bochan caah a si ati. Alak in pekmi Khamhnak kha conak ding caah ZUMH le BOCHAN (timi Ttuanvo) kha a hau. Alak in pekmi khamhnak cokhawhnak ding caah zumhnak timi ttuanvo kan herh. Jesus nih John 6:29 ah a chimmi kan hmuhmi cu, "Jesuh nih cun a leh hna i, " Pathian nih tuah hna seh ti an duh mi hna rian cu hihi a si: A thlah mi ZUMH hi," tiah a ti hna.

Israel miphun cu dinhnak ram cu ALAK bak in pek an si nain, kal in an vaa laak a hau; an va co kha a hau. An va co khawhnak ding caah harnak aphunphun an tuar i an inn a hau. An nunnak tampi a liam a hau. Retheihnak tampi an tuar a hau. An hruaitu tampi kamhmi ram, a lakin pekmi ram phankho lo in nunnak liam in an um ( Eg. Moses; Luatnak rian, alak in pekmi ram conak ding caah harnak tampi he an miphun caah rian a ttuan nain kamhmi ram nuam a phan manh lo.)

Joshua sinah Pathian nih Jericho khualipi cu Pathian nih a lak in a pek tthanhna. Siseh an cokhawh i an mah ta a si khawhnak ding caah ttuanvo tampi an ngei. An ttuanvo kha tlamtling tein nunnak pek in an dirpi caah ALAK in pekmi hmun cu an mah taa ah a cang. Harnak tuarnak umloin Pathian nih apekmi hna khualipi cu an co kho lo.

Minung kan caah aliannganbikmi thawngttha, Khamhnak hmanhhi: Jesus Khrih hmang in Pathian nih a lakbak in a kan pek.( Kan caah thawngttha taktak a si) Sihmanhseh, Bible nih, Khamh kan co khawhnak hnga caah NAWLNGAIH nak a herh zia kha a kan cawnpiak. Hebrews 5:9 chungah, " A tling mi ah ser a si tikah a mah NAWL A NGAIMI vialte hna caah zungzal KHAMHNAK hram ah a cang, .... " a ti.

IV. LAI MIPHU LE LAIRAM RIANAH

Lai miphun sinak hi kan cawk i a man phalh in kan simi sining a si lo. Lairam zonghi Pathian nih Lai miphun a kan pekmi RAM bak asi. Lairam hi zei miphun sininn Laimi nih a man phalh in kan cawk silole, nunnak pek in kan doh hna, ka tei hna i Lairam ah a cang timi tuanbia fiang hi a um lai in ka zum lo. ( Ka palh kho men) Pathian nih a lak bak in a kan pek mi, kan mah caah a sermi ram a si.

Nihi niah Lairam cu a ttap i ngan fah tuar in a um. Azawt a zual ngaingai cang. Laimiphun tuanbia zong duhdim nun a ngei ti lo, temhtuarnak rim lawng nih a zelh cuahmah lio a si i zei can a zelh rih lai le, Laimi tuanbia nih hi temhtuarnak chunghin luatnak a hmuhnak kong kan rel kho ti te lai maw ti hmanh ruat ngam lo tiang dirhmun kan phak lio a si.

Laimiphun, Pathian nih a kan serchihmi sining a himnak caah, Laimi nih harnak kan tuar i zokhenhnak rian kan ttuan a hau. Lairam, Pathian pekmi ram hi kan mah ta a si i, nawl ka ngeih khawhnak ding caah Lai miphun nih kan fuh i a kan dawn tu thil vial te kha kan doh i, kan hruai tu tampi zong an nunnak tiang a liam i kan chan zong a dih a hau. Pathian pek mi kan ram hi kan mah ta a si khawhnak ding caah kan miphun ningpi in zuanhnawh fuhpanh i kan mah taah ser a hau. Harnak tampi tuar lo in cun kan ram le kan miphun hi kan mah ta a si kho lai lo.

"No Pain No Gain," timi tlangtar in Top Journal ah an rak tialbal mi bia ka philhkhawh lo mi a um. ( A tial tu cu ka theih ti lo.) Achimmi cu; Minung nunnak caah a herhbik mi THLI hi alakin ngahmi thil ( Kawl in; A khah meh kung si) asi. Hi thli, a lak in kan hmuhmi, hmanh hi kan nunnak ca i kan hman duh tikah, a mah luh in kan hnar in kan cuap chung tiang a lut lo, KAN DAWP ta a hau. DAWP timi rian kan ttuan kha a hau," a rak ti.

Ram rian, miphun rian le Pathian rian hi retheihnak tuar lo in tlamtlinh khawh ding cu thil sining ( Nature) nih a duh lai lo. Israel nih a lak in an hmuhmi ram kha harnak phun tampi lak in kal hnawh ngam lo in, kir tak hna seh law, kammi ram an sung lawng si lo in an taan cia nak Egypt salah an tang tthan lai. Lai mi zong.....................?

( Palhnak a um ahcun pumpak ruahnak sihram ko seh.)

Zathawngcin

Dallas

Source:

From: Liankiphnin Siakhel <siakhelliankiphnin@gmail.com>
Subject: [CCC-Alumni] A LAK ( FREE) LE TTUANVO
To: chinmino@yahoogroups.com, Laisianghleirun@yahoogroups.com, LAIFORUM@yahoogroups.com, Hakhamino@yahoogroups.com, Zokhuahrin@yahoogroups.com>, CCC-Alumni@yahoogroups.com.au
Date: Thursday, September 23, 2010, 4:07 PM

------------------------------
"Serve with gladness"

Laimi Khrihfabu tthennak kong

2010-09-06T08:11:00.001-07:00

Laimi le Buu Tthennak

Buu thennak kong biaruah hawi:

Hi kong hi kan Miphun ah a tlung cuahmah mi harsatnak nganpi pakhat a si caah kan ceih zongah ceihphu a si. Chin miphun hi Lei Khuaza continent (4) ah kan phan cang. Kan phanhnak poah ah bu thencheunak hi harsatnak fakbik (crisis) a si zungzal. Kan ton lonak ram le hmun hrimhrim dawh sawh awk a um ti lo cu!

Zei huaha lo ah kan pa le pipi thinlung kan i hliamkhuai sual dih. Lam ton hmanhah kan i chon ti lo. Rian kan tuanti kho lo tikah dawtnak a zor i, Miphun zor chuknak rangbik ah a kan hruai luh. Thazaang derbik ah a kan chuahtertu a si ko. AIDS zawtnak hri bang a karh thluahmah i vawlei kan culpi dih. Doctrine kan ti theu nain cheukhat cu kan doctrine hmanh kan hrilhfiah kho lem lo. Doctrine ngei lem lo zongah kan i then thiam ko. ZBC zong Associations (28) bak a phan cang, ti a si. Hi ruangah bu thencheu timi hi Lairam kokek (natural) umtuning ruangah tiah kan puh ko ne lai maw? Kan puh a si ahcun hmailei Lairam Lairelnak Sangbik (Chin Legislative Assembly) zong hi pungsan maw kan kalpi ne hnga? Chin Forum tialmi Fift Draft Chinland Constitution zongnih a zulh tak cang mu!

Buu kan i thencheunak zoh tikah step by step in kan kal hi hmuh khawh a si. Minung thongkhat hrong kan phanh ah buu (10) hrong a chuak. Thonghnih hrong a phanh cun Peng le Tlang ah kan lut i tamtuk buu a chuak manh cang. Thongnga kan phanh ahcun a khua khua in kan chuak i, buu relcawk kan si ti lo. Cucu tulio Mizoram, Delhi, Malaysia, US, Australia ah kan hmuh mi te hi a si. Cheukhat cu chiatthat zohkhenhnak ah buu kan dirh i a tha, nain a pawituk ton nakcu kan 'khua' le 'peng' level hronghrang ah kan i za khim i, Lairam pumpi (national level) cu kan mah ta kan ruat ti lo. Cu ruangah Miphun tuanrian ah miphun dang nih tluk awk tha ti lo tiangin a kan lonh lengmang.

Salai Joel Ling nih Laimi upa a nih a nih timi minung (50) renglo I Tonnak (interview) a tuahmi cauk chungah Rev. Dr. Simon Pau Khan En chimmi nih ka lung a ka tongh ngai mi cu Khrihfabu kan tam chin lengmangnak a ruangbik hi 'kan tonmi harsatnak (problems) phisinnak ah kan hman' a ti. Mipi pumhkhomhnak lian MBC, ZBC hnaah General Secretary rian lengah miphun tampi i cawhnak MIT ah Principal hna a tuanbal caah a chimmi hi a pemh ngai rua, ka ti. Nain ka lung dii a riam thlu deuh lo. Zeidak ka chungah a tangmi a um ko. Kan thisa ah thencheunak thinlung hi kan pawi chih sual hnga maw ti hna hi ka ruat theo.

Thanchonak kan ram a um lo tikah pehtlaihnak (communication) a chia tuk mi hi thencheunak a ruangbik a si kho maw? Than Tlang um nih Paletwah cu chim hlah, Matupi hmanh kan chankhat ah hmu lo in kan nunnak a liam ko.Pehtlaihnak a har deuh caah a si. Cu pawl ruangah thencheunak a chuah theu hi a si kho maw? Lam tha seh law, zing bazar kalnak men long a hlatmi Hakha le Falam kong hna kan buai peng theu ko hi. Hi ruangah Chin Miphun kan zapi huap Miphun pa (national father) auh ding setsai kan chuahter kho rih lo hi, a si hnga kho maw? Thanchonak a um tikah kan dam te kun hnga maw?

Kum 100 Khrihfa cu kan tling diam cang. Nain thencheunak cu kan kal tak kho hlei lo. Laimi biaknak lei kan pa deuh a simi hna Rev. Dr. Sang Awr nih ZBC President ka tuan chungah ka hmuhmi cu chunglei ngai in kan i dawt khawh lo mi hi a si, tiah Kawl Cozah le a ruahnak (policy) capar ah a tial. Rev. Dr. Hre Kio nih CBFA Civuipi ah Laimi buu hi lengluang kan chuahmi ka zoh tikah ka thin a phang deuh theo ko, a ti. Rev. Dr. Pau Khan En nih interveiw an tuahnak ah Lairam hi mahte uknak nawl hmu uh sih law kan buaibik cem ding mi cu rualremnak (unity) le peng le tlang tanhnak (localism) kong hi a si lai, a ti. Lairam hmailei kong ruahah Biaknak lei kan pa le pipi cheukhat an mitku a thaw kho lo, mangchia an manh theo ko in a lang. Ram riantuan taksa lei kan pa le zong a si ko lai.

Cu tlukin kan Chin miphun caah tihnung mi harsatnak nganpi a si ko ahcun zeitindah kan tei khawh ne hnga? Laimi kan pa le thithruainak tangah November 2010 ah GCCF dirh ding hna hi kan dam deuhnak a si kho lai maw? Tribal Reconcillation Program (TRP)timi cu maw kan thok colh ko ne lai? Options dang a um kho ti maw? Buu le Buu, minung le minung i fonh hi a harbikmi kan tonmi cu a si bik rua lo. Thinlung i fonh hi a si.

Kei cu hi harsatnak nganpi chung chuahnak caah hnabeiseinak nganpi pakhat ka ngei. Cucu kan Chin mino thangthar hna thinlung ah a si. Miphunpi chuahnak caah the biggest challenge issue pakhat ah tuchun ni thokin khuaruah hram an thok cang ahcun kan miphun nih kan tei caan a phan te ko lai tiah ka zumh. Miphun hruaitu kan ti theo mi hna hi miphun zapi huapin a pumkhom khotu, rualremnak a tuahkhotu hna hi an rak si theo ton ko rua. Cucu thangthar mino hna liangcung ah tuanvo nganpi in ai hngat timi hi tuchun kan ceihmi nih a langhter khun ko rua tiah ka ruah.

Upatnak he,

Van Van

Source:

From: Salai Van Lian Thang <vansalaicinzah@yahoo.com>
Subject: Re: [Lai Forum] Laimi krifa bu tthennak kong
To: LAIFORUM@yahoogroups.com
Date: Sunday, September 5, 2010, 3:06 PM

------------------------------
"Serve with gladness"

Chin leaders met Mizoram Chief Minister Lal Thanhawla

2010-09-05T17:19:00.001-07:00

The Chin leaders in Greater Washington DC area meet
the Chief Minister of Mizoram and The First Lady
September 5, 2010
Derwood, MD

This morning, the leaders of the different Chin ethnic groups met The Chief Minister of Mizoram, Mr. Lal Thanhawla, and the First Lady of Mizoram, Mrs. Lalril-iani. Present were Pu Lal Awm ( the Chairman of the Chin Community of USA, Washington DC area), Van Thawng Ling (the executive director of a newly formed refugee agency Chin American Community Development) and Salai Lairamthang ( the President of Chin Youth Organization of North America). Other community leaders were Pu Mang Cung Nung, Pu Roland Maung, Pu Vanling Sawmmal, Pu Van Thawng Cung, Pu Siang Dun, Pu Van Luai Zathang and Pu Thawng Za Lian.

The Chief Minister of Mizoram, Mr. Lal Thanhawla is one of the twenty two most influential persons of India. He and the First lady welcomed the Chin visitors like his brothers in arms with their warm and charming smile. They both seems to be in their mid-sixties and still alive and kicking. The Chief Minister said " We all; Mizo, Lai, Bawm, Kuki and etc……, have so many things in common. We are from the same origin and one day we may be under the same sun as one nation. "

The Chin leaders expressed their gratefulness for the Mizoram government and the people of Mizoram for their generosity while the Chins are suffering under the military regime. As there are about 60-70 thousands Chins in Mizoram, we can't afford to ignore the Mizoram government and their people. The leaders care about the Chin in Mizoram and concern about arrest and deportation. The Chief Minister mentioned about the crime and illegal activities committed by the Chins in Mizoram. (Actually he is very sympathetic to our people. During the past few days when our people were arrested by the order of India Central Government his office and some of his ministers open their door for us. Even though the court ordered to be deported back to Burma, they were released at the border. Most of them now get back to Aizawl.)

The Chin leaders urged to punish those who committed illegal activities according to the law set forth by the government. But there are so many good people on the other side of the flip coins.

The Chairman of the Chin Community of USA gave a modernized traditional Chin shirt as a small token of love, friendship and respect. After thirty minutes long memorable history making conversation with the Chin leaders, he changed his shirt and had a photo section together with the leaders of the Chin communities.

This meeting was organized by the Chin Community of USA and Chin American Community Development. The Chin leaders are thankful to the leaders of the Mizo Society of America allowing to meet the Chief Minister. May God bless Mr. and Mrs. Lal Thanhawla, Mizo Society of America and the Mizo people our brothers and sisters.

Chin American Community Development

(CACD)

------------------------------
"Serve with gladness"

Chin Mipun hi kanmah tein aa uk khotuk mi kan si

2010-07-26T16:48:00.001-07:00

Kanmah Chinram tein aa kuk khotuk mi kan si
by Pu Lian Uk

Carelmi u le nau hna:

Tlangval pawl akahalmi an umcaah arelduh ve mian umbiaahtiin ka vunthlah mi asi. Laimi hi vuleicung kan khuasak nak kong ah Pathiansin hal le thlacam kan herh ngai hna. Zeicah tiah vuleicung kannunchung kan miphun le kan ram runven ve ding hi Pathian nih ttuanvo a kan peek ve ning asi. Biaknak rian ttuan minih ramuknakkong ah Pathiansin thlacam kantuah ah a ttha lai lotihi Bible caning zong ah asdik lodeuh ko laity hikanzumhning asi ko. Baibal ca hlun 1Samuel 8:4 hrawng khi rel ding hrim kan si. Chinmiphun cu vuleicung miphun pakhat in nunphung he holh he ramri hmanh ah vuleicung independent ram tam pinak kau fiang ngai in a ngeimi kan si. Asina in Chinmiphun nih kan Chinmiphun a kan uktu Chinmiphun cozah kan ngei hna lo. Miphundang pi Kawlcozah kut tawi ukmi miphun in chan zeizat dah kan tan rih hnga.

"Chan zeizat maw vailian nih an kan pen, ramzung ceuter kho tu val nan um rua lo, akan peng tir siangpahrang (Mirang siangpahrang) chan lio bang khuaza kan Laimi lungfak hna runn tang ah" ti hla khi ruat hmanh u. Baibal ca hlun 1Samuel 8: 4 chung khi nan rel ah cun, miphundang cio nih a uk tu hna an mah miphun siangpahrang an rak I ngeih cio. Asi na in Israel mi phun nih an miphun le ram a uk tu hna anmah Israel miphun siangpahrang an rak ngei lo. Cucaah Profet Samuel sin in Pathian sin ah Israel miphun nih miphundang cio bantuk in kanmah Isreal miphun le ram akan uktu ding ah Israel miphun asimi uktu Siangpahrang hung kan pee ko tiah thla an rak cam an rak hal nakkong aa ttial nak ca cang asi. Mahka cun Pathiannih a phungchimtu hna zongnih ram uknak le ramhraui nakkong thlacam ding le biachim ding ttuanvo a peek nakhna asi ve. Cu caah Pathian nih Israel miphun theng te a si mi Saul le David cu Isreal miphun le ram uk tu ah siangpahrang in arak peek hna.

Cu ve bang in Chinmiphun atlawmbik za ah 80% nih kan mi lu rel tam u tuk nih Krifa mi Pathian Baibal azummi Krifa kan si. Cucaah Pathian thimmi kan si ti achim duh mi Chinmi tampi an um cang. Cucah Chinmi phunnih Chinmi miphun ram le Chinmiphun a uk tu Chinmiphun theng te dirh mi uktu cozah kan ngei lo hitheihdih mi asi. Asina in kan Pathian biaknak Krifa biaknak le kan Chinmi phun hrawh akan rawimi Kawl ralkap cozah kut tawi hrem nak kan tuar lio ah hin Chinmi Krifa Pastor le hruaitu vialte nih Chinram le Chinmiphun uk tu Chin ram le Chinmiphun minungthengte in dirh mi Chinramkulh cozah Pathian nih akan peek ding cu thla nan kan campi ding atu lio ah Chinmipi nih hlam le duh bikmi a si.

Kan Pastor vialte le Krifa bu hruaitu vialte atu nak fak in Chin miphun le Chinram uktu Chinmi pinih thimmi cozah tling ngeihding thla camnak atu nak fak in kan hruai sawh u. Apiang thar mi Chinmiphun Krifa vialte nih nan piantharnak cu Chin miphun thimmi uktu ttha Chinmi theng te ngeih ding caah Chinmipi he hmunkhat te ah hman cio ding duhpi ngaimi asi. Kan pastor vialte le Krifa phungchimtu vialte nih 1Samuel 8:4 Bible cacang hi Chinmi kaa kip sin ah sermon kan tuah piak hram u ti I duh pingaimi asi.

Minungpakhat nunnak caah food=rawl, clothes=fenh- aih le shelter=umnak inn aherh bik ti asi. Cubantuk in rampakhat dirh nak ah land = ram le vulei, labour =rian ttuantu rammi, le capital = ahramvorh ding ngeih hau a si ti asi. Cubantuk asi tik ah Chin miphun nih Independent ram tampi nak akau mi ram le vulei 14000 Sq miles cu Chinmi phun nih kan ihum lio mi ramri fiang a ngeimi miphun pakhat kan si minihzeizongte tlam atlinter khawh mi asi. Vulei cung ram le miphunvialte nih cubantuk vial land, labour and capital cung hngat in an ram le an miphun kha an miphun thiamnak fimnak he an ser siam khawh cio dih khi a si.

Chinmiphunzong nih hi kan ingeihmi hna landm labour and capital hinkanramle kanmihun tunmer ding fimnak thiamnak angei kho mikansi hitete tamtuk langhter hau lointheihdih mi asi.

Atu ah America ram khuasa Chinmi cheukhat nih sau an um rih lo na in thiamnak fimnak an ichap khawh ning khua an ruah tik ah Amrica ah kan ttuan tluk in kan Chinram ah ttuan u si law atu nak in kan ram ah kan rum deuh lai atimi thil thei hmanh an hung um ngai cang. Cucaah kha hlan lio kanmahte kan i-uk kho lai maw ti ruah nak kha hlenthoi nak asi ti ruah hrim hrim a hau cang. Cubantuk cun vuleicungmiphunram vialte ahram an idomh nak dih asi. Politics kong ram huncho nak economics kong fak pi in thiam I zuam chin hna u si.

Labour cu Chinmi cu rian a ttuan zuam ngaimi 70, 000 minung zah kan umti asi. Capital ah kanvu lei le kan minung thazang picu capital bik ahkan ingeih tthiam I, adang aherh rih mi capital cu a kan ttanpi mi an um tik ah kum tampizong in vuleicung hunchonak ca ah tuah mi bank te hna ah miphundangleramcion ih anicawi chungbantuk cio in I cawikhawh mi a um mi a si fawn. Ramuk nak le ramser nak kong ca tampi rel ah cun hinak in fiang deuh chin chin in hi kanttialmi ca tlang kar lak ah tampi relkhawh theihkhawh rih asi. Hi bantuk kong nan a hal mi an um caah hibantukkong aa tialnak ram ihruai ning le ramchung uknakser ning an ttialmi ca uk arel zuamngai mi nan si ding theih khawh ngai asi. Cubantuk ca uk nanrel tik ah hika ttial mi nak fiang chinchin in theih chinchin khawhnak asi.

Cu-ti thil um tuning asi caah Mirang kai hlan ah Lairam/Chinram cu mizei miphundang hmanh nih rak uk lo mi mah le uktu cio te he Chinmi pipu kokek biaknak phungzulh tti dih cio in mah le uktu cio he arak I ukmi cu kansi. Kawlmi phun le India miphun he miphun aa dangngai mi khat lo miphun pakhat ve mah te in aa uk mi an si lio ah Mirang nih an rak chimm hna. Fawite in an tei khawh ve hna lo ruang ah Chinram uktu bawi he remnak Mirangnih an rak tuah . Cu rem nak tuah ning ah ah an mah le an uknak cio in Lairam uk tu hna nih an I uk khawh tthan ding biakam an ser. Cu Mirang le chinmi uktu an biakamnak cu Chin Hillls Regulation 1896 upadi ah an rak ttial. Cu upadicu chanthar ah Chin miphun le chinram uknakphunghram hmasa bik asi. Cuupadicu kasnhmangti lona in Librasry tampi ah an um rih.

India miphun le Kawlmiphun he aadang mi le mah uktu te he arak I-uk dih mi kan pipu hna nih anrak si ruang ah cu upadi he cun Kawlmi le India mi he cawh lo in adangte in a rak I uk mi kan si fawn. Cucaah a mah a chan khantuak cio tik ah hlan lio in miphundang nih uk lo in mah te in chan le za arak I uk mi cu kan rak si.

Kawlram bupi Independence hmuh ka in Chinram upadi sertu le Chinram cozah rak um hna seh law atu ni hin ni nak hin alet tampi in kan hun cho ding khi alam a umtuk mi asi. 1968-69 lio ttial mi Chin lu-nge akyan pee ca khi khawika maw hoikom sin in Nyeinchansua a ttu Shin twe ne htaing ye wa- dah hmah ….(ttah ttih yah ttwe) ti mi ca uk cahmai P.166-236 chung ah Kawlca in rel khawh asi. Cu cacu nan rel ah cun Chinram kulh caah a dang te in Chinramkulh upadi sertu le Chinramkulh cozah arak um lo ruang ah zeitluk in dah Chinramkulh kum 60 reng lo chung sungh nak a ngantuk hringhran ti hi theih khawh nak ngai asi.

Kan pupa nih hi Laimi kokek biaknak phung an zumh ning in an rak I uk tik ah thih ri nunri in tuahchia timi zumh mi hi an rak ngei. Biadang in kan ttial ah cun, kanpipu biaknak ah phungbuar paohcu thih ri nunri in chiat asi ti arak zum mi kansi. Cucaah phung le phai zulh hi aduh ngaimi miphun kanrak si I, atuchanzong ah upadi bia hi Chinmi nih azul kho ngaimi kan si. Cucaah phungser mi upadi hi a upat le azul ngaimi miphun kan si. Cucaah kan Chinram in kan mipi nih kan thim mi hruaitu hna upadiser tu phu nih upadi anser mi cu Chinmi mipi nih tthatuk in azul mi kan si caah daite in aa uk kho mi kan si zong theih khawh asi.

Chinram nih India ram, Bangladesh ram le Kawlram kar lak milu tam bik nak ram hna kar ah a um mi ram sinak nih chaw leh chaw hrawlnak hmun ttha ngai asi mi nih thiltam pi aser khawh. Haka/Falam/Tedim /Matupi Mindat Kanpetlet/ Paletwa khua ah mitam nak bik hmun Haka asiah cun Pyidawtha hrawng ah dor atuah mi nih inn hlan an duh ngai mi sullam bantuk khi a ngei mi asi.

Cu longsi lo in India ram Ganges Brahmaputra nelrawn vulei le Chindwin Irrawady nelrawn vulei kar lak a ummi tlangcung ram a si mi nih Europe ram Germany lei le Italy lei karlak nelrawnpa hnih kar lak a um mi Switzerland ram um nak hmun he aa lo ngai mi ram kan si.

Switzerland ram a la mi nih Europe ram vialte tei nak an tuah khawh caah Europe ram vialte nih Switzerland ramcu a ho hmanh nih raltuk in lak lo mi ramkarlak thlak neutral ram ah kan ser lai ti Europe ram vialte nih hna tlaknak an rak ser phah mi asi. Cu caah Chinram a um hmun hrim hi mahte in iuknakcaah chawlehchawhrawlnak le ralhau ttha ngai in aa chawngmi ram asi mi nih hin mah lerasmte in aa ukkhomi a nungkho mi ksansinakhi a langhter mi asi. Hitiasica zong ah chanle za miphundzang nih ukmi arak si lo I, vulecung a uknakni atla kho lomi Mirang long nih anrakchimm I remnak inral anrak deih ter hi asi. Curuahnakcu Chinrzamcaah a umpeng mi asi.

Mah le ram kulh chung thilchuak mi leng in rambupi nih ngunkhuai le tangkalut a hmuh mivialte cu ramkulh vialte nih mah le ramkulh cio ah iphawtzamh ding a um. Cu caah Indiaram ah Mizoram khi an ram in thilchuak a um lo na in anramuknak ahramdomhnak asimi land labor le capital a um micu Indiacozah nihanhnamio caah mit hmuh in thilchuak tia umlotiang ah khi an ramkulh cozah le ram kulh upadi atuah mi an ingeih bantuk khi vuleicungkaa kip ah a um mi asi. Tu hlan vialte Chinram kulh upadiser tu le cozah kan rak ngeih lo. Cu caah ramkulh cozah dot sang ngai mi in Chinramkulh a hunchonak ding ramkulh cozah wunkyi level in planning tuah mi kum 60 reng lo chung arak um bal lo. Cu ruang bik ah Chinram cu ahar ngai mi ramkulh ah aa chuah hi asi.

Zeicah tiah Chin ram kulh chung cozah rianttuannak kha Chinramkulh cozah wunkyi ti bantuk a um lo. Cu caah Kawlmi nih an Kawlram chung in an thimmi hna Kawl wunkyi nih Chinramkulh chung cozah rian ttuannak vialte kha anmah Kawlram ca wankyi an ttuanbu in Chinram wankyi rian ding kha an kemh chihnak long in an rak ttuan.

Kawlwunkyi pawl nih le Chinram ah um balcu chim lo, Chinramkulh aphan bal lo mi long te an si. Cu Chin ram a phan ballo mi hna Kawlmiphun wuanktyi nih Chinram kong nawlsang bik an vun kan ngeih hnawh khia si. Cucaah Kawlmiphun wunkyi longte nih Chinram chung cozah rian cung ah nawlsangbik ngei an hun si nak cu zasi. Cu Kawl wunkyi hna nih an phanh bal lo mi Chinram fingtlang nunning adih umnak in an thei hrim hna lo I, theihding zong an izuam hna lo. An rian asi ca sawh ah a phungmen tlangrian thawh in Chinramkulh kong kha zei hmanh tthadeuh she ti ruahzuam lem lo in kum 60 reng lo chung Kawlwankyi nih Chinram cu daipa thlang lo in a kong a philh in an philhchel hmanh a um ding khi asi.

Chinram caah an ttuan mi a um lo caah ni hin ni Chinram cu ramhar ngai ah aa can hi asi. Cu Kawl wankyi pawl nih Chinram ca ah zei hmanh ttha tthi in an ttuan lo mi kan hmuh tik ah Chinram in Chinmipi nih cu Kawl wunkyi hna cu thim mi an si hoi lo. Cu caah kan duh ti hna lo ti in rian a ttuan lo mi Kawl wunkyi pawl kha phuah khawh nak lam zong Chinram in thimmi wunkyi an si lo caah thim lo khawh ding lam zong Chinmipi nih an ngei hna lo.

Cu ti Chinram ca ah zei hmanh an ttuan lo ruang zong ah Chinmiphun nih Kawlwunkyi pawl phuah khawhnak lam kan ngeih lo kha Kawlwunkyi hna nih an theih tuk mi asi fawn. Cucaah Chinmi an har zong ah an kan phuah khawh lem lai maw ti in an duh salam chinchin in an um zong ah Chinmi nih zei hmanh ti khawhnak democracy phung zong ah a lam kan ngei hna lo. Cu hrim ah cun Kawlmi phunkut tawi ah Chinmi phunpi an kan uknak afian biknak cu asi.

Cucaah hi ti hunchonak tuahpiak lo in lo-tlau te hna seh ti an rawi bia zong asi kho mi ngai in ruah khawh asi. Zeicah tiah kanmah Chinram kulhte in aa uk kho mi kan si mi afiang ko na in ramkulh cozah dirh khawhnak nawl an rak kan pek lo tik ah duhsah te in lo-ral hna seh ti rawinak tu asi. An kandawt caah ramkulh in idirh ding an kan peek duh lomi asi lo ti theih khawh mi tuk asi. Ankandawt lo caah kanherh ngaimi kanmahramkulhte in zeimawzat tlangtling iuk khawhnak ramkulh cozah I dirh naknawl an kan peek duh lo asi ti in lak ding tu asi ter khi a si. Kanmahramchung ahmash ramkukhte in iuk khote ding tiin Panglong ah kan pupa minthut mi hi kan ipalh ko rua ti ruah nak a hung mang ngaimi asi kho cang.

Atu 2008 uknakphunghram chinchin ah cun Chinmi nunphung le ca holh kong hmanh Chinmi nih upadi iser khawhnak nawl an pee rih hoi lo. Amin long Chin Sate, Chin State government, Chin State Legislative Assembly ti Chinramkulh, Chinram upadiser tu, Chinram cozah tiban bantuk hlennak longte in a min long an bunh sawhsawh an ser sawhsawh I ataktak ah upadi sernak nawl cu bantuk in Chinmi holh le Chinmi nunphungkong hmanh Chin State Legislative Assembly nih upadi an ser khawh lo mi cu rawk kho te hna she ti rawinak rap chiah kanh mi tthiam le hlen nak bia long cu asi rih hoi ko.

Ralkap nawl long te zulhding in 2008 uknakphunghram cu ttialmi asi ruang zong ah hi uknak phunghram 2008 cu Kawlmiphun a si lomi miphun vialte hrawhdih le atu Kawlrambupi chung area 60% akau mi Kawlmiphun asilo mi miphun ram vialte kha chuh dih in an mah Kawlmiphun an ram ah an ser lio nak uknak phung hram asi hi lungfiandih hrim a hau mi asi.

Hiti Chinram chuhdih nak atuah mi Chinmi phuncaah harnak aa thuat leng mang tik ah atu Kawlralkap uknak chinchin nih Chinram micung hremnak fawituk in an vun tuah khawh hi asi. Cu ruang ah mah le Chinram ah um kho ti lo in ramleng ah tlik le zam nih Chinmi cung a phak hi cu-hlan vialte an mirawi nak aphichuak asi. Cu caah kanmahte kan iuk kho lai maw ti thin lung tiang Laimi cheukhat lak ah a ngeimi vun um zong hi hi bantuk thin lungngei hnaseh ti an mirawi nak nih aserr mi ruah nak an si dih hna.

Independence hmuhcan lio ah ram rian khelnakkong tling in Chinmi nih rak theih rih lo asi mi kha Kawlhruaitu nih rawinak ding can ttha ah anrak lak bantuk khi a si. Cu caah Ram khelrian arak thei mi Kawlhruaitu nih Chinram ca ah a ttha kho ding uknak bawmh lo in a hlen lei in an rak hlen hna a si tipuh awk ngai in ramkhel rian athiam mi hna cuchan lio ramhruaitu hna klha puh awk in a umter hna tu khi a si.

Asina in U Ne Win le a hnuzul ralkap pawl nih mipi thimmi Kawlrambupi cozah kut in hriamnam hmuah chih in uknak nawl an rak chuh hlan can te ah hin Chinmi phun le tlangcung miphun ram hna nih duhdim in mah le ramkulh chung cio ah i-uk khawhnak federal uknakphung in rambupi uknakphunghram ttial tthanding kha Democracy phung azulmi UNu le Kawlmiphun democracy a ttanh mi nih remh an rak timh ko.

Cucaah atu ah democracy a ttanh mi Kawlmiphun he ttang tti in hi ralkap uknak in ttialmi 2008 uknak phunghram hi rawk ding cu democracy a ttanh mi Kawlmi phun le tlangcung miphun vialte ttang tti in tuah hrim ding ruah mi asi cang. Cu ti tuah khawh ding alam ttha bik cu 2010 thimnak ah mee zung ah kallo in mee peek lo hrim ding bik hi asi. 2010 thimnak mee nanpeek ah cun cu tlangcung miphun vialte ci hmih nak hriamnam in ralkap cozah nih lih le hlenthawinak in kanfeh ter an ti in an tialmi uknakphunghram kha kanci hmih nak ah hmang ko u ti mah in thah ding ci hmih ding ah hngawng va chit tluk khi a si. Thahding hngawng cik ding ah cun a ho mikel nih dah an va chit duh lai! mizei hmanh an va ichit duh lai lo.

2010 thimnak ah aa thimding aa timh tuah mi democrscy kan ttanh ati mi vialte nih achung in kan ttuan khawh lai ti an i ruah mi khi thawngchung va luh khi a si ko. Thawngchung in zei dah an tuah khawh ti ding a um. Ralkap MP pa khat nih civil MP pathum paoh kha sual an kawlpeng hna lai. (Parliament members 440 ah mipi thim lo mi ralkap ttuan lio 110 an um mikhatiduh mi asi.) Parliament chung bia an chimi kong ah an kan tlai kho lo ti an iruat hnga. Asina in Parliament chungbia an chim mi cu tleih cia khih cia in 2008 uknakphunghram nih a chiah cia cang hna. Parliament chung ah ralkap duh lo mi a bia an chim mi ruang ah ti in an itleihter hna lai lo. Asina in Parliament leng ah sual nak an kawl piak hna lai i thangchia hmui hru ngai in tleih khawh mi tuk an si. Cucu pumpak in nun ning nuamnakngao ngeih chiah an pek hna lai I, cu kaltakding an siang lai lo I, zei hmanh an tuah ngam lai lo. Thanshwe nih a nawlngeih nak a hmunh ding a hoi le ralkap bawi vialte arawi nak hna kha khawi maw ah kan ttialmi rakrel te u. Arelcangmi zong nan um lai. Kha bantuk longte kha an hman te lai.

Nan mah ramkulh te in uknak hmun nan ngeih ahcun nan ram ah zei a chuak lo ti an rak hlen khawh hna caah ni hin ah cu hlen nak bia nih a har ngai mi ramkulh ah Chinram kulh akan ser mi hi asi. Cu caah hlanchan ramkulh cozah kan rak ngeih lo ruang ah a har ngaimi ramkulh asi hi ichinchiah ding ngai asi. Cuti inchinchiahnak philh ti lo in cumaw kanduh hnga ti hacang rial in Chinram kulh upadiser tu le Chinramkulh coza a um I mah le ramkulh chung ah mahte in iuk khawh mi wunkyi hta-nah vialte Chinmipi thimmi hruaitu nih Chinramcozah a ummi ramkulh a chuah khawh hlan lo chimpeng relpeng doh peng ding asi hi atuchan Chinmi mino nih mahle liang ah ikhin ding hrim a chan a hung phancang. Damte in, Lnk.

Source:
From: Lian Uk <lian1@verizon.net>
Subject: [Lai Forum] FW: [SFNA] Chin mipun hi kan mah ten kan ni uk kho hnga ma?
To: chinmiawi1@juno.com, blessedzomi@yahoogroups.com, LAIFORUM@yahoogroups.com, metkhuabo@yahoogroups.com, Rungcin@yahoogroups.com, "'Paw Win Maung Lian'" <amglian@yahoo.com>, po_jonah@yahoo.com, YCCF-International@yahoogroups.com, chinworld.info@gmail.com, chinuniversityalumni@gmail.com
Date: Sunday, July 25, 2010, 8:57 AM

------------------------------
"Serve with gladness"

Laikhal Sibawi Pu Khi Mang

2010-07-25T01:49:00.001-07:00

A gifted Medicine Man (Laikhal Sibawi Pu Khi Mang)

I wish I know this person a little earlier. My recent trip to Indiana is spiced up with many new tips that I would want to share with everyone I meet.

Before I begin, I want to tell you about my own previous experience so that we all can have a better understanding of what I have to share.
Back in Malaysia, about 7 years ago, my boss (Punjap Indian) was about to go for spinal disc surgery which might cost him about 15,000 Rm and 8 months for his recuperating period. Just before the operation was due, his friend told him that there was a traditional medicine man who was gifted for all kind of bone problem. My boss didn't waste his time to see that man. It took him just two mornings.... .. and his schedule for hospital and all other arrangement were canceled because he was absolutely back to normal.

Another one. My two children have severe sensitive skin problem because they are allergic to all kind of meat and diary product. I recently brought my daughter to Rockville hospital for her routine dental cleaning procedure. When the nurse by the name of Gloria saw my daughter's skin problem, she gave me a telephone number. She said " your daughter has the same problem with my two children, I have that problem for 16 years and I met all skin specialists in the country but to no avail. I finally met with a Chinese Traditional Doctor in Virginia and there...... all my worry and burden were relieved immediately. My two children are OK now. So you better quickly see him ...."
I follow whatever she says. It is true, perfectly true that they are not allergic to many things they were allergic to before. I wish I could share with everyone who has the same problem with us.

And now, a man by the name of Khi Mang is heard as coming to Washing DC area. He is gifted for many unknown health problem that many hospitals do not really know the answer. He was a paramed for KIA, and CNF for many years. Most of his traditional skills seem to transcend from a Chinese Medicine Man while he was with KIA.

Not only with his naturally gifted talent, he also learned and achieve some Traditional, Natural, and Medicinal degrees such as N. D, MD (herbal) and whatnot.

And now.. this gifted person is coming... here.

In fact, one of my neighborly friends is in Laurel hospital now for kidney problem. Her body has been swollen for weeks. Doctors are not really helpful at all up to this point. I hope to see what we expect in a few more days.....

By Hluanku pa

Source:

From: Salai Bawi Uk Thang <cbthang@yahoo.com>
Subject: Re: [Metkhuabo] Damlo zaw-fak damh thiam ara lai
To: Metkhuabo@yahoogroups.com
Date: Wednesday, July 21, 2010, 9:25 PM

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Zu cu Khap ding a si lo, Doh ding tu a si

2010-07-21T01:00:00.001-07:00

Zu le Mizoram: Laldenga hmuhning le Chin miphun

(Khap ding a si lo: Doh ding a si)

By: Salai Van Lian Thang

Lai minih internet biaruahnak ah 'ZU' kong voi tamnawn ceih a si cang. Naite Feb 2010 ah Bangkok ah pumhkhomhnak a ngei kho ramkip Laimi mifimthiam hna nih 'Zu' cu kan miphun a kan hrawktu ralnganbik pakhat ah an pawm. Tha tein an purhdah hnuah chim dawh in a lang. Than Tlang ah an khap. CNF zongnih an khap theo. Hmun dang zongah khap duhnak a fak. Lairam Cozah thar nih buaipi ngaimi biahnok a si lai cu a fiang cang. Rampumpi zalonnak a um chinchin tikah buaipi ngaimi biatung a si i, Zu kongkau ah Biaknak le Cozah, Biaknak le mirunnphu biahmuhthiam a har ngai te ding a lo.

Mizoram hi zalonnak State puitling a hmuhnak kum (20) hlei a si cang i kan nunphung le kalphung aa khat dih ngot caah an ton cuahmah mi harsatnak khi Chin miphun zongnih kan ton ve te ko hna lai. Zu kong kan buai lai, ramrian kong kan buai lai, zungrian kong kan buai lai, lothlawh kong kan buai lai, ramri kong kan buai lai, khuafonh kong kan buai lai, buailulh in kan hnok ngai caan a phan te lai. Cucu a ram minih kan ram kha kan mah duhning muisam keng tein remhthan/siamthan kan duh caah a si i hrialawk a tha lo mi an si ko hna.

Kan hnu lei in tuchun tiang Mizoram nih Zu kong an buaipi ning hi cawnawk tha tete an um. Khap le khap lo kongah mi fimthiam pawl can saupi an i si. Bia fakfak zong an hmang. Tadinca in ca an i chuah hnawh. Miruunphu bukhat le bukhat an i do. Biaknak le Cozah an i al, khuaci an hmuihnik deng lengmang kha a si. Cu vialte biacuhnak phichuak cu Zu khapnak phung' The Mizoram Liqour Total Prohibition Act 1995' Mizoram Lairelnak Sangbik a simi Mizoram Legislative Assembly pi nih a hun ser phut mi hi a si.

20^th Feb 1997 in Mizoram ah cu upadii cu a nung i tuchun tiang khi a si. MLTP Act nih Zu zuar, Zu phorh, Zu ser, Zu chiah/neih, Zudin, a khap dih. Mizoram pem Lai minih riansang kan tuan khawh lo caah cu phung cu kan buar bik ton in a lang. Sihmanhsehlaw, cu nih Lai, Mara, Chakma Distict Council (3) a huap loh. Mizoram a ummi arm forces pawl rawleinak hna an canteens le messes ah hmannak a khap loh. Cucu Than Tlang ah biaknak nih an khap, Ralkap/ Police nih an zuar than bantuk in, Mizoram ah MLTP Act a tlolh tonnak pakhat cu upadii nih a huap lo mi hmunhma in duh poah cawkawk/ din awk a chuak than tung mi hi a si.

Zu khapnak phunglam tuanchuaktu le tlamtlintertu ah Cozah tangah ' Excise Department' pakhat an dirh. Vuanci pakhat tangah Zipeng commissioner pakhat nih a hruai hna i, officer tampi, staff tampi he zung an thu i an cawl. Zu ding an tlaih hna, zu zuar an hrem hna, zu phor dan an tat hna, zu ser thong an thlak hna i, Mizoram luhchuahnak hauka le kutka kipah zuphor check lengmang, tlaih lengmang a si.Mizoram ah huham a ngei ngaimi 'Central Young Mizoram Association' nih Cozah cu a bomh. Zu cu fak ngai in an khap, i tuk i hremnak a fah caah, i thah i nawn sualnak tiang a chuaksual pah lengmang. Bu huham ngei ngai an si caah tazacuai thiam zong an si ton lo i cu ti cun bia a dai thai lengmang. Cheukhat nih 'Licence to kill' maw nan i pek tiah i sawi le i doh a um peng. Kum (10) leng kal hnuah, cheukhat nih 'Zu khap cu a hlawhcham diam' an ti, cheukhat nih a hlawhtling an ti ve thiamthaim. Biaelnak a dong kho lo. Sihmanhsehlaw, zu khap ruangah sualnak rate 'crime rate' cu tangpi ah a tla ngai veve ko na in, zu a um lo tikah Mino nih sichunh, sidin in an tang than i, mino tampi an nunnak a liam. Rank sangsang, Vuanci pipi, Officer lianlian fa le an tam khun. Hi lam hi kan Chin miphun zong nih hmailei kan zulh te lai lo ti khawh cu a si lo.

Zu a that le that lo kong i el len cu sullam ngei lo a si i, zeitindah hlawhtling tein kan doh/hrial khawh deuh lai titu ruah a hau mi cu kan si. Zu nih mi pumrua thatha, mifim mithiam fawite in an lu a kan lak piak, innchungkhar phaisa a ei, inchungkhar a hrawh, mithah lainawn a tamter, mi rualban lo, ngaktah lakfa, sifak a chuahter, ngandamnak a hrawh pinah kan nunzia a niamter i, mi phundang mit ah 'uncilvilized people' tiah rang taktak in a kan kalpi pengtu pakhat cu 'Zu' hi a rak si peng ko. Din zia thiam ti i, hnuah dinzia thiamlobik ah i chuahthiam, ngandamnak ti i, ngamdam cu chim lo, thihnak tuah a kan hruai peng. Cucaah kan mifim thiam hna nih kan miphun ralnganbik an timi hi a si ko cang rua.

Laimi nunphung le zu pehtlaihter cu kan duh hrimhrim lo. Zu dingmi miphun ti cu kan huat ngai lai na in Zu cu kan miphun chungah ai ciahnak a thuktuk cang ti cu elkhawh a si lo. Zu an kan dohpinak cu Siangbawi te chan in a rak si cang. Purpit ah a phunphun in kan i cawnpiak, innchungkhar ah a phunphun in kan i chimhrin i, 'hrai chung ah sen hirhiar in a um mi zu khi va zoh hlah' timi Bibal cangzong khuaza lamkam ah kan tar len ko hna. Sihmanhsehlaw a phichuak cu kum tampi kan kal hnu zongah kan tuchun ni tiang kan Miphun ralnganbik a si thiamthiam rih ko mi hi a si. Cucaah Zu cu kan miphun nih zeitindah kan hmuh lai i, kan kalpi lai? Mizoram bantuk in maw kan buaipi ve lai? Cucaah ruah a herh ngaimi cu kan miphun nih 'zu' hi zeitindah kan hmuh lai i, zu hi zeitindah kan kalpi lai, timi hoih lei tu hi i ceih tha a si i, i fiangpup lo cun kan buaipeng rih ko lai.

Cucaah Mizoram hruaitu Pu Laldenga, nih July 25, 1988 ah 'Zu' kong Mizoram mipi hmaiah a chimmi, leidai tangah phum si cang ko hmanh sehlaw, Mizoram ah a bia tutiang a nun peng rih. Hi bia hi tadinca ah an chuah peng i mipi thinlung ah a cam peng. Mizoram mipi nih an hmuhthiamnak' ding caah Zu' kong a rak chimmi a si nain, kan miphun zong nih tulio kan tonning zoh tikah theihtha ngai a si ve ko rua ka ruah i tlawmpal ka hun langhter. Pu Laldengah nih cun:

'Zu hi kan miphun ral a si lo, kan hawikom zong a si fawn lo. Zu hi thiltha zong a si lo.Thilchia zong a si lo, ka hmai i tikik hi la ning law, zu ah ka ruah ahcun, kan miphun ral cu a si lo ti ko? Kan hawi zong a si lo. Cucaah khua kan ruahning hi fimkhur ngai kan hau. Thil pakhat ve khi a si ko, zeidang a si lo. A thatnak le a chiatnak kong, kan ral a si le si lo kong, kan hawikom a si le si lo kong cu, kan i pehtlaih dan tu in a si, zeitin ruahnak ruangah chim len chim len in kan um mi hi cu tih a nung ngai. Cucaah a biapibik cu kan i pehtlaihnak hi a si,' tiah a ti. Cun a peh rih i, ' kan ram ah zu hi kan buapi lo, kan ram ah zu buaipi mi hi kan buaipi mi a si deuh, zu buaipi mi mi tlawmte an um, cu hna cu heh tiah kan buaipi len mi a si, zu cu a mah tein a chia lo, a mah tein a tha fawn lo,tiah a hmuhdan a chim. Cun tahchunhnak ah ' Pu Zoramthanga hi a tep zong a tep bak lo mi a sinain, hun rii taktak tuah seh law, zu kha a dik lo mi a si lo, Pu Zoramthangah kha a dik lo mi cu a si, zu a ri ve lo mi Pu Zamawia nih cun zeihmanh ah a rel lai lo, tiah a ti. Cun ' nu pakhat nih nau a um pi i, a lenkual nak ah hngakchia cu a tlu i, lungah ai khawng sual hnga, a nu nih hngakchia a lungdamnak caah lung kha, na sual tuk ai tiah a va bengh lai, hlonh diam uh sih tiah a hlonh lai, cu bantuk cun Pu Zoramthanga a khon sual ruang khan kan hlonh diam lai maw' puitling lutput he khua kan ruah a hau. Lung kan velh ruang ah khan hngakchia kha a tlu than lai lo, tizong a si pek lo i, cun kan hlonh cawk fawn tung lai lo. Curuangah hngakchia a tluk lo ding tu kha kan ruah a hau mi cu a si. Kan huat lo ding kan huat, Lungtum kha hua lo in hngakchia kha a tluk lo ding kan cawnpiak tu a hau, huattlai cu zu kha a si lo, a rit ruangah thil a tuahsual mi Pu Zoramthanga kha a si' tiah a ti. Hihi zu a thatnak ka chimmi a si lo, a si ning taktak kha ka chim mi a si. Kan ram nih a sining takin kan zohthiam a hau, tiah a chim. Zu kan duh lo kan tinak zongah hian mi dangnih a thianghlim kan ti hna seh, ti ruang te hna menmen ah, tam deuh cu kan si. Nain zu duh lo mi taktak cu kan ram ah hin biaknak ruangah tlawmpal cu an um. Nain za ah pakul long an si. Za ah sawmriat cu minih a thianghlim ka ti hna seh, ti ruang long te ah a si. Zu hi kan buaipi lo, zu a buaipi mi mi tlawmte hi kan buaipi mi cu a si, tiah Pu Laldenga nih a liamcia kum (20) ah a rak cawnpiak hna. http://zozamweeklyn ews.blogspot. com/2009/ 07/zu-chungchang a-laldenga- ngaihdan. html)

Mizoram mipi nih 'Zu' an hmuhthiam nakhnga a cunglei bantuk in hmuhsak nain tuchun ni tiang an buaipi mi biahnokbik pakhat a si peng ko i Cozah thar a kaipoah ah zu khapnak na hrawh lai maw hrawh lo, ticu media pawl biahalnak nganpi a si peng i, mipi nih an theihduhbik mi a phi zong a si peng. Cuve bantuk in kan miphun zong nih hmailei pi tiang a tu bantuk in kan buaipi peng lai a fiang mi a si.

Cucaah 'Zu' hi kan miphun caah a biapi mi thil ah maw kan ruah lai, a biapi tuk lo mi thil ah? Zu taktak hi buaipi lo in, a buaipi mi tu kan buaipi hna a si ve sual maw? Mi dang nih a thianghlim tiah ka ti hna seh, ti ruangah a buaipi mi hna kan si ve sual maw? Kan mah cungah aa hngat ngaingai mi pawl an si.

Pu Laldengah nih cun 'Zu' cu a mah sual in a sual lo, a mah tha in a tha fawn lo, 'thil' pakhat ve menmen khi a si ko, a tongthamtu cungah aa hngat, pumpak pakhat cio kan i pehtlaih ning tu in a si, tiah a ti.

Cucah 'Zu' cu vawlei cungah a rak um ve mi, thil pakhat a si ko i, Society pakhat, miphun pakhat nih kan hrial khawh lo dingmi 'thil' pakhat a si ko. Cucaah Zu hi kan miphun caah kan ralnganbik, kan miphun a kan hrawkbiktu tiah kan puh asi ahcun ' Zu cu a khap in khap phun a si lo, a doh in doh phun a si' tiah ka ruah. Zeitindah kan doh hna lai, cawnpiaknak phun in maw kan kalpi lai, zeitindah kan doh lai titu hi a lamkawl ding cu a si. Cutu cu 'ZU' kong kan ceih vevek seh kan ti ahcun ceih tha a si i, mifimthiam kan pa le zong nih, kan ral a si ah cun, an kan thokpi caan a za ngai cang.

Source:
From: Salai Van Lian Thang <vansalaicinzah@yahoo.com>
Subject: [Lai Forum] Zu le Mizoram: Laldenga hmuhning le Chin miphun
To: LAIFORUM@yahoogroups.com
Cc: "Rung Cin" <rungcin@yahoogroups.com>, "Metkhobo" <Metkhuabo@yahoogroups.com>
Date: Sunday, July 18, 2010, 11:39 AM

------------------------------
"Serve with gladness"

Minung nih Nunnak a serkhawh ve cang!

2010-06-17T06:09:00.001-07:00

Minung nih Nunnak a serkhawh ve cang

http://www.cyona. info/index. php?option= com_content&view=section&layout=blog&id=7&Itemid=21

Craig Venter chuahkehnak cu Salt Lake City,Utah a si. A tlanval lio ah fimcawnnak lei ah a biatak tuk lem lo. Ti cung le lawng cung ah um lawng a rak huam. Reprot card ah grade Cs le Ds pawl he a lawm peng mi a rak si. Time Megazine nih Venter cu a hngakchiat lio tein mi pakhat khat a cang te lai tiah a ho hmanh nih an hmu lem lo an ti. Mills High School in a dih hnu ah San Mateo Community College, California ah apeh. 1972 ah Bachelor of Science Biochemistry in a dih i 1975 ah University of California,San Diego in Physiology le Pharmacology in Ph. D a dih. 1984 in National Institute of Health ah riantuan hram a thawk.

May 20, 2010 ah J Craig Venter nih nunnak a ser kho cang ti mi thawng vawlei cung ah a thanh. Nunnak cu Pathian lawng lawng nih ser khawh a si tiah zapi nih theih mi le pom ning a si. Minung zong nih a ser khawh ve cang.

A thil hmuh mi thawng in khamhnak si (immunization) chuah thawk in pawngkam filhhnawmhnak (environmental pollution) thianh ding tiang ramthar rian tuan khawhnak a lam a hmuhsak piak. Cu ve bantuk in khat ta lei in biahalnak a um ve mi cu minung nih nunnak a ser ti mi hna hi kan tuah awk a si maw si lo ti mi le hi fimthiamnak hi thatlonak lei ah a hmang ding sin ah phanh sual ah cun zeitin dah khua kan khan te lai ti mi a buai mi zong an um ve.

Hika YouTube http://www.youtube. com/watch? v=qPE2CnThito ah na zoh a si ah cun avoikhatnak minung nih a ser mi nunnak cu na hmuh lai. Kum 15 chung a retheihnak vialte i a theipar a si. Hi nunnak a ngei mi rungrul hi von zoh ah cun a simple tuk mi te a lo nain, minung nih a rak ser lo ah cun hi vawlei cung hrim ah kan rak hmuh khawh lo ding khi a si. A umnak cu Maryland State i J. Craig Venter Institute www.jcvi.org ah a si. Amah a ngeitu le a sertu cu fimthiamnak a ngei mi mirum pa J. Craig Venter a si.

Minung nih nunnak ser ti mi hi a luan cia mi caan tuanbia zong ah minung sinak sernak ah saduhthah a ngan cem le a sang cem ah ruah a rak si. Frankinstein timi lenhoih ah sibawi pa pakhat nih mithi pawl an pum pawl kha thit chom le fonhtomh chom in nunnak a ser ti mi kong a rak tial i vawlei cung zong ah minthang ngai cauk ah a rak cang i bisakop zong an rak thlak len. Catialtu lila zong nih a uar cem mi cauk ah a tel mi a si. Frankinstein cu nunnak cu a ngei ko nain mi kut,mi ke,mi pum,mi hmai,mi chungrel vialte peh chom mi a si caah a mui cu a chia ngai ngai. Nunnak a ngeih caah khua tuaktannak zong cu a ngeih ve i amah le amah minung tak tak ah a ruah i minung tak tak pawl zong kha a komh duh tuk hna. Asinain a muisam nih minung dirhmun a phanh ve lo caah minung nih cu minung ah an rak rel lo. Cu cu a theih cang ka tein komh a rak zuam i amah an komh duh lo mi pawl kha a huat cang hna. That hna a that than ti a si i a hnu cem ah cun amah a nunnak a rak ser mi sibawi pa lila nih a dawi a dawi i an i ton tik ah a sertu pa kha lungpang chung ah a zuan pi i an pahnih in an thi tiah a donhter. Mithang rock hlasak thiam Alice Cooper ti mi zong nih Feed My Frankinstein ti in hla a rak phan i rock hla a uar mi pawl nih cun kan rak uar ngai ngai. http://www.youtube. com/watch? v=AvVH5evrrUY&feature=fvst

Pathian nih nunnak a ser mi le minung nih nunnak a ser mi kong ah a dannak pakhat te lawng a um. Pathian nih cun nunnak a ngei lo mi tlak in nunnak kha a rak ser. Minung nih cun nunnak a ngei cia mi i rungrul i a kutke cheubang in nunnak cu a ser. (Frankinstein lenhoih zong ah cun nunnak a ngei cia in a thi mi pawl kha a komh hna i nunnak cu a ser). A fawinak chim ah cun nunnak a ngei cia mi kha hman in nunnak kha a ser kan hei ti lai cu.

An thil hmuh mi nih a chuah pi mi cu minung nih an duhning muisam chuah ding in nunnak (cell) chuah pi khawh ding khi a si. Nan theih cio kan theih cio bantuk in DNA cu saram vialte i nunnak a hram cu a si. Kan theih ding ah a chap ding mi cu hi hnu hmai lei ah DNA zong hi Walmart i thil cawl bantuk in minung nih kan cawk khawh ve te lai ti mi kha a si. An rak tuah mi cu nunnak phun kip i DNA pawl kha an kut,an ke, an tenge ti bantuk an lak hna I an komh ter hnu ah DNA a thar pakhat an chuah ter mi cu a si. Hi thil an tuah khawhnak ding ah kum 15 an rak rau. An tuah khawh mi DNA kha tha tein le pum tlam tling tein a thang (grow), a then zong a then kho (divide) i a karh zong a karh kho (multiply). Cu cu nunnak a ngei ti mi a sullam a si. Hi thil vialte hi computer software hman in tuah mi a si.

Hi thil an hmuh mi nih zeidah a pipa a chuah pi kho lai tiah biahalnak an ngei. Craig Venter nih a ti mi cu a phatnak ah minung nih heh tiah kan i zuam leng meng mi hmuitinh mi pakhat kan chuah pi kho ve ti nak a si. A pahnihnak ah khamhnak si (immunization) thar chuah khawh ding ah a lam a um te lai i a pathumnak ah Carbondioxide thlichia a dawp kho mi rungrul nunnak thar chuah i CO2 ruang ah a cang mi pawngkam filhhnawmhnak vialte a thianh ter kho te lai a ti.

US ram lai mi pawl zong hi hnu nikhat khat ah cun kan pumsa chung i thil tha lo vialte a thianh ter khotu rungrul DNA thar bantuk internet online in a cah cah i cawk khawhnak a lam a um kho te men.

dr. van

http://www.cyona. info/index. php?option= com_content&view=section&layout=blog&id=7&Itemid=21

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Thlarau Bomb

2010-06-08T10:35:00.001-07:00

THLARAU BOMB

Note: This message is forwarded to Lai Forum by vtcung@yahoo.com on 8 June 2010.

From: zscinzah <zscinzah@yahoo. com>
Subject: Re: [Rung] DC-CIVUI avoikhatnak Muko
To: Rungcin@yahoogroups .com
Date: Tuesday, June 8, 2010, 3:29 AM

Dear U Bawi,

DC-CIVUI ah Thlarau Bomb nan puah dingmi le thlarau software -nuclear cu CIVUI a zawhmi chung ah nan installed dingmi hi, zeibantuk thlarau software, zeibantuk thlarau bomb? tiah i fiang huaha lo ahcun, a dik lomi bomh or a dik lomi software nuclear hna installed sual ahcun trojan virus pawl khua thatnak le sopawtnak, ralthatnak ah a cang sual kho men mi a si.

A nungmi Pathian thlarau tak tak kan chung ah a um hlan ah thlarau Bomb (zei thlarau theih lomi) khuvai hna kan ri i, thlarau software- nuclear, zeibantuk nuclear software timi theih huaha lomi hna kan chung ah aa installed cang sual ahcun, a dikmi Pathian thlarau installed cu a har ngai cang. A in, aa install kho ti tawn lo.

Bomb khuvai sawh sawh kha Pathian thlarau tak tak ah kan ruah sual ahcun, kan lungfim a har tuk cang lai. Zei thlarua theih lomi Thlarau Bomb khuvai sawh kan ri cang ahcun kan ttang tuk fawn lai. Kan rit hnu ahcun kan mit a maw cang i lamhlapi tiang (future) kan hmu kho ti lo; Cubantuk Thlarau Bomb sawh sawh a ri mi hna kan cung ah Satan cu a thu i kan chak a mawngh cuahmah ko timi hi kan rit hnu ahcun kan lung a fim kho ti tawn lo i, a nung mi Khrifabuu hna cheu hnih ah kan cheu men tawn ko hna cu! A ri cangmi, a mit a maw cangmi hna hi Satan nih a hman duh ngai tawn hna.

Pathian thlarau tak tak kan chung ah aa installed i Pathian Thlarau Khuvai tak tak kan ri ahcun Pathian cu dawtnak a si bantuk in dawtnak he kan khat lai i, dawtnak cu a thin a sau, a lung a puam lo, thlachiat a ruat timi vialte bible ah kan hmuh bantuk in dawtnak le remnak a ser dingtu kan si timi lungput he khrifabuu a hunghimtu ding ralkap ttha kan si timi lungput an ngei. Church cu Jesuh pennak govenrment a si i Jesuh pennak government a vengtu ralkap buu cu zumhtu hi kan si.

[CIVUI, Conference, Crussage le Campaign tibantuk ah thlarau bomh ttha lo a puak sual ttheu i, bomh ttha lo khuvui a rimi hna nih hin Jesuh pennak (government- Church) cu a vengtu an sinak cu kal tak in Jesuh pennak a hrawktu, a khuaitu an si tawn; A tak tak ahcun thlarau thianghim a ngeimi nih Khrifabu a dirhkamhtu, zumtu tha an si bantuk in Khrifabu thazaang a thawntertu ding an si awk a si tawn.]

Cucaah, Atutan DC-CIVUI ahcun pakhat cio nan CPU cu clean (thianh) ta dih ulaw, thlarau bomh sawh sawh puah loin, thlarau software sawh sawh installed ti loin, Pathian Thlarau tak, a dikmi thlarau cu lungfim kirkiar tein pakhat cio nan chung ah rak i installed ulaw timi hi kan duh sak ngai ve hna.

Pakhat cio nan CPU ah installed ciami thlara thianghlim cu thlarau ttha lo nih a tuaitam khawh lonak ding caah a ttha bikmi Thlarau Anti Rivus- Thlarau ca thlacamnak - every day scan khawh ding - nichiar te thlacam khawhnak nun . Kaspersky" bantuk in CPU a veng khotu thlacamnak software zong pakhat cio nunnak ah rak installed cio seh law a tha tuk hnga.

Nikhat ah suimilam pakhat tal lung tak tak tein thla kan cam peng ko ahcun kan pumsa, thlarau (CPU) cu a dam peng ko lai.

Upatnak he,

Zasang Cinzah

Kuala Lumpur

---

From: Salai Bawi Uk Thang <cbthang@yahoo. com>
Subject: [Rung] DC-CIVUI avoikhatnak Muko
To: "Laiforum@yahoogrou ps.com" <Laiforum@yahoogroup s.com>, "Rungcin@yahoogroup s.com" <Rungcin@yahoogroups .com>
Received: Tuesday, June 8, 2010, 9:30 AM

Careltu Laihritlai Ulenau hna,

Kan theih pah lengmang cang bantuk in tutan DC i tuah ding mi CIVUI hicu voidang CIVUI he ilawh dawh asi lo. A luancia kum i Battle Creek Civui lio ah khan CIVUI timi hi zeiset dah asi, zeitindah arak ithok ning asi tibantuk kha thlapa thla 6 chung hrawng rak icaih asi i CIVUI kongcu dehkhat zong taanglo in lehthal dih arak si. Civui hi Khawmpi asi maw? ti arak si i asi lo, Civui cu Civui asi ko ti in aphi kan rak chuah. Tutan DC i kan tuahdingmi CIVUI tu hi cu khawmpi zong asi lo, hlaan lio i Kawlholh i rak tuahmi asii a wai timi bantuk zong si ti lo in aralaimi caan i Van le Vulei karlak i tuahding asi cangmi Jubilee (Marriage Supper) bantuk thlarau le biatak i tuahmi The Spiritual Harvest Festival tu si ding khin timhlamh asi. Voidang ah cun Civui hi rawl thawthaw ngaihnuam le zohnuam aphunphun khin hlunhlai ter rak itimh asi tawn na in tutan cu cuticun asi ti lo. Chunglei thlarau tu in ttamh le muaih itimh asi i mah hikong hi khual lei nih rak theihthiam piak aherh ngai te ding khin a um. Sia, Caw le Vok tibantuk Salu in Civui suum kan tah lai lo. Thlarau tlau tlaikhawhmi tu in tah asi lai. Civui arak zawhmi an rat lei le an tlun lei hi idang hrimhrim seh ti in Biathli rak ichimhchung asi cang. Biathli nih azawh lo ah cun thlarau Bomb zong puah ahau te meen lai ti in Thlarau lei Software-Nuclear zong order timh asi. Mah belte kan bomb le kan nuclear nih a kheen mi hna, hma apumi, ahliam mihna hi mivaanttha tu an si te lai. A umtu ning cu tutan Civui ah hin Hardware nak in Software lei tu in hmual hman deuh itimh asi. Virus phunphai cu adeet in an de ti lai lo ti ah Aamah an khaan cia cang kan ti lai cu.

Tutan cu Khualipi Standard lawlaw hmang hna usih law ti asi i innteek mitampi zong rian le khai le buailebai hna ahnok tu lai ti in Lamnaihnak Hotel i um dingin itimh pah cio asi tin theih asi. Civui ti hi Thlarau lei kan kumvui asi ti in ruat lawlaw cang usih law Rawlttuan ding in zuumtu Laimi Khrihfa pohpoh rak ithawh cio uh ti i SAWMNAK avoikhatnak Muko (The first Trumpet) kan tum cang.

Salai Bawi Uk Thang
Inteek Khrihfabu

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Theihawktlak Lai Nunphung tete!

2010-05-30T16:34:00.001-07:00

Lai Nunphung Theihawktlak tete!

Date: Friday, May 28, 2010 10:41 AM

From: "Vanthawng Cung" <vtcung@yahoo.com>

To: laiforum@yahoogroups.com, rungcin@yahoogroups.com

Subject: Theih awk tlak Lai nunphung tete!

Careltu u le nau,

Zeitluk in chantiluan nih a kan fenh le khoika kan um hmanh zongah kan lungkil ah kan nunphung thlarau a ca'm peng ko tiah ka ruah. Chiat ni, tthat ni kan ton caan ah kan nunphung thlarau hoih ning in kan i zohkhenh lawngah kan di a riam, kan lung a hmui. Mahtluk i a ttha mi kan phung tete hi ramleeng tthangmi kan fale nih an thlau dih sual lai ti pha'n a um ko. Chimrel pah lengmang a hau in ka ruah. Cucaah, fanaule ca hmuitinh in a cheuchum te ka hun ttial nak asi.

Tlangzamh:

Tlangzamh hi mizei miphun hmanh nih an ngeih ka thei lo. Mah nih hin zeitluk lungput ttha a ngeimi miphun dah kan si ti a langhter ngaingai. Tlangzamh cu dawtnak le siaherh langhternak asi. Khua pakhat ah chunhthah a um tik le ramsa an kah tikah a ngeitu or a kaptu nih mahti hin fawh hualvan ttha kan ton... tiin a hmuhton mi sa cu inn kip tingco dingin an can hnu ah an zamh (phawt) cio hna. Keimah pa hngakchia ka si lio tiang hi tlangzamh cu a um lengmang ko rih. A hnu ah mi an hung fim dedeuh i duh-aamnak le chawhrawlnak lungput a hun ngeih caah hualvan ttha a tongmi zong nih tlangzamh cu duh ti loin a zuar in an hun zuar. Cuticun a lo ziahmah i a tu cu a tlau thai cang. Atu ah tlangzamh nunphung cu um ti hlah hmanhsehlaw a philosophy cu mi tampi thinlung ah a ca'm peng rih ko. Mi cungah dawtnak ngeih le siaherhnak langhter cu kan krihfa biaknak zong nih a kan cawnpiak mi asi caah fanaule thinlung chungah zungzal in hmun hram ko seh ti cu nu le pa hna kan thlacamnak asi.

Arthin tuh:

Arthin tuh cu kan dawtmi hna nih hi vuleicung nunnak in an kan kaltak cang ko rua lai ti kan zumh tik an cungah a hnubik dawtnak langhternak le, hringtu nu le pa an si ahcun an sin in thluachuah halnak caah tuah tawnmi nunphung asi. Atu ahhin ram leeng ummi hna nih kan khua kan ram ah vung tlun in kan nu le kan pa, kan pi le kan pu arthin vung tuh cu kan nungphung nih a kan fial ngaingai mi leiba pakhat asi. A min hi arthintuh ti asi nain a'r taktak va thah i a thin va tuh cu asi lo. Ke-li nei sattil in tuah phung deuh asi.

Rawlhniang put:

Rawlhniang put timi cu nu nih vaa a ngeih a thaizaan ah nu chung nih pa inn ah zaanriah hrawmttinak an tuahmi khi asi. Chunhthahnak i sa thawthaw a chungril ti bantuk kha mah zaan caah cun an fim piak ttheo hna. Mah rawl einak cu an fanu nih a vaa inn ah a voikhatnak rawl a ei nak ding asi caah biapi ngai ah an ruah. A ning maw zak sual lai kaw ti an ruah piakmi dangkhat, an dawtnak langhternak zong dangkhat a pahnih komh lungput in tuah asi.

Nukai thlah:

Nukai thlah timi cu vangeih zaan i monu a vaa inn i an vung thlah khi asi. Nu lei chungkhat a nu hawi nih thlah phung asi. Pa kal phung asi lo. Tuchan ah pa zong khat tthup in kal kan hmang i, nunphung mit cun zoh a chia ngai. Krihfa phung in pei kan um cang cu kan ti asi ahcun nukai thlah a hau ti lo. A mo le nih an thlah kha a zaa ah ruah khawh asi.

Muikhum:

Muikhum cu ningzah mualphonak ton tik caan ah tuahmi asi. Ni-far le nih maw, patling zong nih maw khuapi zatlang theih in ningzah mualphonnak a ton tikah a nu a pa, asiloah, a unau nih sathi luanh in a mui cu khum phung asi. A sullam cu ningzah mualphonak na tonmi kan in theihpi, sathi in na hmai kan in phiah piak cang, na ning zak ti hlah seh, atu thawk cun zatlang sinah mikel um in vung um tthan cang tinak asi. Ram leeng ummi nih hin hi thil hi kan ton pah, tuah zong kan tuah pah lengmang ko. Nain, a min tak bunh duh loin 'thlacamnak' ti phun lawng in kan kalter lengmang.

Thlathlauh:

Thlathlauh hi Lairam hmun zeimaw ah cun muikhum he aa cawhmeh pah mi a lo. Nain, aa dang deuh in ka ruah. Keimah theihning in cun phun hnih a um. Phunkhatnak cu - 'keimah ve...' ti lungput in duhlonak he tuahmi asi. Tahchunhnak ah, zulaap ton lo ruangah maw, sazam hleh hrelh ruangah maw thinhun in sa thah ve i, i thlathlauh khawh asi. Cun, a phun hnihnak cu - thih hring in a thi hnga dingmi dirhmun ah a um cang ko mi nih an nunnak an luat sual tikah nu le pa, chung le khat nih thlathlauhnak cu tuah piak asi. Tahchunhnak ah, Nah-Lah-Kah chan lio ah khan ka u (cousin) pakhat hi ralkap nih an velh i a lu ah hreitlung in an rak tuk. A thi cang tiin an rak hlawm. Nain, zeitimaw in a nung i sizung ah saulak a um hnu ah ttha tein a dam tthan. Cutik ah, ka pate nih caw le vok in a thla cu a rak thlauh.

Thlahual:

Thlahual hi Mizo phung maw asi, Laiphung dik...kaa fiang tuk lo. Mizo nih cun an hman. Keimah zong nih voikhat ka tuah bal. Thlahual cu ni-farle maw, tule nih maw thihnak an ton tikah sa thah i zaanriah kil ttinak tuah khi asi. A sullam cu - ka tu, ka fale hna nan thla ka'm hlah uh...nan pu ka um hih...tiin dirkamhnak le thazang pek langhternak khi asi. Nunphung ttha ngai asi caah ka hun ttial ve.

Va cung pa duh (Uire):

Laimi kan pipu chan lio ah cun nu le va asi cangmi i tthen cu a chiakha tuk ah ruah asi. Nupi pasal an i ngeih hlan ah nu le pa, chungle khat nih an tuaktan cikcek hmasa. Cuhnu lawngah an i tthi-laa. Cucaah, biakam a fek i itthen zong a tlawm ngaingai. Cubantuk in vaa he a um liomi nu nih padang sin a sual ahcun 'vacung pa duh' ti asi. A nupi nih a va theih loin pa aa duh ahcun a vaa kha a thi kho tiin ruah a rak si. Cucaah, minu nih padang sinah a sual sual ahcun a vaa inn ah ttin phung asi ti lo. A tta-pale inn ah kal i a tuahmi sualnak cu va chim phung asi. Cuhnu ah a tta-pale nih a vaa chungkhar sinah phung ning in va lenkai i va chimh asi. Tuchan fanaule lakah vaa cung in pa aa duh mi zeizat dah kan si hnga? Nupi a ngeih ko nain nungak helh a hmangmi zeizat dah kan um? Mi nupi a sualpi mi, lemsoi a hmang mi zeizat dah kan si? Kan nungphung nih a ttihbik mi le a huatbik mi asi, ti hngal hna usih.

Ttian buh er (or) Ttian buh erh:

Ttian buh erh timi cu nu le va i tthen lai a donghnak zaanriah i hrawm ttinak khi asi. Pa nih thil pakhat khat ruangah a nupi a maak lai zaan ah a tuah tawn. Buh le sa thaw tein a damh hnu ah khim tein rawl a ei pi. An ei khim in nu nih a hman tawnmi sei le hnam kha a laak i a pek, cun, "kan maak" tiah a chimh. Pa nih mah ti a chim hnu ah cun nu nih a vaa inn ah um chih phung asi ti lo. Pa zong nih mah bia a chim hnu ah lungchir le i leet tthan khawh asi ti lo. Cucaah, 'ttian buh er' ti tehna, 'kan maak' timi bia tehna hi kan laiphung ah cun a suarhar tukmi an si. Tuchan ah fanaule nih hi bia hi a tlawm khawh chungin nan run chim ding cu nu le pa nih duh piak ngaimi asi.

Thiangi pa

Maryland

Note: Kei hi Laiphung thei mi ka si lo. A herh ca tu ah ka theihmi hnihkhat ka hun ttial bia asi. Hmunkhat le hmunkhat, khuakhat le khuakhat theihning zong aa lo cio lo kho men. A ruah zia tu i thiam piak hna usih. Fanaule caah tthahnem santlai si hram ko seh.

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Damdam tlaih (or) Kuttlaih

2010-05-12T20:14:00.001-07:00

Damdam tlaih (or) kut tlaih

(Handshaking)

'Damdam tlaih' (handshaking) aa thawknak hi research tuahtu hna nih fiang ngaingai in an chim kho lo. Nain, Jesuh chuahhlan 2nd century BC hrawng in i thawk cang sehlaw a dawh an ti. Nitlak lei vawlei (western world) i a hung luh hi 16th century BC hrawng si dawh asi. Tuchun ni ah cun Arab miphun cheukhat, Islam biaknak a bia mi le Orthodox Judaism dah ti lo nih cun mah nunphung pakhat bantuk in hman cio asi cang. Vawlei khuaza miphun vialte nih mah ti kan i hrawm khawh mi hi ruah tikah khuaruahhar ngai zong asi. Zeiruangah dah asi hnga? Thil ttha asi caah asi lai ti cu a fiang. Thil ttha lo cu siseh law miphun kip nih kan i hrawm kho hnga lo. Tuchun ni kan hmanning zoh tikah mi tampi nih cun hoihhomhnak (politeness), asiloah, aa dawhmi langhning (social etiquette) pakhat bantuk in cohlan asi.

A sullam:

A sullam cu "Ka kut nih hriamnam aa put lo, ka thinlung ah daihnak a um" tinak asi an ti. Cucaah, kut nih thil pakhat khat aa put buin damdam tlaih cu a phung asi rua lo.

Cin awk le Hmanning tlangpi:

1. Damdam tlaih tikah orh lei kut (right hand) hi hman phung asi. Keh lei kut (left hand) cu hman phung asi lo. Na kut cu a pahnih in a lawn (empty) awk asi. Zeicaah tiah, orh lei kut cu midang zuanhnawhnak (attack) tuahtu ah ruah asi i, keh lei kut cu mah le mah i vennak (defence) tuahtu ah ruah asi.

2. Kut i tlaih tikah an mit falai kha dengteo in zoh i lungtho tein chawnh phung asi. Kut tlaih pah in khuadang hoi le midang chawnh cu a phung asi lo. Tlaihmi hna nih an i ngaihchiat khawh.

3. I tlaih tikah an kut kha faaktuk in reh phung asi lo. Dintuk zong in tlaih phung asi lo. Faaktuk reh chih cu hruh (rude manner) ah ruah asi. Dintuk tlaih cu thinlung pek lo ah ruah asi fawn. Cucaah, a za tawk tein tlaih thiam i zuam a tthabik.

4. Kut ah hma a um bu in maw, kut hnawm bu in maw, kut-hruk i hruk bu in maw damdam chanh le tlaih phung asi lo. Kut-hruk aa hruk mi nih i phoih hmasa awk asi i, a kut a hnawm mi nih aa ttawl hmasa awk asi.

5. Sullam um tuk lem loin damdam va chanh lengmang cu a phung asi lo. Su'l le lam a ngeimi asi caah tlaih tam poh kha thil ttha ah ruah dih awk a ttha lo. A ruang a um a hau i thinlung tak zong asi a hau.

6. Damdam tlaih cu a tlangpi in lunglawmh langhternak, hlawhtlin lawmhpinak, ning i hawhnak, ttian zai re'l caan, khuakhan lairel caan, nuamsul tuah caan, lente celh caan, biakamnak tuah caan, laksawng pe'k caan le a dangdang mibu pumhkhawmhnak hna ah hman asi. Ngaihchiat mitthli-tlaak lio caan i damdam chanh cu sullam a ngei tuk lo.

Thiangi pa

Maryland

---Source: Laiforum & Rungcin group mail on 11 May 2010 sent by vtcung@yahoo.com

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Nunsiannak: Hruaitu Hna Nunnak Khuaihliti

2010-04-24T19:55:00.001-07:00

NUNSIANNAK: HRUAITU HNA NUNNAK KHUAIHLITI

Pu Obama le Pu Joe Biden Income tuaknak!

Nan theih cio bantukin April 15 cu US ah Tax file donghnak ni asi. Cucaah, US ramhun ka pule pahnih nih 2009 chung i an phaisa hmuhzat le hmannak zong fiah i mipi sinah puanzarh piak an si. Umharpheng ah rak zoh ve sawhsawh tuah u. Nan ruahning an si maw, si lo dik!

Pu Obama nih 2009 kum chungah a phaisa ser zat cu $5.5 million asi. A tambik cu a ca-uk ttialmi pahnih, "Dream From My Father" timi le "The Audacity of Hope" timi in a hmuhmi miakmai asi. Cun, 2009 kum chung tthiam ah Nobel laksawng $1.4 million a hmuh rih. Cucaah, Lai ngaca'r tuak cun a hmuh mi zapi cu $6.9 million asi, kan ti lai cu. Hi chung in $1.8 million Federal tax ah a pek. A laksawng hmuh mi $1.4 million hi sunghno rianttuannak (charity) bu 10 sin ah a hlut dih. Cun, amah kutchuak liauliau chungin $329,000 hi sunghno rianttuannak tthiam ah a hlutmi a um. Negro Student Fund caah $50,000 a hlut rih fawn. Cucaah, a hmanmi zapi cu $3.579 million asi. A hmuhmi zapi chungin a hmanmi kan hnuh piak tikah $3.321 million lawng hi amah caah a taang.

Cun, Hotu-chang Pu Joe Biden nih 2009 kum chung i a hmuh zat cu $333,182 asi. Hi chung in Federal income tax ah $71,147, Delaware income tax ah $12,420, Virginia income tax ah $1,477 a pek. A tax pekmi zapi cu $85,044 asi. Sunghno bu rianttuannak ah hlutmi a ngei lo. A hmuhmi zapi chungin a hmanmi kan hnuh piak tikah $248,138 amah caah a taang ve.

Thiangi pa

Maryland

---

Source: Laiforum & Metkhuabo group mail on 23 April 2010 by vtcung@yahoo.com

---

Thiangi Pa,

Pu Obama le Pu Biden phaisa hmuhnak le Tax pek nak kong cu, ka theih hmasat cem lio ah, "Pe ulaw ti cun, pek in nan um lai" ti mi hla le "Lung lawm te'n a pe mi cu Bawipa nih..."Baibal caang ka lung ah an lang. Hmun khat rianttuan tti mi an hmuhnak, hmannak le thawhlawm ( Biakinn theng thawh lo mi zong) aa thlau tuk ning cu a mak ko. Pu Biden hi ttha te khua aruah ah cun phuhrun ngai ding asi, US pumpi rian sangcem chang tlaih ko bu i sunghno rianttuan nak lei ah thawhlawm a thawh ve lo ning hi! Inn man, Transport, Electric, Gas, water, phone etc...bills zeihmanh pek a hau fawn lai lo.:).

Hruaitu ttha hi ngia cio hna hmanh uh, pekchanhnak le nunsian nak he an itthen kho bak loh (Obama hi hruaitu ttha a si/ a si loh ti chim duhnak si lo in). Nunsian nak hi Hruaitu asi mi poh nih neih cio dingmi nunnak khualiti pakhat asi. Cun, Pu Biden thawhlawm ruah tik ah Nunsian hi phaisa tampi hmuh ruang ah asi lo nak zong a fianter ngai. Laimi siseh law cei lak in thangchiat aa huah hnga dah!:)

Ka ruah ttheu mi cu, Laimi hi lungthin lei kan chambau ngai ko bu ah Nunsiang ngai kan rak si ve ko. Sahlawh rualchan kan izohkhenh hna ning le thawhlawm kan thawh mi tete ruah tik ah. Partha Pa nih cun, "Mizo nih, mizo kan si, kan mui aa dawh an ti, kan nih tu cu, Laimi kan si, izawnruat hna usih" ati ttheu. Hi zawn ah hin, 'Laimi kan si, Nun siang usih' tiah chap ka lungchuak ve.

Dam te cio in,

NTL
JP

---

Source: Metkhuabo group mail on 24 April 2010 by ntlian@yahoo.com (Ngun Thawng Lian)

=================

Life is like a book, everyday is new pages

KANMAH

2010-04-23T08:15:00.001-07:00

Kanmah

Chimthli

Kan sang, kan khua

Kan buu, kan peng

Kan ram, miphun

Ahruai kho lo mi

Keimah, Keimah

Timi lungput, a mui chia tuk.

Keimah tuahmi

Keimah khaanmi

Keimah chimmi

Keimah hruaimi

Keimah thawng in,

Miphun pi lungput a si lo.

Krifa tha lungput a si lo.

Kan i bawmhnak thawngin

Kan ttuan ttinak thawngin

Kan khaan ttinak thawngin

Kan i hruainak thawngin

Kan dir ttinak thawngin

Kan miphun kan cawisan lai

A kan teitu an um lai lo.

Keimah tinak lungput ngei lo in

Kanmah timi bia he kan ttuan ti lai

kan i fun lai, aho tthen khawh lo in.

Mi tampi luhter hna

na thinlung chung ah

Kanmah timi bia nih

na lung an nuamh ter lai.

Din te in chim ko ning law, ......

Nangmah maw keimah ti cu

chim awk ah a dikmi bia a si lo.

Vawlei le Laimi ruahchannak cu

Bia fate Kanmah.

________________________

Chimthli @ 2007

Yours sincerely,

Bawi.

---

Source: YCCF-International@yahoogroups.com mail by cbawimanglian@yahoo.com on 22 April 2010.

------------------------------
"Serve with gladness"

NUNNAK TI (Water)

2010-04-10T17:27:00.001-07:00

WATER

Bawi Jesuh nih Zungzal Nunnak Ti kong a kan chimh i, Ti khuaruah har asi nak hi hlat deuh ah khuaruah har chim lengmang ko. Atanglei hi Dr. Enmoto ttial mi ka van tar. Voi dang nak in tam deuh in Ti thiang mi cu rak ding cio ko ne uh, ngamdam duh ah cun. Mirang aa ziak lo mi nih Hawi hal te ding. Laiholh in aa let huam deuh lo.

75% of Americans are chronically dehydrated.
37% have suppressed their thirst mechanism to the point that it is often misinterpreted for hunger.
Even mild dehydration can slow down one's metabolic rate by as much as 3%.
A University of Washington study, found that nearly all participating dieters were able to deter their midnight hunger pangs by just drinking a glass of water.
The No. 1 trigger of daytime fatigue is lack of water.
Preliminary research has indicated that drinking 8-10 glasses of water each day could improve back and joint pain for up to 80% of sufferers.
A mere 2% drop in body water can negatively affect short-term memory and the ability to concentrate.
Drinking five glasses of water each day can decrease the risk of breast cancer by as much as 79%, bladder cancer by 50%, colon cancer by 45%, and deadly heart attack by 41%.

By drinking healthy living water you are positioning your body to be at optimal health.You are better able to ward off sickness because you have a boosted immune system. You are also more likely to lose weight, slow down the aging process, and better absorb important nutrients including vitamins and minerals.

Source: Lai Forum & Rungcin group mail on 11 APR 2010 sent by Ngun Thawng Lian from Japan.

------------------------------
"Serve with gladness"

EASTER SERMON by Salai Bawi Uk Thang

2010-04-07T01:57:00.001-07:00

Emau khua pawng ah khu le phak in

From: Salai Bawi Uk Thang <cbthang@yahoo. com>
Date: Sunday, April 4, 2010, 10:58 AM

Ni hin cu vulei cung i nii le caan a rak um bal mi vialte lak ah nilianngan bik Easter Sunday timi Thawhtthannak nilianngan nii asi. Hi vulei i kan hmanmi Thawhtthannak hi ataktak i chim ah cun a thlaam vial lawng khi arak si rih i thawhtthannak nilianngan taktak cu Khrih nih ami hna arak cawisaan tik i mithi vialte an thawh tthan te lai dingmi nilecaan khi asi. Cubantuk in zuumtu hna thawhter dih kan si te lai dingmi khi Amah Khrih nih arak kan prove piak i cucu nihin bantuk thawhtthan ah hin anunglio mi poh nih rak ichimh chung le rak iruah chung hi asi.

Bible chung ah Khrih nih akan chimhmi le akan cawnpiak mi vialte hi vulei cung ah hin cun fiang lak in langhter thlu awk hi an rak har ko. Amah arak zuultu Johan nih hin Khrih hi amah pumpaak in arak zulh, athih lio hrawng le athawhtthan lio hrawng zong ah hin arak um ve, cun athihhnu zong ah Khrih tehte dirhmun in thawngthabia arak chim i Bible adonghnak tlang akawmtu " Biathlaam" ah khin Bawizisuh sunparnak he a um hnu i amuisam le asining cu fiangte in akan chimh. Zohchia le khenhru i Vailam i an tlaimi Khrih kha sunparnak he akhat i, thir an khenhnak a ke kha meizik bantuk asi cang, akaa in achuakmi bia cu Vainaam kaphnih har bantuk khi asi cang, i aw cu khuari le vaanteek bantuk asi cang.... Aho hmanh i palh awk ttha lo in Pathian arak sinak cu Biathlaam ah khin phuan asi.

Zei ruang ah dah Bawizisuh kong hi khu le phak hin an chim? an chim hmanh ah hin an thinlung ah meibantuk hin akangh? ti hi ihal phu te arak si. Zeicaah ti ah Khrih tehte asi taktak mi hna nih cun Khrih kong an theih i Khrih athei taktak mi nih cun an chung i a ummi thil cu chim lo le rel lo in azeitihmanh in an um kho ti lo. Zei caah ti ah Khrih cu dawtnak i ahram thoknak le adongnak Alpha le Omega asi. Cu dawtnak cu vulei cung mihna nih hin kan nunchung duhtawk i rak ihman cio ding in Pathian nih hin arak kan peek cio mi asi. Dawtnak kan ngeihmi hi pakhat le pakhat zungzal harnak chung (Hell) i kan luat i zungzal nunnak chung i kan kal khawhve nak ding zawn te ah hin hman cio ding khi Khrih nih akan duhpiakmi cu asi. Angaingai ti ah cu zeidang kong kan isiaherh mi vialte nak in Pathian bia kan isiaherh mi hi asunglawi bikmi le aphupha cemmi araksi. Paul nih uar ngai in dawtnak kong a chim tawn khi.

Nihin cu Pathian nih dawtnak i vulei cung i athil tuahmi aphi achuah ni an answers he proof akan peekni asi. Hliah ngei lo dawtnak, Alpha le Omega, aruang um lo bak i akan dawtu i akan dawtnak hi minung hna nih hin zeidang in response rak tuah khawhnak lam kan ngei ve ti lo kan tikhawhchun te cu Pakhat le Pakhat rak idawt ve kha asi. Dawtnak hi tii bantuk in asannak in aniamnak ah aluangmi asi i Pathian hi minung nih kan dawve lai ti usih law ti khi acho lei ah kan luanter lai ti bantuk khi asi hnga. Cu caah kan nih nih cun Pakhat le Pakhat rak idawt khawh kha kan cawn ding khi ahong si. Pakhat le Pakhat idawt cu afawi ttung lo, nuleva hmanh idaw kho lo nalak ah zeitindah hithil hi asi khawh ne lai????

Hi taktak hi Pathian nih akan challenge termi cu ahong si. Nuleva kan i tthit-umh tik ah Suikutdonghrolh kan ipe i cu kan ipeekmi cu Pastor te nih an hei sermon ta luklak tawn. Asinain cheukhat nih cun fiangte in an chim tawn lo. Chim a haumi asi. Vulei cung i kan hmanmi dawtnak vialte hi aruang he ai tlaimi, ruahchannak he ai tlaimi dawtnak lawngte an si tik ah cubantuk dawtnak nih cun minung hi zungzal akan fonh kho in Pathian sin tiang hna cu kan iphanh pi khawh nak ti hna lo. Kan fale kan dawtcio ning hna khi tahchunhnak tthabik hliah ngei lo dawtnak cu asi. Azei ruang hmanh ti lo in kan fale an si ruang ah an herh ning poh in kan dawt hna. Chap awk tampi kan ngei cio ti lo. Kanfa le nih thil ttha an tuah tik ah hnahchuah neekneih nak apel te hmanh kan ngei lomi khin ahong fiang chin chin. Khi bantuk i idawtnak khi mising pipi asimi nuleva nih ahram in van iawt ahau. Alpha le Omega kha athar in kan ituah ve tinak ding caah khin Wedding Ring khi sunglawi ngai in ipeek cio asi. Wedding Ring ai hrukmi nuleva cu thihnak dah lo nih cun atthen phung hna an si ti lo. Atthen khawhnak asi ah cun an ihrukmi sullam an thei lo tinak asi. Mihruut. Nuleva cu azeiti sihmanh ah aruang um lo in idawt ding khi asi cang. Kan ca ah atthabikmi kha iduh piak in dawtnak hmual kha a dongh tiang in hman ding khi si. Ai pehtlai vima mi cu Khrih nih vulei mihna akan dawt kan ti tik, Pathian dawtnak ka thei kan titik ah hin mitampi cu kan mah le kan mah kan rak ihleng, kan chimmi zei asi kan rak thei tawn lo. Pathian nih vaanle vulei hi programme arak tuahning te in arak sermi asi i asermi minung hna tlawttlau sual ding hi alungthlipel hmanh in arak ruahmi asi lo. Asinain Sehtan nih Thitsa aphoh tik ah aprogram arawk i Vulei cu chiatserhmi ah ahong cang. Zeicaah ti ah Sehtan nih sualci arak vorh caah sualnak program cu vulei ahmunh chung a um pengve ding khi ahong si cang i Minung hna hi Pathian program chung ah maw kan um Sehtan program chung ah ti hi Bible hmang in nifatin kherhlai le tuahtaak a honghau cang. Vulei nih Pathian ahngal khawhnak hnga ding ah hin thil tampi tuah piak asi i cuthil vialte lak ah Khrih nih Vailam i thihnak atuar i nithum hnu i athawhtthannak kong hi "The Most Wonderful Miracle" asi. Pathian program hi asi taktak, asi hrim hrim, Pathian nih hin dawtnak in ami vialte asin ah kiir tthan khawh dihnak lam kaupi in akan hon piak tthan i aduhmi poh zalong te in kal kawh asi ti cu 100% tluk fiang in Good Friday ah fianter asi i Easter Sunday ah prove asi cang Haleluijah!! !

Pathian dawtnak kong kan chim tik ah hin Hell kong kan chim chih lo ah cun 50 % lawng kan chim tinak asi. Cuhmanh ah cun zuum huaha lo i kan chim ah cun 25% lawng kan chim. Cu hmanh ah Bible hna rel tthittha lo i kan chim tik ah cun 12.5 % lawng atang, Cu hmanh ah caan teetkhawt bu le imanh huaha lo bu, hna i kan chim ah cun 6. 125 % lawng atang i cuti i tuak tik ah Pathian dawtnak kong kan ichim mi nih hin azei ti hmanh in arak kan hlan kho ti lo i chanchung ai puum lengmang komi, cheuhra cheukhat athawh pengve komi, thla acam lengmang ve komi Pathian dawtnak tthittha i arak thei lomi mitamtuk kan rak um. Zeiruang ahdah Hell kong hi chim chih aherh?

The Passion of Christ timi zatlaan khi voihnih cio tal zoh usih law a ttha hnga. Thil abiapituk timi kan tuah tik ah kan retheih le kan temtuarmi kong ah kan buai lo, kan thil tuahmi atlam atlin le tlin lo tu khi kan buai tawn. Cubantuk cun Khrih nih hin Sehtan nih akan hlen i Sehtan nih apennak chung Hell chung i hremding i akan ruaihmi kan si khi Khrih nih cun fiang tuk in akan hmuh piak caah Vailamtah i thihnak atuarmi kong ah hin abuai lo tuk. Ai lap tuk, hinak faak hmanh hi rak um seh law hneek le fial hau lo khin arak tuar tuk ko hnga ti khi asi. Vanram kainaak le kailonak kong tiang lawng hi siseh law vailamtah i tem le tuar te hna hi aherh mi asi hnga lo. Hell i chanh le chuah hi aherh tukmi asi cang caah, inn akaang cuahmah mi chung ah aummi an fale hna nulepa nih i uilo bak in va luh hnawh le va chanh an duh hna bantuk khi asi. Cubantuk i harnak le temtuar ding hi Pathian dawtnak athei lomi hna nih cun nunnak adih tik ah kan ton hrimhrim ding asi i atheimi nih maak hngal lo in kan ichim cio hi abiapi tukmi asi. Bawizisuh nih Bethlehem cawrawl kuang in ai thok i Vailam i " it is finished" ati tiang lohma adomh in achuah tiang atuahmi vialte hi Minung hna nih Sehtan program chung in kan ihlihphuah i Pathian program chung i kan um khawhnak hnga ding i lam akan hmuhsak nak asi i Deh khat le Dot khat hmanh hrelh mi angei lo. Adih le adongh nak tiang atuah dih timi khi " It is finished" ati mi khi asi cu cu Easter timi thawhtthan nih hin fiang chinchin in a prove cang. Zeihamnh lung iaw- ttawm awk a um ti lo. Thinglung dihlak, ruahnak dihlak, thazaang dihlak he Khrih lei panh khawh izuam i Pathian duhnak tuah kha kan duhnak nganbik ichiah ding khi The Greatest Responsibility" kan ngeih ciomi cu asi ko cang.

Emau khuapawng te ah khan

Lung ka hlau thaan thawhtthan ni sunglawi bik nih

Sualnak vialte mual an pho dih i

Pathian program lei ah fianter asi cang

Zuumtu hna lomhnak Jubilee Darkhing.

Nazaret Zisuh alan lio ti in mipi an rak au

Caan palhpar bang na sunlawi caan chikkhatte

Hosana Bawipa min cu thangtthat si ko seh!!

Zion fanu David fapa cu hlawr in um ko seh!! an ti..

Thinlung a daihter siarmar zing damti bang

Kan khamhtu veel le dawtnak nih cun

Lungdaih hnangamnak thluachuah an timi kha

Vanruah bang a sur ter tawn kan nitin nun ah.

Zumhnak mit in van cuan hmanh kan lei hring nun hi

Khamh hnangamnak ngei kho lo le vansang in

Chukcho kan kai tawn sual thilrit pi he

Bawmtu thlarau sawm lo le tel pi lo hraat cu.

Kir tthan usih Emau khua pawng te ah khan

Caih tthan sih kan Bawipa kong cu khu le phak in

Thinlung ah mei bang a alh mi Khrih tehte he

Ei tti ding tti zankhua dei tti tthan usih.

Maw Bawipa! kan zumhnak nun rethei nih hin

Sakhi nih tivate ti a hal bang khan

An hal zungzal ahonih theihpiak lo in

Zumh hnangamnak thlaam chiate chung ah

Siaremlo ngai in nitin ni kan leeng ttheu tawn.

Maw Bawipa na kan khamhnak thawngttha le

Na intuarnak kong Bible chimmi hna hi

Ttawhcia parbang an hnawl tthan lengmang ne ttung

Nunnak pin lei zungzal ca tiang hmun ding in

Sui zungbunh bang hmunh ter cang law kan thinlung chung ah.

Ruahchannak tthabik ngeihchun ai hrawmi laimi phun hawi

Vansui khualipi kutka i Khrih he arak kan hngak mi

Lungduh hawikom tthenlo tthencia an tlinnak ding hmun cu

Panh in nitin nunlam khual kan tlawng ti i hngal usih tiin

Thawhtthannak biazai he sawmnak zaa ka rak in chanh hna.

Hluanku pa

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Miphun Pakhat Sinak Ah Zeidah A Biapi

2010-04-02T11:50:00.001-07:00

Miphun pakhat sinak ah hin zeidah a biapi hnga

By Pu Lian Uk

"Miphun pakhat si nak ah hin zeidah a biapi hnga ti hi asi".tiah Pu Khenglawt a ttial mi hi Chinmi nih duh sah tete in kan lung ahung pem pah leng mang cang I, lawmh a um ngai.

Vuleicung ralpi adih cangka ah hin vulei cung ah mizei ram hmanh nih nanmah miphun asi lo mi nan uk ti hna lai lo, in dependence nan peek dih hna lai. Independence peek awk ah an mah te in an ram uk nak atuah kho rih lo mi hna miphun kha UN ni UN Trusteeship System in zohkhenh chung awk ah UN sin ah nan ukmi hna miphunram cazin nan peek dih lai tiah UN zung in ca an rak chuah.

Cu tik ah cu bantuk aa uk kho rih lomi hna miphunram cazin an peek mi hna kha UN nih amah UN nih dengteu in maw azoh khenh hna lai, maw, azoh khenh chungdingah ramkhat in maw ram hnih ramthum in maw ibawm cio ding thiah in an mahte in an ram an iuk khawh ding azoh khentu hna nih cawnpiak dingkhi asi,. An mahte in i-uk khawhnak an ngeih tiang in cawnpiak hnu ah Independence in an umduh ah cun Independence peek , ramdang he ikomh in federal in maw confederation in maw um a duh mi zong anmahduh ning in aramri kulhchung an mah miphunte in i-uk khawhding kha sersiam piak an silai tibia hi arak um.

Miphundang ram a ukmi vialte nih anmah miphun asi lo mi ram an uk lio mi hna ca zin kha` UN an rak peek dih. Chin, Kachin, Shan ram zong Mirang nih UN Trusteeship ah cazin peekding an rak ruah lio asi cang.

Portugal ram nih miphundang ram a ukmi zongkha Potugalmi an sidih tiah an ti i cazin an peeduh hna lo. Asina in Portugal miphun a si lo miti kulh le ram an ukmi hna ramdang nih an theih tuk mi hna an sifawn.

Cucaah Miphun ram timi hi UN nih mizeibantukdah UN Trustee-ship ah hin alakmi an si lai ti mi kha asul lam an kawl. Miphundang abik in a uk tu hna he an nunphung an holh aa lolomi an silai I cu miphun nih an hlumhnak ramri kha miphundang le a uktu hna ram he ramri thler khawh ding fiangte in a ngei mi an si lai ti mi hi an rak khiah.

Cucaah Portugal nih a ukmi ti kulh le ramtam pi Namibia ram te hna kha UN Trusteeship ah an peeek hna. Cu ti UN nih azoh khenh mi hna ramtam pi cu atu ah Independence a hmu mi an tam ngaicang.

East Timore zong khi UN Trusteeship I rak peekmi asi. Asina in Indonesia cozah nih an ralkap an va lak ter hna I Indonesia nih uk mi ah an hung si. Cu lio ah East Timore nih Indonesia ralkap doh khawh nak thazang an ngeih lo caah UN zong nih abawm hlei kho hna lo.

Asina in kan hnu lei Indionesia buai lio ah khan Eastmore nih Indonesia an doh tthan tik ah UN Trusteeship I a um bal mi a rak si caah UN nih UN ralkap an va thlah I East Timore run ven awk anva bawmh hna.

India Goa tikulh te zong khi UN Trusteeship ah a um mi an si i, India cozah nih an ralkap anva lakter hna. Asina in Goa nih India kha zeiti hmanh in adoh lo caah cu tin India kut toi ah an um ko hna.

Chin mi cu Kawl he siseh, India lei he siseh kan holh, kan nunphung arak idang I, kan hlumh nak ramri zong thlerthiam awk ti le chiti ri bang a fiang kho ngaimi asi.

General Aung San nih nan mah ram chung ah nanmahte in uknak a um kho ko lai arakti ve hna ca ah Panglong min an rakthut mi asi. Panglong hnatlaknak ning in uknakphunghram suai adih hlan ah General Aung San le a Cabinet wankyi an zate thah an huah.

Anmah a vun chawngtu hna nih 1947 constitution kha rampak uknak in rak ttialmi asi. Asi na in Kachin, Shan , Kaya, Kayin, hna kha an mah ramri chung zeimawzat te iuk khawhnak anmah ramkulh cozah an dirh ter hna.

Chinram kha an duhtik ah Ramkulh cozah dirh khawh ve te hna seh ti ruah nak in Chin Special Division Act 1948 in uknak ding upadi dangte an tuah I, Kawlram bupi cozah cabinet wankyi pakhat nih an konglam a uk chung ding ah Chin Affairs Ministry le Chin Affairs Council an rak dirh ter hna.

Chin ramchung uknak caah hmanh khawh siseh tiin Chin Affairs Council nih an hna tlak mi upadi kha CSDA chung ah upadi cazin an chiah . Cu ti CSDA chung ah cazin an khumh lo mi Kawlram bupi upadi kha Chin ram ah hman khawh asi lo. Cuticun Chinramri kha adangte in uknak arak si.

Cucaah Kawlmi he kan nunphung kanholh aa lolo mi kha atlau loding cu chimlo, ahuncho atthat chinlengmang ding kha tuahding kan si.

Kan thilthuam, kan lam, kan hla hna cu zei he dah aa lawh tiah Phaizong kung te, Phuncong kungte, Faiceukungte pawl nih an kungbu pumpuluk in anpar tik ah an bu andawh ter bantuk in kan miphun thilthuam, kanlam kan kui, kan hla kanbia cu kan miphun alangh ter mi le attamhtu kan miphun dawh ter tu apar ban tuk cu an si ve,

Cucaah Laithuam in Pu Khengloawt meeting ah a va kal tik ah meeting chung ah Laimi phun adawh ter mi miphun pakhat kansi ti dawh ngai le upat nak in a hmuh sak khawh mi hna cu Laimi thuam in a va par k khi asi ve.

Hitler nih Israelmi phun pawl an miphun pi a huat ruang hna ah sualnak a ngeilo mi nu le ngakchia zongin an ci hmih ding in million 6 arak thah hna. Cu bantuk miphunpi in cihmih ding ruahnak ttha lo kha mizei miphun cung paoh ah Hitler bantuk hruaitu ttha lo nih vuleicung miphun pakhat khat kha anci hmihding in an tuah ti lo nak hnga I-khamh pi cio le ibawmhchan ding ruahnak bik he an rak dirh mi asi. Hi bantuk in kan miphun pakhat in kan ummi kan langhter peng tik hna ah kanmi phunpi ral kha UN nih a kankhamh ding kan duh mibik asi.

Asina in Kawlphung le Kawlholh le Kawlnun longte Laiminih kan icawn ah cun miphun dang kan si nak kha vuleicung ramdang nih an kan hmuhpiak lailo. Kawl ralkap cozah tthalo nih kan miphun hrawh an zalh tik ah UN te hna nih an kan bawmchan kho zawk zawkti lai lo.

Laimiphunpi nih kannunphung ttamh le ihman ding a biapit ning kanrak theih hlan ah Kawlholh le Kawl nuncan Chin mi nih lak hi atam ngai cang. Cucaah atu ralkap cozah nih nunphung zong Chinmi nih anmah dang an ngei ti lo mi an si. Kawlmi dih an si ti ,anmahte in uknak atuahtlak mi kawlhe aadangmi ansi lo tiah vuleicung ah langhter an duh . Cu ruang ah Chin National Day te hna tuahding an kan phih.

Panglong min thut lio ah Chinmiphun min in kanthut mi asi. Cu caah miphun pakhat in Kawlrambupichung ah anmah Kawlmiphun bantuk in kanmi phunmin lang ngai in kan rak um cu asi. Cucah Chin National Day zong cu kum 60 renglo chung kanmiphun nunphung pakhat in kanrak ngeih cu asi. Hiti CND tuah an kanphih mizong Panglonghna tlaknak hrawh phunkhat tthiam asi.

Chinmi phunpi nih anmah miphun ramri chungah I-uknak cozah a ngeih lo I, ramtthen uk in Chinramcozah umlo in Kawl ralkap nih an kan uk mi hna hi Chinram kha Kawlmi ram ah an ser bantuk khi asi i fah sak awk ngai kan si.

Atu Kawlram bupi chung ah miphun pa khat, holh khat , biaknak pakhat long um ding in ramhruainak party pakhat le rampak uknak phunghram aa rek ngaimi in 2008 uknakphunghram cu ttial mi asi,

2008 uknakphunghramcu Kawlram bupichung me pee kho mi 94% nih duh nak mee peek mi a si tiin lih in vuleicung ah an thanh. Asina in mizei ram hmanh nih an zum hna lo. 2008 uknakphunghram cu Chinmi le tlangcung mi ci-hmih nak hriamnam ah an tuah mi cu asi.

Atu ah hin hi upadi hi afek mi upadi asi rih lo. Atu 2010 thimnak hi 2008 uknakphunghram cung hngatchan in ttialmi thim nak upadi asi. Cu ti kan hngalh ahcun 2010 thimnak ah mizei MP ah aa pee mi ansi zong ah duhnakme zong duh lonakme zong peek ah cun cu cihmih nak hriamnam I an ttialmi 2008 upadi kha kan lung atling ti me peek khi asicang.

Cucaah 2010 thimnak hrim ah mizei hmanh democracy attanh mipaoh Chinmiphun attanh mipoah nih mee peek ding hrim asi lo. Atucu Daw Suu Party NLD zong nih mee peek loding in bia an I khiak cang I afiang ngai. Chinmiphun caah hi thimnak ah mee peek loding a hungttha chinchincang I ralttha ngai in 2010thimnak ah mee peek lo ding a sicang.

2010 ah Daw Suu thim nak ah luh khawh lo ding antuah long asi lo, Amah adirh mi NLD Party in a mah an chuah lo, andawi lo ah cun NLD party kha hmatpungtin khawh loding in an tuah.Ralkap cozah nih hiti apartytiang in amahaa telagcunhmatpungtti nlo ding antuah mi cu luanlak in kar hlei an lamh mi an hak akauh tuk nak ah an ipalh taktak mi asi.

Hi an palh mihi adoh tu hna kancaah a ttha tuk mi asi ve. Zeicah tiah UN le vuleicung ram biapipa hna nih NLD bantuk party nganmi thim nak ah an luhter hna lo tik ah democracy murupi he aa kalh tukmi asi. Curuang ah ralkap cozah nih anmah party long in thimnak an tuah I, cozah an dirh hmanh ah UN le rampipa` hna nih an pawmpi hna an cohlang hna lai lo I, phungtlinglo cozah tthiam an si rih ko lai.

An uknak phunghram 2008 zong cu mipinih thimnak mee an peek lo tik ah phungtling uknakphunghram in vulei cung nih an pom fawn lai lo.Cu tik ah adoh tu pawl hna kha vulei cungram tampi nih atu lio phung tlingte in an kan ttanpi an kan bawmh khawh rih lai.

Asina in 2010 ah mee kanpeek citcet ah cun cu ralkap an palh mi kha kan remhpiak hna ah khin aa canglai. 2010 thimnask upadi cu 2008 cihmihnak hriamnam i an ttialmi Kawlrambupi phunghram ning zulh in ttialmi asi. Cucaah 2010 thimnak upsadi ning in thimnak mee nanpeek caah 2008 uknakphunghram kha kan hna atla "a tti kanpiuh" ti sullam ah aa cang lai.

Kawlralkap nih kanhrem rih ko hna seh ti kan mah le kan mah ThanSui chiahmi 2008 uknakphunghram rap ah ifawih bantuk ah kan tlakding khi a si. Cucaah 2010 thimnak ah mee pek lo ding khua lei chungkhat cah cio ding hrim asi.

Atucu ENC zongnih NLD nih thimnak an luh lo dingkha le thimnak ah mee peek lo ding boycott tuah ding kha kan in ttanpi ve hna lai tiah ca an chuah cang. Cucaah 2010 thimnak ah mee peek lo ding ENC le CNF vialte he lung irual dih asi mi hi ramchung mipi nih lung ilak lawhnak um lo in 2010 thimnak mee peek lo ding hrim ruah dih ding asi.

Thimnak ah aa pee ding zongnih hi thimnak hi luh tlak asi lo mi asi ning theih thiam cio awk ngai asi. Damte in, Lnk.

Source: Lai Forum mail on 2 APR 2010.

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Chin American Forum

2010-04-01T21:57:00.000-07:00

CHIN AMERICAN FORUM

Source: Metkhuabo mail on 2 APR 2010

Refugee zungah local le national level kan tuannak ah kan hmuhmi cu Kawlram lei ara mi pawl hi kan cotin ding kan coting dih lo ti hi asi. Kan cozah le refugee kan sinak ram cozah hna nih an duh paoh in an kan tuahnak ah ramtha kan phak hnu zongah kan cotin ding kan cotin lomi hi apoi ah kan chia tuk tilo. Cucu, kan co ding taktak kan itheih lo caah asi bik. Cu caahcun, Chin American Forum hon thawknak hi asi. Chinmi hna US mipi sinah tluang te luh khawh le cotin ding co ding—integration—hi Chin American Forum nih aa tinh bikmi (primary goal) cu asi. Cucu, ruahnak cheuh (technical assistance pek) le tanpi (advocate) nak in tuan itimh asi. Ahlei in mitampi umlonak khua aphanmi bochanawk ngeilo mi kan hawi le hna hi siaherhbikmi cu ansi. Cu lengah kan i tinhchihmi (secondary goal) cu United States ummi vialte bia kan iruahnak le thawng kan ithanhnak ca zongah asi fawn. Zapi umnak phanmi zong kan contin ding aa thei dih lomi kan tampi. Cu lengah US ummi nih kan ton cuahmahmi thiltha he thilchia he i ruah le ruahnak icheuh cio hi kan herh ngaingai ko. Chin American Forum umtu ning cu atang lei bantuk hin asi.

1. Chin American Forum Zaanghleicawitu

Chin American Forum hmang in refugee lei ah professional contributor 4 nih ca tial le biahalmi pawl leh asi lai. Aherh ahcun tam deuh chap asi te lai. Cu lengah hi Forum i aa telmi paoh nih mah le hmuhtonmi cio ichimh ruahnak le ruahnak i cheuhnak hmun asi lai. Moderators le zulhding phunglam zong tha tein anum.

2. Kan I Ruah Ding Pawl

Kan iceih laimi thil tampi lakah aatel dingmi cheu khat hna cu hihi ansi:

A phanthar pawl caah:

· Ramdang in US rat i timh tikah aherhmi pawl

· US refugee zung phanh tikah zeidah co tin ding le rian (rights & responsibilities) kan ngeih

· Kan phaknak khua in ithial (colh) duh tikah

· Rian kong he aa pehtlaimi paoh—abianaah, ruahnak cheuhnak, rian interview ah umtu ning tbt, le work permit kong

· Refugee zung nih tha tein an kan zoh lo tikah

· US cu i thialkaam afawi te caah khui ka ahdah rian atam bik tbt

· Mi ralchia deuh pawl thapeknak (empowerment)

A phanhlun deuh pawl caah:

· Kan chungkhat pawl US ra ding in oh kan duh hna tikah

· Green Card sawk tikah

· Citizenship sawk tikah

Culengah, US aphanmi Chinmi nih kan iceih aherhmi vialte ceih ding asi fawn lai. Abiana ah, fimnak cawnnak (education) lei, phaisa (finance) lei, family i zohkhenh ning (sex education tbt), inn cawknak kong le Chin American nih kan tonmi issue vialte aa tel lai. Atawinak chim ahcun, Chin American Forum hi bia iruah sawhsawhnak siloin US ummi hna rian kan tuannak hmun siseh ti kan duh. Chin American Forum hi refugee pawl kan dih hnu zongah US ummi hna bia kan iruahnak, thawng kan ithanhnak le rian kan tuannak siteseh tihi saduhthahmi asi. Aherh ahcun website zong kan tuah te lai.

3. Kan Bawmh Ding Pawl

Bawmh kan ti tikah aphan thar deuh ca bik khi asi. Chin American Forum nih Lai holh hmangmi lawng si loin, Chin asimi paohpaoh bawmh an herh ahcun bawmh dih ding asi. Laiholh hmang lo pawl cu kan Forum ah an itel ve lai lo caah mah le pawngkam ummi cio kha hi Forum aa telmi nih kinceh an hau lai. Culengah, Vawlei cung hmun kip ra mi miphun dang zong bawmh aherhmi le kan bawmh khawhmi hna nan pawngkam ah an um ahcun bawmh thiamthiam ding ansi lai. Ziah tiahcun, Chin miphun hi mi nih bawmhmi lawng kan siding asi lo i mibawmtu zong kan sive ding asi.

Chin American Association

Chin American Forum ah kan herhning zohchun in aphanthar pawl caah tanpi (advocate)—abiana ah, local refugee zung, national refugee zung le US Cozah sinah phone chawnh piak le catial piak tbt—aherh ngaingai ahcun Chin American Association hi kan thawk te lai. Ziah tiahcun Democracy ahcun pumpaknak in abu min in rian kan tuan tikah alet in hma akal tawn. Idea cu aum cang i aherh ahcun von thawk lawng khi ataang ko. Chin American Association zongah Laiholh hmangmi lawng siloin, Chin vialte huap in tuah asi te lai. US Cozah sinzongah non-profit organization in hmatpungtin te ding zong khi ruahmi cu asi, tuah ava si te ahcun. Chin American Association zong hi Chin American Forum bantuk in refugee kan dih hnu zongah kan nunphung le zalam kilvennak, kan miphun ca rian kan tuannak le kan i funtomnak siteseh tihi saduhthahmi asi.

Chin American Forum luh aduhmi paoh nih nan min, nan email address le nan umnak khua le peng tling tein chinamericanforum@ yahoo.com ah kuat ding asi lai. Nangmah lawng si loin US hmunkip ummi chungkhat le hawi le vialte zong rak chim cio hna u, ahlei in anmah lawng kaa dangah aphan ding le khuasami pawl. Hi rian hi zaanghleicawi in tuanmi asi caah nan duh ning in thil akal cio lo zongah, itheihthiam cio ding hi abiapi ngaingai te lai. Pathian nih lam kan hruai hram ko seh!

Upatnak he lungthiang tein,

Chan Hnin Thui

Chin American Forum

Maryland, USA

=================

Life is like a book, everyday is new pages

International Women's Day

2010-03-12T02:57:00.001-08:00

INTERNATIONAL WOMEN'S DAY

Ramkip nih antuah mi international women'day hi 1911 ah an rak thok. Anrak thok nak sullam zong hi nu hi kan thazang ader nak cung ah nisawh, tlanglamh, nautat le namnet nak nawlneih nak, ti bantuk thleidan nak hauhruang an chimh nak ni khi asi,

Hi nih hin Women right achuah pi. Hi Women right ahringtu cu Human right asi, Kan lai holh cun kan tin co hnga dingmi covo Nu covo ti asi,

Kan nih Lainu hi zeitik ah khin dah hi hauhruang hi acimh ve te hnga. Lainu nih covo puitling khi aho sin in dah kan hmuh hnga?

Lailei lothlo lainu nih Lolam tlun hnu ah pa nak in ahlei in an tuah anttuan mi innlei hnokhnai zanriah timhtuah, khokheng ttawl, inphiah, Vokrawl chuan, Zing Arkhuang thawh le thaithawhchuan, chuncawn fun, lokal nak thil timh, fangsuk, khei/vamh.

thing phurh, thilsuk....kut le rian cat ti aum lo

Nau pawi in nauneih tiang Lailei kan nu le nih fa an kan neih ning khi tuak ah tuakngam le ruah ngam zong asi lo, Nau hnipuan zong thilchia thleh mi deuh hman, Thilthlen nak zong ngeih tthittha lo, Hi kong ruah ah cun nguingui thlak in ttah phu asi.

Nauneih nganfah vialte hringhrim bak tuar, Fahdam nak zalhpiak aum lo Sizung um lo nak ah nau neih asi, Ruah ah cun ruah vima awk atam. ruahngam tuak ngam hmanh asi lo

Hi thil har le rianhlei attuan mi Lainu hi aho sin ah dah zangfah zawnruah nak vel... kan hmuh hnga, Hawi khuaram hna nih nu le pa ttuanvo ai khat an ti, Khuaka ti le tlang ah dah nu hrin covo cu kan kawl hnga, Laipa nih lainu kan covo hi tlawmngaih nak in nan kan pek ve nak lai toidawr nak he kan hal hna,

Kanih Lainu hi hawihngar in kum zeizat dah ka um rih hnga,

Nuhrin covo, nu nih kan hmuh tik ah cun...

Nu tlokciar phunhran tam nih nunnem le bianem kanchim hnga
Innrian hnokhnai panih abawmh ah cun Lainu nih apum thianhlimh nak caan anei hnga, zohrem le dawhdeuh piangdeuh in aittamh kho hnga,
A hmaipanh lai, amirh kho lai angan zong adam kho lai.
Va le chungkhar cung ah dawtnak tlaihchan nak rem nak achuak lai
Vale upat le dawt nak aum deuh lai
Inchungkhar ah lomh nak aum lai chungkhar nuam asi lai.
Dawt nak rem nak aleng lai.
Lairam atthangcho lai,....

Lainu kan hma afak tuk.... hong kan thloppiak cang uh. Kanhma adam ah cun kan tthawng chinchin lai.

---

Source:

From: Sui Zi <phaizawng@yahoo.com>
Subject: [Lai Forum] International Women's day(8 March)
To: tabclairam@googlegroups.com, metkhuabo@yahoo.groups.com, laiforum@yahoogroups.com
Date: Monday, March 8, 2010, 9:26 AM

=================

Life is like a book, everyday is new pages

USA a phanka mi ca ah Theih-awk

2010-03-02T15:31:00.001-08:00

From: Vanthawng Cung <vtcung@yahoo. com>
To: Laiforum@yahoogroup s.com
Sent: Tue, March 2, 2010 7:15:37 PM
Subject: [Lai Forum] US pha'nka mi caah theih awk sawhsawh!

US a phanka mi caah theih awk sawhsawh:

1. Midang hlawh (lah-khah) le kum hal lo ding.

2. Mi naute duh poh in tonghtham le hnamh hman lo ding.

3. Mi inn ah telephone auh hmasa loin kal lo ding.

4. Khuh tik le hathiu (sneezing) tikah banpuam cungah maw, napkin in maw kaa huh ding.

5. Minak pawl theih hngan ah 'nikaru' ti bia chim hrimhrim lo ding. Sal an can lio min asi caah an huat tuk.

6. Theih lomi minung nih innka an kingh tikah on lo ding.

7. Duh poh in mi hmai ah irh lo ding. Cil zong cha'k lo ding.

8. Mi hmai ah pa le pa, nu le nu i kuh lo ding. Baan zong i tlaih lo ding. Hi bantuk a tuah mi cu nu le nu, pa le pa duh a hmangmi (gay & lesbian) ah ruah an si.

9. Mi he i chawnhbiak tikah kut-dong laibawi (middle finger) hman lo ding. Thinhan tik i nehsawh langhternak ca lawngah hmanmi asi.

10. Mi he i chawnh tikah lungtho te le panhlau tein um ding. An mitfalai kha dengteo in zoh ding.

11. Mirang asi mi poh ttih phun in um lo ding.

12. A herhnak zawn ah 911 auh zenh lo ding.

13. Caan upat i zuam zungzal ding.

14. Appointment ngeih tikah a caan tlin hlan deuh ah pha'k khawh i zuam ding.

15. Thianhlimnak biapi ah ruah ding. E'k inn, coka ti bantuk thiang tein chiah peng ding.

16. E'k inn luh dih tikah chaphiat hmang in kut i ttawl peng ding.

17. Nungak dai hman lo ding. Mitsir voikhat zoh kha a za ah ruah ding.

18. Mihrut le pumtlamtling lo nehsawh lo ding. Hmuh tik zongah zoh peng lo ding.

19. Hngakchia le nupi vuak hman lo ding. An theih ahcun thong chungah luh colh asi ko.

20. Kum 13 ri in a tanglei hngakchia anmah lawng kal ta'k lo ding.

21. Ka rim thut ter lo ding. Ha sibawi sinah kum 1 voihnih thianh ding.

22. A rim a nammi rawl le meh chuncaw ah i ronh lo ding.

23. Kum 18 tanglei asi mi nih zu le kuak cawk lo ding.

24. Zurit bu in mawttaw mongh lo ding. DUI i mih khawh asi. DUI cu criminal case asi. Criminal case a ngei balmi cu Green Card le Citizen sawk tikah hnawl piak khawh asi.

25. Rianttuannak le pumhkhawmhnak hmun ah sahdah, khaini le kuva tongh lo ding.

26. Inchungah kuak zuk lo ding. Cozah upadi asi. Na inn asi zongah nangmah nawl asi lo.

26. Mirang he i chawnh tikah theih lomi kha a thei bantuk in um lo ding. Theih mi lawng kha 'Yes' ti ding. Theih lomi cu 'No' ti ding.

27. Rili setpho (beach) kal tik le Ti lionak (swimming pool) kal tik ah pa nih tawhrolh chungnawh he lawng um lo ding. Khup tiang a pha'n mi i hruk ding.

28. Social security number, Bank account number le Medicaid number ti bantuk pawl mi heihter lo ding.

29. Refugee le Asylum status in a ummi nih mi he sik lo khawh chung i zuam ding. Nan i sik sual zongah an tak tongh hrimhrim lo ding. Thinhan buin an tak na tongh ahcun buainak nganpi na tong kho. Na status chuh i kuat khawh na si.

30. 'Thank you' ti le 'Please' ti biafang hi a tam khawh chungin hman i zuam ding.

Siaherhnak he,

Van T. Cung

Maryland

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Australia Cozah nih Refugee a bomh ningcang

2010-02-03T23:35:00.001-08:00

Australia

Cozah nih Refugee a bomh ningcang

From: raleng khenglawt <ralengkhenglawt@gmail.com>
Subject: [Lai Forum] Australia Cozah nih refugee a bawmh ning cang (A rel huam mi ca ah)
To: LAIFORUM@yahoogroups.com
Date: Tuesday, February 2, 2010, 5:08 PM

Australia ram kong theih tha mi vial tlawm pal chim ka duh . zeicahtiah, Australia cozah nih minung a bawmh nak le zouhkhenh ning kong ah hi hna in nan theih nak lawng a si kho men. Australia ah a phan bal lo mi le khua a sa lo mi nih cun thawng pang hal nak sawh sawh lawng cun a fiang ten theih khawh a har ngai fawn. cu ca ah theih awk a tha mi tlawm pal a bia pi deuh deuh van tial ka duh ve. A rel huam mi nih rak rel te uh law , a rel huam lo mi nih cun rak delete colh te ko uh.

Valei cung ram vial te lak ah mikip nih Australia ram phanh kan duh bik nak a ruang tam pi lak ah a biapi deuh mi ka vun lanhter lai.

1. Centerlink Cozah Bawmh nak;
Centerlink ti mi hi Australia dah ti lo vawlei cung ram dang dang ah a um lem lo. Centerlink ti cu Cozah nih Ram chung Mi vial te kha sifak le Rian ngei lo pauh( unemployment ) kha free in a cawm hna ti nak a si ko. Australia cozah nih Centerlink ti mi hi Australia ram mi vial te nih Rian ngei lo le sifak san tlai lo deuh le Naupawi mi hna le Kum tling lo ngakchia vial te le pensen a la cang mi vial te bawmh nak free in a pek mi phaisa / thilri a si. Ei din man , inn hlan man le a dang dang herh bau mi vial te free in aherh zet in bawmh a si. Rian na ngeih lo chung pauh Cozah nih free in bawmh zungzal a si . Kan mah nih eidin le Inn hlan nak kong ah lung retheih ding a um lo. Tlangval cheukhat nih cun Nu pi zong free in a kan thit piak te lai tiah capo an chim lengmang. A bik in, Australia ram ah mi peem thar pawl cu Free in laksawng pek a si . Australia doller $10000 man tluk a si mi thilri laksawng ah pek cio dih a si. Khuasak hram thok nak ca ah pek mi a si.

Centerlink ti mi Cozah nih Mivial te in a ruang te in Khuasak nak ding ca ah Riantuan mi vial te hna Nih an rian tuan mi lahkhah vial te kha TAX ( phaisa a phiat ) buaktlak ten a phiat cio dih hna . cu phiat mi phaisa vial te cu Rianngei lo mi le a cung lei ka chim mi vial te hna ca ah free in a bawmh hna. Micheu nih Centerlink a um ruang ah Mirum phaisa kha , misifak nih free in an hman dih I , an dai tlang I , tha thu miphun ah an I chuah dih tiah an chim leng mang. Zeiruang ah dah Centerlink a um ti ah cun Centerlink nih Australia I mirum vial te le Rian tuan mi hna vial te hi an rum chin lengmang lai I, misifak vial te an si fak chin sual lai ca ah a ruang te in Khuasak ding a duh ruang ah hi ban tuk in Australia Minung vial te buak tlak in a uk nak a si. A tawi nak in mah vial cu si seh law. Adang chim awk a tam pi rih.

2. Medi Care card ( Cozah nih Damlo zouh khenh nak bawmh nak)
Australia ram athat nak cu Medi care card ti mi hi Free in mikip te pek asi. Fak nak le khawn den nak le pakhat khat ruang ah Sizung le Clinic ti ban tuk na kal tik pauh ah Medi care ti mi a um lo / na ngeih lo ah cun Sizung le Clinic ah kal nak nawl a um lo. Luh nak nawl pek a si lo. Medi care card na ngeih hmasa lawng lawng ah Sizung le clinic ah docter sin ah I piah khawh a si . Cu lawng si lo in , Si le ai cawk na duh zong ah medicare card na ngei lo ah cun khauzei clinic le Si dawr/ Sizung pauh ah phaisa tam tuk na liam lai.

Mi nung a si mi pauh nih Medi care card lo in um angah lo. Medicare card na ngeih lo ahcun phaisa na liam mi vial te kha , man fak deuh in liam a si I , thumh deuh le niam deuh in si cawk khawh le sizung um a ngah lo. Tahchunh nak ah , Medicare card ngeih lo ruang ah Sizung ah fa a hring mi cu $ 5000 hrawng an dih hnga , a si na in Medicare card ngeih ah cun free in nau ngeih a si. Operation tuah zong ah free in tuah a si. Liam a um hlei lo. Adang dang zawt nak pi pa zualcei tuk mi a si bel ah cun Cozah sin ah bawmh hal thiam thiam kkhawh a si I free in cozah nih liam piak a si rih . Kan thih tiang , free in cozah nih liam piak a si ti khawh a si hnga.

US ram ah Medi care card cu kum khat chung hmanh anguh lo tiah an chim. Thla 8 cung lawng Medicare card an ser piak hna tiah an ka chim. Cuca ah US ah Zawt le dam lo ah cun sizung man liam a har tuk , a fawi lo tiah an chim tawn. Australia ban tuk in Free in pek le bawmh cio siseh law zeitluk in dek a that ve hnga .

3. Concession Card ( Zangfah deuh nak le Thumh deuh nak Card/ticket )
Concession card ti mi hi Mipem kan mah ban tuk le Rian ngei lo le sifak pawl ca ah Australia Cozah nih zangfah nak le dawt nak a tuah bik mi a si. Concession card ti mi cu zei ban tuk pauh cozah he a peh tlai mi phaisa liam ding le cawk ding a si ah cun thumh deuh in man tlawm ten liam a si. Tahchunh nak ah , Concession card cu Rianngei lo le misifak ca lawng a ser piak a si ban tuk in , Khuazei na kal pauh ah Thil na cawk , moter cawk , van lawng cit man , BUS cit man, Tlanglawng cit man , Sizung na kal , Sianginn kai nak , adang dang ah phaisa pek le liam na duh tik ah man tlam ten pek asi. Concession card na ngeih ah cun free in Australia ah khua ka sa ti I ruah ding a si tiah capo zong an chim leng mang. Micheu khat nih Australia cozah cu an that tuk ruang ah hin Ek ek le voih voih hmanh a har deuh an ti. Concession card cu Rian na tuan/ lahkhah na ei cang hnu ah cun cozah nih pek a si ve ti lo. Inn hlan man le ti man , mei man zong bill a phak tik ah hnaircheu lawng liam asi rih hawi. Free cawm miphun Australia cozah a si tiah laimi nih an I lawmh tuk ah an chim tawn.

4.       AMES le MIC ( Adult Migrant Education Service ) le Migrant Information Centre kong

A.      AMES rian tuan nak kong
AMES ti mi cu Australia Cozah Australia ram cung ah mipem thar pauh pauh le refugee vial te hna ca ah siarem deuh in phak ka ah thut dir nak a bawm tu an si. AMES ti mi zung pawl nih hin Phak ka in thla 6 chung a herh mi pauh bawmh dih a si. Kal a herh nak ah kal pi a si. Kan herh mi vial te an kan tuah piak dih. Thla 6 hnu in ( MIC zung ah tuanvo pek a si than. MIC nih cun Kum 5 chung a herh mi pauh tuanvo lak le bawmh a si. Rian ngeih lo chung pauh pauh le rian hmuh lo chung pauh nih , zeiruang ah dah rian na tuan lo tiah mawhchiat a um bal lo I , sainginn kai uh law ,holh cawng uh tiah AMES zung ah a phan thar mi pauh cu fial asi. Sainginn kai caan nazi pek mi a dih hnu zong ah Cozah nih nan thiam hlan le nan huam pauh ah cun kai cuah mah rih ko uh tiah free in sainginn kai nak cu an tuah piak rih hna. Zeicahtiah, Mirang holh a thiam lo mi nih Australia ram ah thih hlan lo khuasak khawh a si lo. Australia miphun a si ah cun mirang holh thiam le an mah te in rian a tuan kho mi si cio hna she ti duh ah Holh cawn le sianginn kai hi tha zang an pek nak si. Laimi tam deuh cu Sainginn kai duh lo in Lo ah Apple thei lawh ah ni fa tin kal an huam deuh hna.

B.      MIC Rian tuan ning kong
AMES nih thla 6 chung a herh mi an kan bawmh dih hnu ah MIC ah refer an up I MIC nih cun Kum 5 chung tuanvo lak a si ve cang. MIC nih cu Na herh mi pauh tuah piak ding ah biahal a si lengmang. Inn hlan na duh tik ah inn hlan piak tu, buai nak na ton tik ah bawm tu a si. Zeidang dang bawmh nak zong a tuah rih. Laitlang le Malaysia lei zong ah Chungkhat U le nau auh le nu pi le fa le pawl cah/ auh duh mi pauh nih MIC ah bawmh hal hnu ah tuah piak dih a si. Atawi nak in ka langhter bia a si. a dang bawmh nak rian an tuan mi a um len rih.

5. Cozah nih Fa hrin man Doller 5000 cio a tlawm bik a bawmh hna :
Australia a that nak cu fahrin man bawmh le laksawng pek hi pakhat a si ve. Mipem / refugee pawl ca ah a miak khun. Australia ram cu Ram kau pi a sin a in , Milu ( population ) a tlawm tuk rih ca ah Fa tam pi hrin an duh. Zeicahtiah Mirang cu fa tam pi hrin an duh lo I fa an hrin ah pa 2 nak tam an hring duh lo. Cu caah population hi a tam lei a si lo I a zawr lei a si. Cu ca ah Mipem zong hi tlawm ten a lak I , fa tam pi hrin zong hi Cozah nih a duh nak si. Ramdang in mipem tam pi lak si lo in , Australia ram chung I a um cang mi nih fa hrin hi a duh deuh.
Cu ca ah kan nih lai mi cu Fahrin rumro kha an ruat I chun he zaan he ih rumro rian ah an ruah I , kumkhat ah fa pakhat in hrin khawh an I zuam hna . Pasal pawl nih riantuan lo in nau umh rian an tuan hna. Anuam ngai ngai an ti .

6.       Cozah nih rian na hmuh hlan pauh rian kawl bawmh asi:
Australia ah rian na tuan lo zong ah a buai nak a um lo. Cozah nih an nin buai pi dih lai. Aherh ning pauh in rian hmuh hlan tiang kawl piak a si. Rian lo in na um zong ah centerlink nih na thih hlan an nin cawm thiam thiam ko lai.

7.       Moter cawk na duh ah cun Abaa ( lei baa ) in cawk khawh a si.
Moter cawk na duh tik ah Rian na tuan pauh pauh ah cun zeiban tuk moter pauh a baa in phaisa pek colh awk na ngeih lo zong ah thla khat ah 200-300 hrawng cham leng mang ding in na duh ah cun Moter ting khat man zong na lak chungkhawh. Insurance agency pawl nih accident na ton sual ah cun an liam piak dih thiam thiam. Nangmah buai ahau ti lo. Na duh ah cun na duh mi moter khan a nun chung ah na cawk khawh I , na cit khawh. Nangmah nawl si.
Asinain , rian na tuan lo/ rian a tuan mi na si lo ah cun moter cawk khawh a si ve lo. Second hand lawng man fawi deuh na cawk khawh.

8.       Australia Citizenship kum 4 ah hmuh/pek a si
Australia cozah nih upadi angeih mi cu Migrant / mipeem vial te le PR a hmu cang mi cu Kum 4 a tlin ah Citizen ( Ram mi tling tak tak ) si nak pek a si. Kum 4 chung ah Citizen pek colh cu a rang tak tak mi le afawi tak tak mi a si. Kum 4 hnu cun Australia passport he duh nak ram pauh ah tlawn khawh si cang.

A dang dang bawmh nak le cozah that nak chim awk a um len na in a sau deuh cang i adang dang kan peh than te lai.

Palh mi um sual le ka thei thiam te uh law...

Siaherh nak he

Kawi Eng
mel
Australia

------------------------------
"Serve with gladness"

WRITING STYLES -by Cung Lian Thawng

2010-02-01T08:55:00.001-08:00

Writing Styles

From: Thomas Bik <thomasbik@gmail.com>
Subject: Re: [CCC-Alumni] Writing style kong he pehtlai in halnak
To: CCC-Alumni@yahoogroups.com.au
Date: Saturday, January 30, 2010, 9:26 PM

Catial ning kong he pehtlai in na hun tialmi nih khua a ka ruahter. Kawi Thawng zong nih tling ngaiin a tial cang ko nain, hi bantuk hi a biapi ngai tiah ka ruah phun a si ve ii, ka vun nolh ve ko lai. Kei hi Turabian ka hmang i, a dang APA, MLA ti bantuk hi ka thei lo ti awk a si. Keimah hmuhning sawhsawh ka hun chim ve lai:

Na hawinu nih Turabian cu date out cia mi a si a timi belte cu, zei ngai theih lo in a chim caah a si. Theih setsai loin chim a um tawn i, a poi ngaingai.
Atu ka kainak Lutheran Theological Seminary ah siseh, a hlan deuh ka kainak Princeton Theological Seminary ah siseh Turabian a kan hman pi. Princeton ka phanhka i orientation kan tuah lio (2005) ah Turabian hi nan hman ding a si tiah international student paoh pakhat cio an kan pek. Cun, nai kan sianginn bookstore ka kal zongah Turabian cu an zuar ko.
Turabian hi Chicago Manual in hram lakin timhtuahmi a si, an ti. Chicago Manual he an i lo ngaingai, an hmanning. An chimnak ah Chicago Manual cu catialtu le publishing lei deuh caah a si i, Turabian hi siangngakchia (undergraduate le graduate) nih paper, thesis, dissertation ti bantuk tialnak ah timh deuh a si, an ti. (*** "An ti" ka ti, aruang cu mah tein check than ah a tha, ka palh sual ah)
Writing Style hi cu sianginn zong nih a ngaih. Chim duhmi cu, sianginn nih zulh an duhmi kha an siangngakchia zulh an fial hna. Cu bantuk in, cauk namhtu (publishers) pawl zong nih an namh dingmi cauk cu anmah duhning style in tial an fial hna.
Bu (Association asiloah Society kan ti ko lai) pawl nih an duhmi style kha an i thim ve. Tahchunhnak ah, Society of Biblical Literature nih cun anmah tein SBL Writing Style timi an ngeih. An society i tonnak i paper presentation tuah duh ahcun an style na zulh hrim a hau. Cun Biblical lei tam deuh nih cun SBL style nan zulh lai ti a si. Hi SBL style nih hin a tam bik cu Chicago Manual le Turabian aa chirhchan an ti.
Writing style hi field of study zong he aa pehtlai pah rua. Literature lei nih cun cu deuh, Science lei nih cun cu deuh, humanities lei nih cun cu deuh tiin a um, an ti.
Cun, catial tikah a biapi ngaimi cu, kan hmanmi style kha consistent tein hman ding a si.

Cu caah, Turabian hi atu tiang ahcun hman ngai a si ko. Baibal sianginn ahcun hihi kan Kan hman lengmang tikah ka palh sual lai maw, timi phan hmanh a um lo. Amah belte update an tuah lengmang i latest i ngeih ahcun a tling bik hnga. Hman ah a tha ngai rih ko. Turabian a har tuk timi belte cu ka pom tuk lo. Style paoh cu cawn le i nek lakin hman zuam an hau.

Catial tikah phung ning tein tial ahcun rel zong a nuam. Thancho phunkhat zong a si tiah ka ruah. Atu bantuk in ruahnak nan vun chuahmi hi, kan ruah lem lomi, a thar in a kan ruahter tu an si i, a tha tuk hringhrang.

Ka ruahnak ka vun langhter phut ve ko hih. Kan hawile dang zong nih vun ceih cio ve u.

Dam tein,

Bibik
Philadelphia
http://biaknakkong.blogspot.com/

==========

2010/1/29 CungLian Thawng <http://us.mc1111.mail.yahoo.com/mc/compose?to=clt7ellen@gmail.com>

Pu Awi nih biahalnak a tuahmi kongah kan u le pawl an lang rih lo nain keimah ngakchia bik ka zuang hmasat ko hih. Kan u le pawl nih rak kan bawm te u law...

Writing Style a phunphun a ummi kong he pehtlaiin keimah ka hmuh khawh tawk in ka rak langhter ve hnik tuah lai.

Cawnmi ca le hlathlaimi thil, konglam pakhatkhat he pehtlaiin mah le hlathlai deuhmi (specialized discipline) ruangah hi ti hin cattial ningcang aa dan bik hi a si rua ka ti. Cucaah mah le field cio i hman ding tiin cattial ningcang a phunphun in a chuahnak hi a si. An in tinhmi cio aa khat ko hmanh ah cattial ningcang cu tlawmpal tete in dannak an ngei. Cucaah ca pakhatkhat kan ttial tikah, kan hlathlai tikah ruahawk thil a ummi cu:

1. Ka professor, instructor, supervisor nih zei bantuk documentation style dah a duh ti kha theih a hau or Sianginn nih zeibantuk style dah an hman ti kha theih a hau.

2. Professor, instructor, supervisor or Sianginn nih kuttlaih, duhhleimi (preference) a um lo ahcun nangmah nih na duhmi te kha i thim ding asi ko.

3. Na tialning tu kha consistency( hnu le hmai i lo seh) ti khi biapi in an chiah cio caah asi.

4. Cattialning kong he pehtlaiin zulhmi tete (rules or styles) nih aa tinhmi cu mi pakhat khat i a ruahnak fir riangmang i mah ruahnak bantukin hman lo ding (Plagiarism) um hlah seh ti duhnak le Academic Honesty papek kha asi ko.

Lungfian deuh nakah MLA style nih cun Humanities studies lei papek in a tuahmi hna caah chuahmi si i APA style cu Social Science or a bikin Psychological studies ca deuh ah chuahmi a si ve. Zei ruangah dah discipline dihlak nih hin aakhatmi Style an hman dih ko lo? Hmang dih hna sehlaw tlam a tling deuh men lai ti zong a ruatmi an tampi. A ruang cu aadang liangluangmi disciplines ruangah aadang liangluangmi zulhmi (citation styles) a chuahnak hi asi ko. Tahchunhnak: Social science or Psychological (APA)a hlat hlaimi nih cun hi document hi zeitik kum (date) i an chuahmi dah asi ti kha Humanities (MLA) lei a hlathlaimi nakin biapi deuh ah an chiah (Update asi maw si lo?). Cucaah mi nih an ttialmi ca pakhat khat an i lak tik ah, MLA nih cun (e.g., Rodrigues 36) tiin a ttial nain APA nih cun (e.g., Rodrigues 1996) tibantuk in a kum (date) kha biapi ah an chiah deuh.

Writing Styles tampi a ummi lakah tlawmpal tein an min le an sining ka rak langhter ta lai.

1. MLA (Modern Language Association), 7^th edition tiang an chuah cang, 2009 ah. Hihi cu research papers le scholarly articles a tuahtu hna kutken deuh asi. A bikin Literature, art, and humanities lei study a tuahmi hna nih an hman bik.

2. APA (American Psychological Association), 6^th edition, 2010. Psychology, education, le social sciences lei a hlathlaimi nih an kutken deuh asi. Kawlram Bible sianginn hna ah cun kan hmang lo ti awk si.

3. Chicago (The Chicago Manual of Style), 15^th edition tiang lawng ka theih i 16^th edition zong a chuak kho men cang. Hi style hi cu zeibantuk subject ca poah hman khawh dingin chuahmi asi. Tahchunhnak ah physical or natural sciences, le history tibantuk caah. Cun hi style ah hin cattialtu nih a duh deuhmi hmang seh tiah thiamding (choice) hna an telh chih. Kawlram cattialtu le Bible sianginn hna zong nih kan hman pah ngai.

4. Turabian, (A Manual for Writers of Term Papers, Theses and Dissertations) 7^th edition, 2007. Chicago Manual nih a hrinmi ti zong ti khawh asi. Tam deuh cu an i khat fawn. Kate Turabian hi University of Chicago ah Dissertation Secretary kum 30 leng a ttuan hnu ah hi Manual hi a hlei in College Students nih zeibantuk subjects ca poah ah hman khawh dingin a chuahmi asi. Cucaah Turabian hi cu cauk topic nih a langhter bangin College ah sianginn ngakchia hna nih Class chung i, or Sianginn i ap dingmi Papers (rather than publication) an ttialmi ca deuh caah tinhmi in chuahmi a si. (APA hna khi cu publication ca tiang zongah tinhmi in tial asi). Note: Kawlram i Bible sianginn tam deuh cu mah hi hi kan hman. Kan hman deuhnak a ruang zong cu sianginn nih required a tuahmi ca i ttialmi ca deuh ah tinh in chuahmi a si caah hi hi kan sining he aa naih bik rua tiah hman cio asi.

5. AMA (American Medical Association). 10^th edition, 2007. Medical lei caah deuh asi ve. Kan hmuh bal tuk lo caah tampi ka langhter lo.

6. CSE (Council of Science Editors, formerly CBE, Council of Biology Editors), 7^th edition, 2006. Hi hi ca Scientific writings ca deuh ah chuahmi asi.

7. ASA (American Sociological Association) , 3^rd edition, 2007.

Hi lengah hin Writing styles tampi a um rih lai. Mah le study field cio deuh in a kal caah keimah theihtawk in hi vial hi bawmchantu a si hnga maw tiah ka rak langhter.

Cun, na chim bang Turabian hna cu a har ngaimi a lo tak ko. A herh lo tiangin a ttial ti awk khin a um nain hman lengmang ahcun aa ning ngai ve ko. Na hawinu nih Outdate asi cang a timi tu cu a si deuh men lai lo dah ka ti.

Bible sianginn i Turabian kan hman deuhnak tu cu ka langhtermi ah khan keimah hmuhning sawhsawh in kan leh ko i kan u le a thei deuhmi nih rak kan bawm te ko uh…

APA hman ah teh a poinak a um hnga maw na timi tu hi cu hmasabik i ka langhtermi bang khan nangmah le na professor le na sianginn nawl asi lai cu…

Unau hna ka ttialmi ah ka palhnak tampi a um lai. A theimi nih tamdeuh in rak kan chim te u law… Hi hi kan ruah awk ah a tlak ko rua ka ti ve i biahalnak a rak tuahtu Pu Awi cung zongah kaa lawm.

Nan unau,

Cung Lian Thawng

Hong Kong

------------------------------
"Serve with gladness"

Biazai: "Lairam Hmunseh" le "Sinum Dirhmun" by Za Thawng Cin

2010-01-28T17:06:00.001-08:00

HMUN SEH LAIRAM

Lai miphun hna chuahsemnak Ram
Lai miphun tlonlennak Ram
Cung Pathian thluachuahmi Ram
Daihnak cerhti putnak Ram
Aa dawhbik ko kan Lai Ram

Hmunniam nel ah si loin
Tlangsang cung tlakmi khua bang
Leibo dong tlangsang cungah
Cer ditdet in maw Lai Ram

Ram kulh chungah tlangsangsang
Ral hruang kulh bang i suang hna
Ramchung fingtlang sang hna nih
Leilung hmunhchung Lai Ram ca
Nun hmang dingin bia hreng hna

Kan luang ttilai, Ruun tiva bang
Dawtnak Rili lei panh in
Kan dirtti lai, Fingtlang sang bang
Zei thil tthial khawh lo ding in
Kan een tti lai, Chokhleipar dawh bang
Leimi nih phai len awk in
Kan kar lai hmailei panh in
Thihthih khat, Nun ah tthen lo in

Tlangsang tamnak Lai Ram
Tiva te tamnak Lai Ram
Ramsa tamnak Lai Ram
Pangpar phun tlingnak Lai Ram
Holh phun tamnak Lai Ram
Zuuvaa tamnak Lairam
Nunphung tthattha
Thilthuam tthattha
Lam phunphun
Zaihla phuntling
Ho van hai lo in
A ngei i a rum ve mi
Lai Ram chung um, Lai miphun

Lai Ram fingtlang
Lai Ram tiva
Lai Ram thlizil
Lai Ram thingram
Laimi Nunphung
Lai Miphun
Vawlei donghtiang
A hmun lai

Hmunhram seh kan Lai Ram
A vawlei hawi Ram sinah!

Feb 20, 2008

SINUM DIRHMUN

Khuari tur vanttek thlak
Thlichia ruahsur thei loin
Vantawng ruuninn sang cungah
Vawlei ngeihchiah chambau loin
Lungthli ka tumkhawh pin tiang
Duhtlin nun ngei innchungkhar ah
Kei Laipa sinum ka ttuan

Zing hungchuak chungkhar kan tling
Thisenkhat nupa farual
Tthancho nak kong an hun caih
Kei cu theihter ka si ti lo

Ei le din tlamtin nak ca
Umkheng ttawl le tirawl chuan cu
Ttuanvo pek ka si nain
Khuasak tintuknak kongah
Kei cu kaa caih kho ti lo

Mirum chungkhar ah ka um
Mirum chungchuak ka si lo
Mirum tthutdan ah ka tthu
Tthutdan ngeitu ka si lo
Mirum ti le rawl ka ei
Tirawl ngeitu ka si lo
Mirum innah ka um
Inn ngeitu ka si lo

Vawlei thilri tlinnak ah ka um
Keimah ta an rak si lo
Mirum ihkhan ah ka it
Keimah ta a rak si lo
Ka nunnih a herhmi thil a tling
Keimah ta an rak si lo

Ka tonghthammi thil le ri
Ka tthutdirnak inn le lo
Ka eidin mi ti le rawl
Kaa lawmhpi mi ngeih le chiah
Keimah taa an um ttung lo

Midang ngeih le chiah cungah
Kei cu hnangam in ka um
Ka thil ah ka rak ruah mi hna
Zohkhenhtu lawng ka rak si

A nuam bik ko;
Ngaidi inn ttet chung tein
Zaan thlapa ceu le cerlian ni ceu
Bihkhawhnak innchia te le
Vanrial ruah zuhnak inn ttet chung i
Umkheng chia in rawl thaw lo te
Lai chuan tein chuan caan le
Mah chuahpimi thilri hna
Mah nawl in lai rel khawhnak
Mah bawibiknak mah inn lo
Mah duhning zalong te nunkha
A nuambik ko leicung ah

Sinum nun cu a har ko
Ka ngaidi inn ttet te kha
Ziah kei ka remhtthan deuh lo! (Lai Ram)
Thihhlan mirum inn ah maw
Sinum ttuan inn ka liam lai! (Ramdang Peem)

(Ramdang ah kan um nain kan umnak ram hi kan ram a si ti lai lo.)

March 21, 2008 (Fri. 11:30 pm)

NB: Mah ca hi Laimi egroups hna ah 27 JAN 2010 ah a thlahmi a si. 2008 lio ah a rak ttialmi a si cang rua.

------------------------------
"Serve with gladness"

Biazai: SEMNAK KAN LAIRAM

2010-01-28T15:12:00.001-08:00

SEMNAK KAN LAIRAM


1. Oh, Semnak Lai Ram, Dam in na um maw?
   Pardawh phuntling parnak Lai Ram, Ho nih Iang lo
   Lai Mi Caah.

2.Ram thatlo Ruang, Semnak kan Ram, kal tak ruangmang
   Sianlo bu in, Mangtha rih mu
   Maw, Kan Lai Ram.

3. Ram tha panhin Chuah tak ruangmang, LaiRam te cu
Hmanhseh VaiRang kut tang, SAL bang chanchung
Tuan lai hi cu, kan ruat kho lo
   Maw, Lai Mi nih.

4. Mifim, Cathiam, Mi za tampi chuakhna
   Mah Ram teah, Mah Ramca tuan kho
   Zungthu kho a thongthong, Hmanhseh SAL bang Hruaitu hna zong
   Mi Ram dangah, Mi Ramdangca, Kuli tuanhna, Lung akuai ko
   Lai Mi Thinlung.

5. Inntha, Lotha, Mothor, TV he Lai Mi hna cu, Khi Ramtha ah
   Hmanhseh Nunduh tling hlei lo, Khi Ram zong ah
   Eden Lai Ram a hluan hlei lo "REFUGEE LIFE" Cun
   Aw! Semnak kan Ram, Lung afak ko
   Lai Mi Thinlung.

6. Ramtha hmanhseh, LaiRam Eden ahluan hlei lo
   Nu Pi nih Zing, Va le nih Zan, Rianhrang tuan hna, Cozah lo Rian
   Nu-Va caan khat, tintling cung ah Lungduh biazai merem thiam lo
   Chungkhar hmunkhat, Rawl dum thiam lo
   US, Norway, Australia zong nih, Hluan hlei lo
   Maw, Kan Lai Ram te Khi.

7. Air condition, cooler hau lo Kan Ram te ah, Ti tha, Thli tha, Khuacaan tha hna
   CungZing Pathian Ser Mi Lai ram, Ho nih Iang lo
   Atha bik ko, A Sung bik ko, Ai dawh bik ko, kan Ram te hi
   Lai Mi Caah.

8. Semnak kan Ram, Lai Ram teah, Kir than nak caan, Um te hnga maw
   Khuaza ruatin, lairel thlaza camthawnhna, Nan Sem Hawi
   Ramdang um Lai Mi Nih.

9. Zeizong Ser tu, Cung Zing Kan pa
   Lai rel hram seh, Ton than nak ah
   Maw, Semnak Kan Lai Ram te he.

Al Bik Lian.
   Maryland
   USA.

NB: Lai Forum ah albiklian45@yahoo.com ID in 28 JAN 2010 ah a thlahmi a si.

------------------------------
"Serve with gladness"

Sapte (Levi Sap Nei Thang) Kongtawi

2010-01-14T10:01:00.001-08:00

Levi Sap Nei Thang (Sapte)
Rianttuannak tawi

U le nau hna,

Atang hi dawtnak rianttuannak in Laimi phun a kan cawisangtu Bawipa salnu Levi Sap Nei Thang (Sapte), Falam asi; Aa hrukmi hi 2008 kum i Hakha Sizung ah thilri a hlut lio ah Zion Baptist Church nih laksawng an pekmi asi. Nai Kawlram Independence Day, January 4 ah khan ralkap cozah, sahrang lungput a ngeimi hmanh nih an lung a suktuk hna caah asi lai, kawlram chungah a um bal lomi Cawimawinak Laksawng an pek. A laksawng min cu "Myanmah Luatlatzi Kungyee Maw-kuun-win" ti asi. Kawlram tuanbia ah hi Laiminu tluk in sifak santlai lo le michambau a bawmchan khomi a hohmanh an um rih lo ti asi. Bawipa ram a kauhter pinah Laimi a kan cawisan tuk hringhran. Bawipa nih Laimi a kan hmanning hi ruah tikah khuaruahhar taktak asi ko. Tleicia kan pa Steven pa nih "Laimi caah van le vawlei aa hnam cang" a rak timi bia ko ka lungah a chuak. Laimi kan caah asi kho lomi thil a um lo ti awk tluk asi cang. A rianttuannak konglam cu www.ilovemyanmar. org ah tlamtling tein zoh khawh asi. Hi kan farnu hi phaisa ngei pi zong asi hlei lo; Bawipa thilti khawhnak bochan in bawmh a herhmi hna bawmh awk ah aa thawh phot vemi tu asi. Nargis thlichia nih kawlram a den lio ah nausem kumkhat hmanh a tling rih lomi he bawmh a herhmi hna bawmh awk ah an kal. Khual lamhla a tlawn karlak ah a dawtbik mi a naute Emmanuel nih Rangoon Hngakchia Sizung ah ruahphak loin a thih taak. A naute cu a thih ahhin thla 11 lawng asi rih. A caah zeitluk in dah zuun tuar a har lai ti cu chim hau lo asi. Sihmanhsehlaw, Bawipa sal ttha asi bantuk in a tuarnak cu michambau mi hna caah thluachuahnak tu ah a canter. Cucaah, a naute min chuankhan in Emmanuel Foundation timi rianttuannak bu pakhat a dirh i rian a ttuan. Amah umnak taktak cu California ah asi nain a herhning in Singapore le Malaysia hrawng zongah a um pah tawn in an chim.

A naute a thih khawh cun a thihnak hmunhma a zoh tikah zeitluk in dah thil tlam a tlin lo kha a hmuh i, Rangoon Hngakchia Sizungpi cu tharchuah dingin cozah sinah nawl a hal hna. Nawl an pek caah Sizung building cu dollar 200,000 (sing-hnih) dih in a remh. An thilri hmanmi vialte zong a thar in a thlen piak dih hna. Aircon system tiangin a thlen dih. Thilri hmanning zong cawnpiaktu a hlan hna i a cawnter hna. Thawnghlat tu hna nih bia an halnak ah a chimmi cu, "Kawlram hngakchia hna hi keimah ka fanute Emmanuel bantuk hin ka dawt dih hna ee" ati. A rianttuannak hmunhma nganbik cu Nargis thlichia nih a dennak Irrawady nelrawn ah asi. Inn ngei lomi caah inn a thong reng lo a sak piak cang hna. Sianginn zong a sak piak hna . Krihfa Biakinn a rawkmi zong a remh piak hna. Cun, a thar a sak piakmi hna zong an um. A tang i sianginn hi tlakrawk in a sak piak cuahmah lio hna asi.

Culawng asi rih lo, Laitlang lei zongah tampi a ttuan. Hakha sizung, Falam sizung le Tiddim sizungah mizaw zohnak seh le an herhmi thilri dangdang tampi a hlut. Cun, Kanpalet le Mindat area ah faak ngaiin a ttuan fawn. Tikhor a cawh piak hna, Hydro electric a bunh piak hna. Motor lam zong meng 200 hrawng a cawh piak hna. Cun, pumpak in kaa lawmhtuk mi pakhat cu, Falam le Kalaymyo karlak lamtluan kiangkap ah Cherry (phaizawng) kung 25,000 (sanghnih le thongnga) reng lo a phun ti asi.

Khuaruahhar asi ko. Hi vialte a rianttuannak ahhin phaisa zeizat remruam dik a dih hnga. US dollar in million tamnawn asi lai ti cu a fiang. Zumhnak in a ttuan i, a hmuh chom in a hman. A ttuan deuhdeuh, a hmuh deuhdeuh ti asi. Bu min in a hohmanh bawmtu a ngei lo. Pumpak zumtu le dawtnak thinlung a ngeimi hna nih an hlutmi lawngte asi. Amah nih a chimmi pakhat cu, "michambau mi hna kan bawmh tik hna ahhin Bawipa aa lawmtuk ee" ati. Kan Laiminu pakhat cungah mahtluk in rianttuan khawhnak thluachuah a tlun cu nan lawmhpi cio ttheo lai tiah siaherhnak he ka hun ttialmi asi.

Lunglawmnak tampi he,

Thiangi pa

Maryland

Source: Lai Forum mail on 14 January 2010.

------------------------------
"Serve with gladness"

Kumhrabu Buukbau

2010-01-05T16:50:00.001-08:00

Kumhrabu Buukbau

2009 kum hlun adih i kumthar 2010 innka aa ong cang i cu chung ah kan hung luut cang hna. Kan vulei pi athlen ning zong hi kum 2000 hnu in arang deuh khun mi a lo ngai. Kum 2000 arak chuah lai hrawng Y2K bug timi a chuak lai, computer program vialte an rawk lai ti bantuk thil umtuning kha vun ruah than ah hin Y2K nih zeihmanh dawn khan lo in rili tilet bang kum le caan cu hmailei ah aluang thluahmah ko i kum 2000 in kumhrabu a vun tuk lawlaw cang i 2010 ah kan hung lut cang hna.

2000-2010 kumhrabu chung kan Miphun aa lehthalning tuak tik ah khuaruah har asi ko. Abikin ralzaam dirhmun in Chin miphun cu kan biakmi Pathian nih akan sersiam dan tete ruah ah lunglomhnak mitthli zong aluang. Kum 2000 i Guam tikulh in Chin miphun cheukhat hna Mainland US ah an hung lut khawh cio in akumvui 2001 ah Malaysia Chin miphun ummi tete zong UNHCR ah hung fuh cio avun si. India ummi kan unau hna zong kum 2000 hnu in ani sersiam nak tete ahung um deuh.

Chinram ah Chin Krifa kumzakhat tlinnak cu 1999 ah kan tuah i akumvui bak in Pathian nih ramkip chuahnak kan kekaar akan hlan ter colh ti awk in kan miphun ramleng chuahnak cawlcangnak ahung kau deuh colh. 1999 in 2009 kumhrabu ( decade ) innka cu kan khar cang. Hi kumhrabu chung ah zeidah kan miphun nih kan kumhrabu buukbau ah kan khon mi an si, zeidah kan hlonh ding an si timi le zeitin dah kan hmailei kumhrabu hi kan karhlaan ning asi lai timi hi kan theih ahau mi asi.

Kan vulei pi zong phundang in kum 2000 innka a hung i on cangka in buainak/harnak/ nih avun den ve mi chung ah;

2001 September 11 ah vuleicung innsangcem pi vanlawng nih avun pah ruangmang ko i chunmang bang kan vun zoh cio. Minung 3000 leng vutcam ah an ciam ko. Cucu maw ka duh lai tiah vulei pawpi ti in ruah mi US nih Afghanistan / Iraq den avun thok colh ve i Muslim Ralhrang pawl cu hrik le thah kawl bak in a vun kawl hna.

2004 Christmas thaizing ah Indonesia ram Aceh tikulh cu lihnin le buanchukcho nih zanlai ah avun chilh ruangmang i minung 300000 leng an ciam hoi.

2007 September thla ah vuleicung tuanbia ah phungki tamcem nih uktu cozah hmunkhat ah an doh tamcem asi lai dah ti in vuleipi nih kan Kawlram avun cuanh lio ah meithal kuan nih avun hmih phut hoi hna.

2008 May thla ah Minungsermi harnak tuar pin ah vulei uamraal asimi Cyclone Nargis nih Kawlram tlaangleikam cu hmunphiah hui in avun hui ruangmang i Kawlram minung harsat tuarnak cu minung tuahmi hremnak le khuachia sermi harnak nih meihol le cengceh kar taktak ah avun chiah chin chin ko. Minung 300000 leng kan ram ah an ciam hoi.

Adang dang aum rih, 2008 ah Tibet phungki lengluang Tuluk cozah nih an thah mi hna, Sudan ram mipi hremnak, Belarus ram mip tuarnak, Nebuchadnezzar tefa ka si i Babylon pennak ka ser than lai atimi Saddam Hussein cu 2003 ah ekluan nak khurchung in US ralkap nih zu tila bang an vun cawi luaimai ning, Mirang nih saal ah kum zabu tampi chung an rak hman mi hna Africa tefa chung in sal atlaitu hna ram ah November 2008 ah President ahung tling mi Mr. Barrack Hussein Obama kong le The Black President in The White House- Mirang Innchung ah Minak pa an tining.

Kum 2000 hnu in kan vulei pi hi kan lumter ( Global Warming ) deuh lai an ti i Arctic hrawhra tlang pi pi an va cheu hna ruang ah kan rili tilet pi a hninh deuh khun ning, thlichia phunphun, Hurricane Katrina/ Mitch/ Nargis le 2007 in vulei pumpaluk ah sipuazi ( economic ) atlaak ning afak khun ning le kan eimi sa in zawtnak hrik achuak mi, sars, bird flu, swine flu, etc.....

Sicun kan nih Chinland ram teh zeidah athleng, ram zu ( rodents ) nih kan pawcawmnak lo aei rih i kan miphun harnak-mautaam tiang achuahter khawh rih. Kumkul leng chung CNF nih dohthlen nak adirpi cang. Kawl ralkap uktu pawl cu anmah ning te an si i Naypyidaw an va tuah thulh pah in Chin State uktu ah Chin miphun chung in Brigadier General pakhat an kaiter i an kan uk ter. SPDC cu zorlei panh loin feh lei apanh mi an lo, zeicatiah 2008 ah Referendum an tuah, 94% in an tling. Tukum ah Eletion an tuah rih lai. 2003 May lio ah Suu Kyi thah an timh pin ah 2004 October ah General Khin Nyunt le aminung 5000 ek viar in an hui dih hoi ko hna.

Britain Siangpahrang ah saubik ah atel ve mi atu zong atuanmi Queen Elizabeth II nih kan hnu thla ah Christmas Message achimmi ahcun " Church is the Source of Unity " - " Krifa mi hna kan ca ahcun kan Biakinn hi minung pakhat le pakhat i pumkomhnak hrampi asi " ati. Cu nih cun ka thinlung a ka khen ngai ngai. Kan nih Chin miphun hi Krifa kan sinak kum 110 asi cang i kan miphun Unity- pumkomhnak hi duhsah tetein azor lei apanh.

Cucu buu ( denomination ) phun phun kan karh ruang zong ah hin asi i Krifa hruaitu lawng siloin hruaimi mipi hrim hi kan dirhmun a rawh caah asi. Uktu tha lo kan ngeih caah pawcawmnak har in kan vai, kan umnak ram (country ) hi Krifa ram asi lo, holh phunkhat ahmang kho lo mi kan si pin ah ram uk phung ( constitution ) angei lo mi ram ah kumkul leng kan vaivuanh mi nih hin kan lungput ( morality ) fak pi in a kan den nak alanghnak asi.

Kan hmailei kumhrabu chung ah karhlaan nak ding ah zeitin kan um ah dah atha hnga tiah pumpak ruahnak nan ngei cio mi lak ah kei zong ka ruah mi cu;

1. Ramleng um he ramchung ummi he Chin miphun zatlaang nun karhter dih ding - Worldwide Chin Cultural Establishment

2. Chin miphun kan phunglam langhter tu movie/video i thlaak ve in karh ter ding - To spread Chin traditional movie especially among young generation.

3. Biaknak a lawh lo zong ah biakinn pakhat i hrawm ding- church sharing

Mah 3 nak hi aherh tuk in ka ruah. Zeicatiah Biakinn cu kan chiat/that nak kan i hrawm nak hmun asi caah ' nang cu buu / kha buu na si caah kan Biakinn na hmang kho lo ti phun hi miphun pumkomhnak ( national unity ) hrawktu asi ti in ka ruah. Biaknak i lawh lo cu aphung asi ko, asinain Biakinn i hrawm khawh lo cu miphun pumkomhnak kan hlawt bantuk asi. Chim duh mi cu, kan nih Chin miphun cu acawlcang ka te kan si i a fek rih lo mi kan si caah " i hrawm nun - sharing " a herh tuk rih mi kan si.

Gypsy bantuk in khua/ramvai kan si lo ahcun Israel miphun hna bantuk in kan ngeih mi ram ah kan nunnak hrampi hi kan bunh ding asi. Chin miphun caah cun Chinram dah ti lo cu vuleicung zeiram citizen kan va si hmanh ah " khual " kan si ko.

Cafang palhmi le dang dang palhnak um ahcun catialtu tlamtlin lo nak si ko seh.

2010 Kumthar lomhnak nan cung ah tlung ko seh!

Victor Khen Sang

Canada

victorkhensang@ yahoo.com
3 JAN 2010

------------------------------
"Serve with gladness"

X'mas Thawngttha by Salai Bawi Uk Thang

2009-12-25T18:56:00.000-08:00

Christmas Message

by Salai Bawi Uk Thang

25 December 2009

Khrismas caan lunglawm te i akan phanh ter tthan tu kan Bawipa amin thangtthat si ko seh.
Khrismas timi hi vulei culture pakhat asi ve cang i planet dang ah khin nunnak angei mi khi hei um ve hna seh law Khrismas caan hi cu vulei ah an rak hmang cio ve ko hna hnga ti tluk khin vulei cung pumpi hi Khrismas nih hin acuul khawh cang. Mah cucu Bawipa timhlamhmi zong khi si dawh arak si i Johan 3:16 ah fiangte in Khrih pumpak nih vulei i arat hnawhchan hi a kan chimh ko na in mitampi nih cun cukong cu atheih zong kan thei taktak lo i kan theih hmanh ah kan thinlung taktak in kan hngal kho tawn lo.Asi ah Pathian timhlamh ning hi zeitindah asi hnga?

Vulei hi Pathain thil sermi heavenly bodies lak ah ahmebik pakhat asi. Planet Nika khi vulei nak in a let 108 alian deuh ti asi khah, Nika khi galaxy system dang i a um mi planets sin ah cun Certual le Bawlung tluk khin arak hme mi khi asi rih. Cu bantuk heavenly bodies a ngan ngan le a lian lian tor le cheng in vaan ah khat tthup le rel cawk lo in an um ko lio ah ahme bik mi vulei te lawng hi Pathian nih cun nunnak caah arak timhlamh mi arak si. Vulei cu thing le ram le fing le tlang, khuadawm le minmei pangpar phung tling in thuam arak si. Vaansangpi ah khin hei phaan usih law Planet dang vial te le Vulei an langh tti khawh nak hmun khin khua hei cuan kho usih law Planet dang vial te nak dup in tuksapur in pal ngam lo le kai ngam lo ding in an um lio ah Vulei tu cu dawh taktak in arak ithuam mi khi fiang tuk in hmuh khawh a hei si hnga i.."E.... khi.. zei ko hme asi khikhi..." ti i caak lo awk ttha lo khi a hei si ko hnga. Cu lawng asi lo achung van zoh taktak tik ah nunnak angeimi minung le saram phuntling kha hmuh khawh an si fawn tik ah .. " Aw.. hi thil vialte nih hin aser tu hi hngal lo in an um sual hnga maw?" ti khi ruah lo le caak lo awk ttha lo khi asi ko cang. Asinain ahmun le hma taktak i aummi minung le saram nih cun mah hi kong hi an thei kho lo. Alang tlang pi i zoh ah cun avan ifian tuk ko na in. Hi kong hi Bible nih akan chimh mi cu asi. Vulei fimnak meen nih theih khawh ding cu arak si tak lo.

Cuticun Pathian nih vulei hi special taktak in aser, athuam i achung ah Amah hawikom siding in minung hna kha akan chiah. Sermi thil vialte hna kha Minung hna an ilomhnak abawmtu ah chiahpiak kan si i dong ti lo in Pathian he lengtti ding in timh lamh kan rak si lio ah...

Sehtan cu arak ra i Adam i aduhthimnak Pathain lei a hoi tawn mi kha a khel ai mer i amah Sehtan lei ai hoi ter. A tthami, ai dawhmi, anuam mi, lung ahmui mi, a popular mi, a thawmi ti bantuk kha alek thluahmah tik ah Sermi asi ko mi minung hna nih cun Pathian cu an hngal kho ti lo. Caan asau deuh deuh an philh deuh deuh i Vulei cu Amah te i a um ve mi, "I AM" ai ti kho ve mi ah ruah a hong si cang. Achung i a um mi vialte nih a nawl an icawn i " I A M" kei mah ve lo bang an van iti cio tik ah vulei cu Sehtan le Khuachia penmi ah ai chuah cang. Pathian program cu a work ti lo. Cu tik ah Pathian nih cun vulei nih Pathian a hngalh khawh tthan nak hnga le Amah sin ah ttha te in an kir tthan khawh nak hnga ding ah lam thar a kawl tthan.

Zei thil poh hi a hliah le acang ning te i tuah ah hin ttha te in liim khawh asi tawn. Lo kan thlawh tik ah lohma afual bik nak in lohma kan domh tawn. Cu bantuk cun Pathian nih vulei caah a thar in khamhnak lam akawl tthan tik ah lohma adomhnak cu atu i kan itimhlamh cuahmah mi Bethlehem Cawrawlkuang, nauta bikmi hmun te hi ahong asi. Kan theih aherh cio mi cu khamhnak kong theih kan duh taktak tik ah kan nunak ah poi tuk i kan chiah lemlomi thil tete hin ithok ding an rak si ti khi asi. Cu Bethlehem cawrawl kuang cun Lohma avan idomh i Khrih nih cun khamhnak rian cu ttuan hram avan thok. Tipil petu Johan nih 1:29 ah " Zoh hmanh uh.. khi sualnak akalpi tu Tufa" ti in arak caak kha a rak si. Thlarau le biatak i ai thuammi nih cun zumhnak kong hi an rak ifiang tuk. A caak awk an theih tuk. Asinain Frasih le phungbia cawnpiak tu sawhsawh pawl nih cun azeitihmanh in an thei kho lo i misual le naal profet tu ah an rak rel. Atu zong ah hibantuk thil hi kan khrihfabu cio ah kan ton cuahmah lio an si rih ti hi philh hna hlah usih. Asinain Khrih nih cun khamhnak rian cu deh khat hmanh hrelh lo in a nenawi zong akhomh dih tiang in a ttuan. A rawt dih cik cek i zei tluk asual mi asualnak senduk i aduk mi le rimchia he akhat mi tiang khan tuhmul bantuk in a neem ter, horha bang in araan ter, i anungmi raithawinak i peek chanh khawh ding mi dirhmun akan phaak pi (Rom 12). Atawinak deuh in chim ko usih law sualnak he ai pehtlai mi pohpoh cu ai khinh dih cikcek i adonghnak Kalvary tlang i " it is finished" ti in lohma achuah tiang kha ahong si.

Zei ruang ah dah Khrih nih hi tiang tiang in khamhnak kong ah rian ttuan a herh? Zeizong te ati kho tu Pathian nih vulei khamhnak hi zei ca ah dah mah ti hin ttuan a herh. Van cung khin van tuah awk a ttha hnga lo maw? Obama le McCain le Hillary nih presidential campaign an tuah lio, American mipi ca i rian ttuan an itimh lio ah an izuam bikmi cu sifaak bik life kong theih khawh kha arak si. Zei caah ti ah sifaakbik kong a thei taktak mi nih Ram rian an ttuan tik ah ram caah rian an ttuan khawh taktak tawn. ThanShwe nih sifaak kong apelpawi hmanh athei lo i aram mi zei tluk indah kan si a fah? Cu bantuk cu asi Pathian nih hin misual bik zong minung pakhat hmanh hrelh akan duh lo, sualnak asi mi pohpoh cu deh khat hmanh thlau lo in vailam ah a kalpi i akhenh chih dih, i ai liim cang ati kha asi. Cu caah mah hi khamhnak kong ttha te i athei mi cu azei ti hmanh in sualnak chung ah ahong taang ding khi kan si ti lo. Khrihfa, Khrih tehte ti in Khrih hnu azuul ding in khaukhih mi lawngte kan asi.

Efesa 2:10 , kan nih cu Khrih products kan si ti kan hmuh. Lo kan thlawh tik ah kan lohma ah belh saupi pi hna an um tik ah zei tluk indah kan ning azah i kan sia arem lo. Zung chia tuk i thil tuah hi aho minungfa hmanh nih apoi ati lomi kan um lo. Asinain Khrih nih sual tlanhnak i akan hruainak lohma kan zoh tik ah Sualnak belh le hramh sangsang in akhat ti khi kan nunnak cio ah kan ihmuh cio ttheu hna lai. Zeitindah kan sia arem cio ne hnga? Sehtan nih aci avorh i akeu i a tthangmi sualnak thil le ri hna he khat tthup in kan ithuam hna i cubu cun kan nih nih Khrihfa, khrih tehte kan si ti ah hmaihngal ko in kan ichim. Zeitluk in dah Khih mithmai kan chiat ter i Sehtan raa kan lomh ter ti khi ruah khawh tuk mi khi asi. Cu caah cun pei nan kih le kih lawlaw nan lum le lum lawlaw ding tinak chan cu kan si cu. Angai ngai ti ah cun Khrihfa ai ti ttung i sualnak pipi he ai ciah tthup mi hna hi Sehtan Net Profits kan si. Thil kan tuah tik ah kan miak hlei mi nih khin a kan lomh ter chin tawn. Cu bantuk cun Khrihfa ai timi hna nih sualnak hrial lo in Khrih tehte kan si kan iti tik ah Sehtan alomh ter tu, a lunghmuih ter tutu kan si. Hi ruang ah hin Bawizisuh hi a ttap. Ttah aphu. aphu taktak. Zei caah ti ah Sehtan le a Agents khuachial pawl an kalnak ding Hell tlaak ding khi akan siang lo. A kan siang hrim hrim lo, Hell i atlami nih hi ti hin an chim.

Hell kong hi Mark 9: 44,46,48 i ai ttial bantuk khin rungrul in akhat, rim chia in akhat, thih khawh asi ti lo, mei a mit ti lo, Hell kong ai fiang mi nih cun vulei cung i aharbik timi zong hi zeihmanh ah an rel lo, Asinain Sehtan le an Agents pawl nih hin Hell hi vulei fimnak le thiamnak in lang kho lo ding in an thuh. A cungpalang khi sittal ngai in an kan ttamh piak cu cucung ah cun zuumtu ai timi hna cu duhtawk in an kan laam ter. Hi kong hi Biatak lawnglawng nih atheih. Pastor tampi nih Hell hi a um taktak mi asi lo ti tiang in an chim cang. Cubantuk Pastor hna nih an kan hruai sual asi ah cun aran nak in Khrihfabu in chuah ding khi asi ko hnga. Zei caah ti ah vulei cung thil vialte lak ah apoi bikmi pakhat cu Biatak athei lomi Pastor nih Khrihfabu a hruai mi hi asi ( Dr. Tony Evan). Hell kong hi fiang cikcek in kan theih hrim hrim ahau.

Cuticun Galati 2:20 i kan hmuh bantuk in " atu ka nun hi zumhnak nun asi" ati kho taktak mi zuumtu kan si hi aherh tuk le a herh cem mi ahong si cang i biatak nih Khrihfa nun ah akan hruai ding khi ahong si. Mi tampi nih Biatak thei huaha lo in Khrihfa nun kan icawn piak le nunkhawh kan izuam mi khi azei ti hmanh in asi kho lomi asi. Kan theih aherh tuk mi cu Sehtan sin i arami sual thil ri pawl hi Khrihfa nun i kan isurrender hnu ah cun azei ti hmanh in irek khawh asi ti lo. Zungchiat tuk i lo athlo mi kan si awk asi lo. Kan lohma cio ah sualnak belh hrelh kan ngei sual maw Khrih mit-hmai achiat ter tu kan si sual maw ti kha kan ichek peng a hau. Zuu te hna kuak te hna, Khaini te hna Pornography zoh, le fornication thilri te hna he ai ciah rih mi Khrihfa kan si sual ah cun Khrihfa si loin Sehtan Net Profits kan si titu kan itheih a hau. Sehtan nih Khrih sin i amiak mi tinak. Ai lung hmuih taktak mi asi ti ah ahmutu nih an chim. Thil dawhcah lo kan tuah tik ah Khrih kha number pakhat nak ah chia lo in kan mah duhnak kha pakhatnak ah kan chiah timi testify kan tuah bantuk khi asi. Cu caah I Am timi a chanllenge tu cu zuumtu taktak kan si kho lo. Pumsaduhnak azuulmi nih cun Bawipa kha number pakhat nak ah an chia lo i an vulei le an nunnak kha Sehtan lei ah peek chanh rih tinak witness asi.

Vulei cung ah hin kan ifahsak cemmi le kan ttihcemmi pakhat cu miduhlo co hi asi. Kan duhlo tukmi nungak le tlangvaal he ico ding nak cha cun ti ah Thihsi adingmi zong tampi an aum. Pa/nu kai za ve atimi nih amiduhlo tuk mi he iconak ding cun zeipoh tong ko ning an ti cio mi khi ahmaan mi theory asi. Hell hi muichia, rimchia, hremnak, fahnak, le tholung in akhahnak asi ti athei mi nih cun vulei harnak hi biapi ah an chia ti lo. Hell hrial hi nunak caah Basic requirement asi. Abiana ah kan eek achuah tik ah azei tik hmanh in eek lo awk a ttha lo. Kan eek achuah tuk le kan rawl a ttam tuk lio ah khin zei dah abiapi deuh? Kan zun achuah tuk lio le kan ti a haal tuk lio ah khin zei dah abiapi deuh? Cu caah Hell hrial ding hi requirement hrimhrim asi ti in kan theih le kan icawnpiak ahau. Kan miduh kan colo cu apoi lo kan ti khawh. Kan huattukmi he ico dinghi asi kho lomi asi. Eek rim kan nam bu pi in rawl kan ei kho lo. Cu caah Hell rim hi kan nam awk asi lo ti hi fiang te in kan theih ahau. Hell he ai peh tlaimi sualnak pohpoh hi zuumtu Khrihfa aitimi nih cun kan duh zong duh lo zong ah kan hrial ahau i kan hrial lo asi ah cun Khrihfa kan si lo iti ding asi ko. Judas lesson ah khan afiang tukmi asi.

Judas isakariot nih hin achanchung amah pumpaak bak in Bawizisuh azulh. Bawizisuh nih hin a kan lei rawi lai ti zong a theih. " Kadua.. hi tluk in kan mah phuaih khat te..kan ihruai hna i mah ti i leirawi na kan timh hi cu asi kho lo, keimah zong ka lo lai, nangmah zong na lo lai, kan phuaih zong kan kuai dih lai, Frasih pawl di ariam tuk lai, na lung itthum..." ti ding te khi asi nain Bawizisuh tu nih cun.." na tuah ding cu rianrang in va tuah" ati lehlam. Cu caah Khrihfa ai ti ttung i zuu ading cuahmah rihmi, Khaini ahmawm cuahmah rihmi, Kuak azuu cuahmah rihmi, Pornography le Fornication ah abuai cuahmah rihmi lih a chim cuahmah rih mi, mikong acaih cuahmah rihmi pawl.. Judas hnuzuul kan si ti kan itheih a hau i .. thlauh kan si lo.. rianrang in kan tuah ding mi tuah chinchin ding, tampi in tuah rih ding, mual pho lawlaw tiang in forh chih le fial chih mi tu kan si ti hi kan itheih ahau i cucu Khrih nih akan cawnpiakmi zong asi. Kih le kih lawlaw, lum le lum lawlaw ding ti hi asi ko.

Kolosa 3 chung ah kan hmuh rih bantuk in kan nih cu van ah kan nunnak thuh in a um cang ti azuummi kan si, vaan lei hoi i anung dingmi kansi. Van thli ahong hraan tik ah choih khawh colhmi si ding in kan nunnak hi vulei lei thuam si lo in vaan lei thuam in kan ithuam a hau. Zaang hir hiar te in kan um ahau. Kan lam hi apial dengmang cang. Highway ti duhtawk i ai cuh kalh cuahmah mi si lo in mah le lam te, orh lei kam a hriang bik te speed limit atlawm biknak lam te ah hnangam te in kan kal cio awk tu khi asi. Cuticun Bawipa ni a phanh tik ah rianrang in Amah sin kan phaan colh kho lai.

Vulei cung khuacaan sining le dirhmun, Ancient calender le prophesy vialte nih point an tuahmi, Bible le Isarael nih a kan chimh cuahmah mi le Miracle news aphunphun nih hin Vaanlei thil sining ding hi an chim dih cang. Tthep lulh in an um ko. Amit ai au mi nih cun hmuh lo awk tthalo, a hna achet lo mi nih cun theih lo awk ttha lo, khua a ruat iikpaak nih cun hngalh lo awk ttha lo, Bible azuumtu nih cun inunpi lo awk ttha lo hi an si ko cang. Asinain mitampi cu Sehtan nih akan uk caah khua kan hngal kho lo. Zei poi lo in vulei thil ah kan buai cuahmah rih hna.

Cu caah atu bantuk vulei culture nih Pathian kong he pehtlaihnak an ngeih lio Khrismas caan tal ah hin hi bantuk van khuakhaan ning le vulei khuakhaann ning le akarlak ah Dawtnak le tukfornak nih rian an ttuan ning hi theih khawh izuam cio hrimhrim hna usih. Pathian nih cun Amah sin ah phaan dih ding in Dawtnak in lam phunkip in akan hruai lio ah Sehtan nih hin amah pennak Hell chung tla ve ding in tukforhnak aphunphun in lam arak kan hruai ve ti hi thei hrim hrim hna usih.

Cuticun kan nunnnak caan hi Bawipa caah zeitindah asunlawi bik khawh ve hnga ti khi ruat cio hna usih law Sehtan cu chance pe hrim hrim ti sawh hna hlah usih..

Khrismas lomhnak nan cung kan cung ah um ko seh....

Hluanku pa
Kentucky

Note: Mah sermon hi Lai Forum le Metkhuabo group mail ah cbthang@yahoo.com in a thlahmi a si.

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Zophai CA ca ah Leitak aw-cawi a tthabik

2009-12-23T09:42:00.001-08:00

Zophai CA ca ah Leitak Aw-cawi a tthabik

By Pu Lian Uk

A ruat huam mi caah:

Zophai khuatlang khua pawl hi hi Leitak in tlakmi le cu Leitak in tlakmi khua in va tlak chin mi khua ngot an si hna.

Leitak in Leisen in Albik le Hlei Lian nih Khawcariat in Vuangtu in Hriphi ah tlar khat. Vuangtu in Ngalang, Ainak, Siata, Zephai, Tluang ram ah khuatlak an peh chap rih.

Leitak in Khuabung in Hlamphei le Longtlang ah tlar khat . Cu hnu ah Leitak in Aibur, Leitak in Zabung ti in Leitak in khua an tlak.

Hleilian Hriphi a phanh hlan in maw, a phanh hnu in dik Leitak in Hriphi ah a kal mi zong hi zazat an rak si. A bik in Hriphi khua hlun Matu sang le Tlaidep sang timi hna cu Leitak aw holh a hmang mi an tam khun dah-ra ti awk khin kan mah hna, Tawkcungpa mithi te, Saya Hmechum te, Hripikhuahlun Tlangbo sang Pu Dar Ling te ti bantuk a tthang tti mi kan hmet lio 1949 hrawng le a hnupi tiang hi arak si.

Cu chung ah holh kan ti mi hi Haka Khuahlun le Khuathar le Station hmanh ah khin aw phaw an I dang dih manh cang si kaw, cu bantuk in khuadangdang cio an va tlak chin tik ah Leitak khua an um lio cio an rak chimmi aw phaw hna cu tlawmtete an va ithleng kho ngai ko hna.

A sina in aa thlengmi a aw hi i-theih khawh lo lak in aa thleng mi an si rih lo, i-theih cawlh mi zat tiang long in aa thleng mi asi. Cu caah zei khua aw chuah spelling ning hmanh in kan ttial hmanh ah rel khawh itheih piak khawh dih mi thlennak fa parik long asi rih. Matupi peng ah khin Cintlang lei, Ta-ua lei, Ngala timi (Haka khuachungbantuk Matupi khuachung a umve mi khuasang) aw cawi holh khi cu tin a fa parik in an aw an idang cio na in ca an ttialmi an itheih piak khawh dih. Cu caah an hla cauk zong ah hin cu ticun mah le khua aw dang danghla cu an ttial tti dih ko hna ian itheihpiakkhawh dih.

Cuchung ah Aibur, Leitak, Hmawngtlang, Phaikhua, Congthia, Zabung, Hriphi khua hna ah Zophei khua tlang aw cawi in achim mi hna nih Leitak khuazung aw cawi in an aw cawi a um kho bik rih. Kan irel piak le kan itheihpiak cio mi tham cu Leitak khuazung origin aw in seh ca ka ttial duh ati mi caah atu Haka aw cawi ttialnak spelling in aa ttial kho ngot dih. Aa ttial kho lo mi tlawm palte a um mi ah: Haka aw in "ka nu" ti mi ah "A nue" ti aw hin cafang aw fonh ttial khawh a si. Hika hin Leitak Khuabung Vuangtu awchuah aa khat dih.

Cu hnu ah Haka aw cawi in "Ka ta – keimah ta" timi cu " ka tie – ka ma ka tie" ti in ttial khawh asi. Haka aw cawi in "Ka tuah lai" timi ah "Ka tuah ah" ti in ttial khawh a si ko lai. Hizong hi Leitak Khuabung-Vuangtu aw aa khat dih ko. Cu lo dang ah Haka aw cawi I an ngeih lo mi, Zophai aw cawi I kan ngeih mi aw dang a um mi ruah rih khawh a si.****

Leitak khuazung aw nih Zawiphai ti mi "Phai" aw hi Haka aw he aa khat. Khuabung- Vuangtu aw ah a um lo mi aw in acheu nih hmuh nak a ngei mi an um kho na in "phai" ti mi hi Khuabung-Vuangtu aw zong ah chuah ter khawh mi phonetics aw asi ko.

Cun a um rih mi ah, Leitak khuazung holh aw ah "Zawi, Zoi " timi hi Haka aw cafang komh aw ningte in ttialkhaw a si na in, Vuangtu Khuabung aw ah apen perik a flat nawn te in dannak te a um ning ah "Ka nawi tie", "ka nwe tie" ti bantuk in an um. " _we" ti phonetics aw chuah tam ngai hi Kawl holh zong ah an hman mi ah "Zwe" ticu asi I, "Zy" ti hman nak in "Zwe" ti hman hi zapi nih kan rel piak khawh deuh hna seh law he a dawh ngai. Hi kong hi ceih bal mi asi lo I hika hin kan ceih hmasa bia khi a si.

Vowel aw in "y" hmanak hi Paletwa zong nih khin "nai ba ly " hi "Cu hnu ah" ti bantuk ah khin 'y' an hman ve na in a aw chuah hi "ba lau" ti he tu aa neih. Cun Mara nih khin "Y" cu an hman ve I, Paletwa an chuah mi aw he hin a neih ngai mi in an hman.

Zophei aw cawi hi Mara, Lautu, Zotung he zong aa neih mi a um ngai I, Haka aw cawi holh he zong aa neih ngai. Haka aw cawi holh hi a phonetics ah Laimi kaa dang aw cawi asi mi Tedim, Duhlian(Mizo), Falam, Matupi , Paletwa, Kanpetlet aw he khah nak tam ngai a um. Paletwa holh an ttialnak phonetics spelling aw hman mi siseh, Mindat lei holh aw an ttialning spelling fonh ning siseh Falam/Haka/Tedim aw cawi kha Rev. Cope nih arak ttialning rak lak mi ngot an si. Cu caah Haka aw cawi phonetics he naih in Zophei aw cawi holh pawl hi ttial ah cun Chinmi kaa dang tamdeuh ngai pi nih kan aw cawi rel awk an i fawih deuh kho ngai ding khi a si.

Cu tik ah Laimi aw cawi holh dang tampi kha Zopheitlang mi zong nih rel khawh cawlh ding khi a si, Arel kan i-fawih hna ah cun a cawnzong ifawih ding khi a si. Holh hi atam lei thiam paoh a ttha. Holh tam kan thiam ah cun an holh kan thiam mi hna nih kan cung ah zumh–rei nak tam deuh an ngeih khawh I dawtnak hri a sih khi a si. Zophei khuatlang nih Zophei khua tlang in khuachak lei he khuathlang lei he kan aw cawi holh aa neih dih caah kan tlang hmun hma mi caah tthat hnemnak tampi a um khi Zophei khuatlang mi nih i-theih ttha hrim asi. A tam pi nih nan theih ngai kocang.

Zophei aw cawi holh ttial tik ah cung lei ttial cia mi bantuk in, international phonetics he neih ngai in rak ttialmi Haka aw cawi ttial ning spelling in ttial a ttha. Zeicah tiah kan aw cawi kha Laimi phun kaa dang nih rel an I awlh deuh ding khi a kau pi in ruah hau a si. Cu tik ah Haka aw cawi kan tial ning spelling hmanbu in kan mah khuatlang awcawi holh kha a herh nak ah ttial khawh tthiam asi lai I, kan khuatlang holh thlau khawh a si lo ding lam a si.

Haka aw cawi cu mitam deuh chimmi Laimi kan holh pakhat asi. Cu caah mitam deuh chimmi asi kha pom lo ttha a si lo. Kan thiam a hau mi hrim a si I kan fa nau le hna nih an thiam a hau mi, thiam lo awk a ttha lo mi kan holh a si ko cang. Kan zapi Matu, Mara, Lautu Senthang, Mi-e lei, Zokhua lei, Thantlangpeng tluanglo lei khuatlang khua vialte kan I hrawmmi aw cawi holh asi I, an mah Haka khua holh long zong ah a si ti lo; mizapi I ttawmmi, ihrawmmi holh ah aa chuah cang. Cu ruang hrim ah hi aa hrawmcang mi khuatlang vialte nih kan I hrawmmi holh, kan mah holh cio a si tiah thiam hrim a hau mi a si. Zapi kan I hrawmmi holh pin ah Zophai tlang nih Zophai tlang aw cawi holh a hlei in kan ngeih mi tu kha kan miak deuh nak asi.

Hi khua holh pawl thlau lo a herh nak bik cu Laimi chanbia kanzawt nak ah tampi a bawmchan kho ngai. Tahchunnak ah: aa hlat tuk mi Laimi ti in ruah mi Asho Chin hna he "Salai" ti kan ikhah te hna; a hlat chinchin rua kan ti mi Angami Naga he hna Haka aw in " Ka pa" timi hna "A po " - "a paw" ti in kan I khah ning hna nih Chinmi miphun khat kan si nak hri a sih ning hna khi arak ttha tuk mi asi.

Zapi hman mi Haka aw cawi kan holh le Zophai aw cawi aa neih tuk ah holhkhat bantuk an si ngai ko bu ah Haka aw cawi ah "Salai" tite hna "A po" tite hna cu thlautak cang mi a rak si . Asi na in, chankhat lio I Chinmi kaa kip hmunkhat te ah kan rak hman tti mi holh fang "salai" ti bantuk "A po" "a paw" ti ban tuk in Zophei khuatlang aw cawi holh ah chankhat lio ah a rak i-khat tawn mi Chinmi holh fang atutiang kan hman tti ve ve rih mi nih miphunk khat kan si nak hri asih peng rih khi asi. Dam te in, Lnk.

---
Source:
From: Lian Uk <lian1@verizon.net>
Subject: [Zophei] Zophei Khuatlang awchuah atu Haka aw ttialnak phonetics spelling ning he neih in ttial ttha a si ning.
To: zophei@yahoogroups.com
Date: Sunday, December 20, 2009, 11:29 AM

------------------------------
"Serve with gladness"

Christmas Sermon by Robert Thawngzam

2009-12-20T10:34:00.001-08:00

Bible Hmuhsakmi le Cawnpiakmi

Christmas Sullam

Bible Relnak: Mthew. 1:18-2:12, Lk.1: 26-38; 2:1-20,Isai. 4 :14,9:6

By Robert Thawngzam

Germany

20 Dec 2009

Biahmaitthi:

Pathian nih a kan pekmi Caan, Caanthennak tampi lak ah mi lungthin a hlaucemtu le Ka nu, ka pa, ka U , ka Nau , ka Chungkhar, ka Khua, ka Ram, ka Miphun tiah ruahawk le taukawk hmanh a thei bal ti lomi nih, hnulei a vun cuanthan i (Homesick) Inn ngaih zawntnak a ngeih lio Caan, pumpak nunnak ah dawtnak a tharthan lio Caan cu hi khuasik thla X´mas Caan hi a si ko rua tiah ka ruah. Cucaah hi X´mas a sullam theihfian hi kan herhngaimi a si. Vawilei fianning le Bible hmuhsakmi/cawnpiakm i tiah kan zoh hna lai.

I.Krih A Chuah Liocaan Isreal Ram Nainganzi (Uknak) AChine

Hi Krih a chuah lio Caan hi Isreal mi pawl cu Rom Cozah kuttang ah Sal an tan lio caan a si. Rom Cozah nih Palestin Ram kulh vialte hi a lak dih i a ram chung then kaudeuh cu Herod the Great (37-4BC)Siangpahran g pa Uknak kut tangah a chiah. Herod nih hin Isreal mi hi a rak hremtuk hna leng ah Jerusalem Temple pi cu amah Sunparnak caah a hman i, Herod Temple ti tiang-in an rak kawh.

Cu caah Iseal mi cu-cu Rom cozah kutchung in luatnakding caah Naingaizi (politic) an tuah ,i a ho nih dah cu Uknak chung cun a kan chanchuah lai tiah Hruaitu ttha an zoh lio caan a si. Bible Cahlun (O.T) Isaiah 7:14; 9:6; Micah.5:2 le a dangdang chung i kan caah Messiah-Khamtu Bawi pek kan si lai timi hi , vawlei Uktu a si lai i, Rom kut in Independent a kan pek lai tiah an i ruah chan lio caan a si. Hi hi nihin i kan KawlRam sining he hin a khat ngai te. Asinain Boipa tinhpiakmi hna cu Vawlei Hruaitu le luat tertu siloin Thlarau lei tu khi a rak si deuh. Cucaah Jesus (X´mas) cu an ca ah tluknak pakhat a si ai. Nihin ah kan nih zong Boipa Bia hi kan i fiandan kan i palh sual ah cun Isreal mi bantuk in Jeusus hi kan caah vuivainak le lungdonghnak a si lai i, kan X´mas hmanmi hi kan caan dihnak men le kan phaisa dihnak men a si lai. A sullam fian kan hau......... ..

II.X´mas Ti Sullam cu Zeidah A Si? (What is X´mas?)

X´mas sullam cu phun hnih in vun zoh ta ah a tthacem a si rua tiah ka ruah. Cucu a tanglei bantuk hin an si.

A.Vawlei lei Hmuhning le Fianning

A.D.300 kum tiang cu X´mas tuah le Krih chuah ni lawmh timi hi Krifa Buu chungah a rak um lo. Aruang cu Krifa hmasa pawl, Krihfa Buu i Pa (church father) le pawl nih hin kan Khamtu chuahnak lawmh cu sual pakhat a si tiah an rak zumh caah a si. Zeitik ni, thla, caan setsai ah dah X´mas krifabu chungah aa thawk ti chim hi cu a harngaimi a si. Asinain AD.1500 kum ah hin kumkhat chung i ni 135 chungah a dangdang ni cio ah Krifa buu tampi nih X´mas hi an rak tuah cio. Acheu nih December.25, January.6th, March.28, April.19,20, November.17 hna ah khin an rak tuah cio. A.D 361 kum ah hin Pope Julius nih December thla 25^th ni hi X´mas ni siseh tiah bia a rak khiah. Cun A.D. 500 hin Krifa buu tamtu nih Dec.25 ^th ni cu X´mas ni sunglawi ah lungtho tein an rak hman cio.

Asinain Krihfaa Buu tampi nih hi Dec.25 ni cu an rak cohlang lo. Orthodox Church pawl le American church tampi nih cun January.6^th le 8^th ah X´mas cu an rak tuah. Cun Abyssinia i church pakhat nih cun kumkhat chungah vui 11 Zisuh chuahnak an rak lawmh ve. Cun amah Zisuh chuahnak Bethlahem khua ah hin a dang ni cio ah Biaknak phunthum hna nih Biakinn pakhat cung ah hi puai hi an rak tuah cio ve. ´´X´mas´´ ti in zapi nih theihmi Biafang a rak um hlan hrim hin Vawlei ram tampi le Krihfa Buu tampi ah Zisuh chuahnak ni hi Dec.25 ah an rak lawmh cio hna.

Rom pawl nih hi khuasik thla chung i sunglawi ngai in an tuahtawnmi puai min cu ``Saturalia` ` an ti i ``Saturn`` Pathian upatnak ca i an tuahmi a si. Cu puai ahcun miluat le sal, Bawi le Sal ti theidannak um lo in pakhat le pakhat laksawng i thlennak(giftchange ) hna an rak ngei. Cu tin Krifa biaknak cu Rom Cozah pi i biaknak ah a rak ca´n dih bak-in ``Saturalia`` timi puai min cu `` The Mass of Christ`` or ``Christ Mass`` ah an thlen. Europe ram nichuak lei a ummi German miphun pawl nih Dec.25 ah hin puai sunglawi an rak ngeih theu ve. Cun Nichuah Europe ram i a sunglawi bikmi puai an rak ngeimi cu The Anglo-Saxon nih Zool or Yule an timi hi a si. Cu ´´Yule´´ min cu a hnu ah ´´Christmas´´ ah an thlen ve.

Hebrew pawl nih hin Dec. 25 ah hin ´´Hanukkah´´ timi Puai hi an rak ngeih ve. X´mas hi Biafang pahnih fonhmi a si `Christ le Mass`. Christ cu Greek holh Christos in a ra i asullam cu `chiti thuhmi , thimmi´ tinak a si. Mass cu Hebrew holh ´Mass´ in a ra i a sullam cu ´Hmaizahmi , Upatmi´ ti nak a si. Mass hi mitampi/buupi ti zong khin sullam ngeihter, leh khawh a si i, hi biafang ruang ah Mi tampi an lungbuai caah, a hnu ah Romancatholic (R.C) pawl nih ´Mas` ´´s´´pakhat ah an thlen. Cu caah X´mas ti sullam an langhter duhmi cu ´´Zisu Krih philhlonak Puai´´ tinak khi a si. Nihin ah cun ´Zisuh Krih Chuah Ni Lawmhnak Puai´´ ti zong ah an kawh.

Cuticun Krihfa hmasa pawl nih X´mas cu sunglawi ngai le upatnak tling he England ram ah Chistos Mass min in an hman, cun Spain ah Nalividad min in, Italy ah Natale min in, French ah Noel min in, Germany ah Weihnacht min in X´mas Zan cu a thiang, a dai Zan tiah an rak pom, auh, hmang cio hna. Nihin ah cun X´mas cu Pathian lei le Vawlei lei cawhchih in an hman dih cang. Vawlei thil le Thlarau lei thil thleidannak um loin Secular style deuh in hman a si cang. Cucaah X´mas cu Krih philh lonak ca le Krih chuah lawmhnak caah tuah siti loin Chungkhar, unau, cinglarualchan i tonnak le hoikom i tonnak tu ah hman a si cang.

Cu caah December 25^th ni bak hi Krih a chuah Ni bak a si ti na ruah sual i na fiansul ahcun na palh lai. Krih a chuah ni bak si lo-in Krih a chuah kan lawmhnak Ni le Krih philh lonak ca i kan ulhmi Ni tu khi a si deuh. Cucaah X´mas hi na tuah zong ah a ttha i na tuah lo zong ah na sual hlei lo. Belte cu na tuahning , na hmanning le a sullam na fiannig naa palh sual belte ahcun , na Taksa caah damlonak , na Thinlung zawtnak le na Thlarau thihnak tiang an phan pi kho.

Nangmah duhning siloin a chuaktu, hrin a simi pa (Jesus Krih) a duhning tu in hman le lawmpiak i zuam tu hi a biapi deuhmi cu a si.

B. Bible Hmuhsakning le Cawnpiakning

X´mas timi Biafang(Word) hi Bible chungah kan hmu lo. Krih a chuah Ni zong, hi Ni bak hi a si tiah kan thei lo. Cu ruangah Vawlei cung Krifa buu cheukhat cu hi X´mas hi an hmang lo. X´mas tuah le hman cu sual phunkhat le Boipa bia duh paoh in me´er ah an rel. Cu pawl zong cu an palh hlei lo i an hman hlei ve lo.

Asiah Bible ah a um lomi cu zeiruang ahdah kan tuah kun? X´mas ti Biafang(word) cu kan hmu lo na in X´mas hi tuah phu le Krih chuahnak hi lawmhphu a sinak tu cu a huap kaupi in a kan hmuhsak. Aruang cu Jesus cu Vawlei ah Mary nih a hrin hrimhrim ko timi cu al-awk tha loin Bible nih a kan cawnpiak.

Tnk....Trinity a zummi pawl caah Trinity timi Biafang hi Bible ah kan hmuh ve lo, nain Pathian cu Trinity bak a si ko timi tu hi al-awk ttha loin a huap kaupi in a kan hmuhsak ve . Bible nih Jesus kha vawlei ah a chuak rua rak ti seh law cu..tuah le lawm phu a si lai lo. Jesus chuah caan le chuahnak a lawm hmai satu pawl zong hi Rom Krihfa buu pawl rak si hna sehlaw cu lawmh phu le tuah phu a si hnga lo.

Jesus chuahnak a lawm hmaisa biktu hna cu a pakhatnak ah Vanmi thiang pawl, cun Tuucawng pawl , le Mifim (Mifim pathum timi Bible ah a um lo, ´´pawl´´ timi plural word lawng a um) pawl an si.Cu nih cun lawmh phu a sinak a kan hmuhsak. Cucaah a caan le a ni ah buai lo in a sullam tu ah hin buai deuh hna u sih.

1. X´mas cu ´´Pek´´ asiloah ´´Tthenh´´ tinak a si.(It is giving or sharing) Jhn. 3:16

i. Adam le Evi cu Boipa nih amah muikeng tein a ser hna. Zungzal a nungmi Pathian a si bantuk in zungzal nung hna seh ti hi a duhpiak hna. Cucaah thihnak le nunnak ti-in phunhnih a um ti an theih/hngalh khawhnak ding caah thleidanthiamnak Thingkung cu Eden dum laifang bak ah a chiahpiak hna. Thingkung Dum a laifang i achiahnak chan cu a ding, a fel, zumhawktlak, le dawtnak in a khatmi pathian a sinak langhter a duh caah a si. Minung nih zeihmanh ralrinnak caah information na kan pe lo tiah Pathian kha bia-alnak an tuah khawh lonak ding caah a si.

Adam nih Boipa nawl ngailo in ei-loding thei a ei caah Pathian fa sinak in Satan fa (Sual Fa) ah aa cang. John. 8:44. Khamhmi fa sinak in khamh herhmi fa ah aa cang. Cu Ni thawk cun Adam sual ruangah Vawlei mi vialte cu sual kan si dih( Rom.5:12-21; 1 kor.15:21-22; Gen.3:1-7) i khamhnak pek a herhmi le, tthenh a herhmi kan si dih. Boipa nih Adam le Evi taklong an si i an ning a zah kha a hmuh tik ah Sa a thah i Sa phaw a aih, a khuh than hna-Gen.3:21. Cucu Adam le Evi caah ´´X´mas´´ (´´pek´´ or ´tthenh´' ) ti cu a si ko. Krih nih Vawlei mi kan caah a tuah te dingmi hmuhsaknak cu a si ko.

ii. Cu ticun Minung nih khamhnak an hmuh thannak ding caah le a nungmi Pathian a si langhternak ca´h Isreal mi pawl cu Boipa nih aa thimtthan hna. Cu aa thimmi mi hna nih khamhnak an hmuhnakding caah Moses hmang in Nawlbia (khamhnak an hmuhnak ding caah) a rak pek hna-Exodus.20: 1-20. Cucu Bible Cahlun (Old Testament) ´´X´mas´´ ti zong ah kawhkhawh a si.

iii. Sihmanhsehlaw, cu Nawlbia cu Minung nih kan zulhkhawh lo ca´h , a fapa ngeihchun te cu kan nih khamhnak caah a kan pek than.( Joh.3:16, Isaiah.7:14, 9:6). Cucu nihin i kan au pi lengmangmi X´mas (New Testament X´mas or Contemporary X´mas) cu a si. X´mas sullam cu ´´pek , tthenh´´ tinak a si. Phundang in kan chim ahcun X´mas sullam cu ´´mission´´(English-sending= Lai-thlah) ti zong ah auhkhawh a si fon.

Ø Asi ah zeidah kan pek ve lai?

a. Biaknak le Thangthatnak pek ding (Mt.2:11a)

Vanmi tthiang hna le Tuucaawng pawl le Mifim pawl i a hmasacem Krih an pekmi cu thangthatnak le Biaknak a si . Vanmi pawl le tuucawng pawl nih cun hla le aunak in , cun Mifim pawl nih cun khuk bil in thangthatnak an pek. Krih biaknak ah na khuk naa bil kho rih lo ahcun atu kum X´mas cun khukbil in biak khawh i zuam ve cang. Toidornak lungthin bia, tthangtthat tinak zong a si fon.

b. Lungthin Innka Hunpiakding le Pekding (Mt.2:11b)

Mifim pawl cu Jesus an hmuh le cangkaa in an biak. Cun an i kenmi an thil mansungbik chiahnak Bukbau (Greek-thesauroi( s) a hman i hihi Mt.13:52 ah khin cun thil chiahnak Inn ´´store house´´ tiah a leh) kha an hun a ti. Cu nih a langhtermi cu(storehouse) kan thinlung Innka hunpiak/pek khi a chim duhmi a si. Lungthin hi zeizong vial te nak-in nawl a ngeibik, thil a ti khobik, sullam angei biktu a si. Bible nih na lung thin dihlak timi hi vuizakhat reng lo a chim. Cu lungthin Innka cu awnhpiak law pe ve cang.

c. LaakSawng Phunthum(taksa, thinlung, thlarau) Pekding.(Mt. 2:11c).

Mifim pawl cu an biaknak, thangthatnak le an thil mansung chiahnak bukbau an hundih hnu le pekdih hnu ah an laakawng phunthum...Sui lungvar, Zihmui mansung, le Muran hna cu an chuah i Jesus cu an pek. Cu laaksawng phunthum nih a langhtermi cu ´´Taksa, Thinlung, Thlarau´´ TTT pathum hi an si. Na Taksa in upat law, Na Thinlung in ruat law,Na Thlarau in thangthat ve cang ( Jh.4:24)

2. X´mas cu Krih he i Ton Tinak a si.( Mt.2:10-12; Luke.2:16-18)

Krih he i ton hi zumtu kan caah a herhbikmi a si. X´mas hman ve lengmang ttung i Krih he i ton bal ve lo cu Malaysia ah Phaisa tampi dih in kal ve tung in a zin hmanh hmuh hlan i Palek pawl nih tleih he aa lo. Phaisa tampi dih le caan tampi pek in X´mas hman ve tung i Krih he i ton lo cu ngeihchia a va si hringhran dah.

Hika zon ah hin Krih he kan i tonning tu hi aa lo cio lo. Mifim pawl cu Krih he an i tonnak ding ah Boipa ´´Arfi Ceu´´ nih lam a hruai hna , Khrih he an i tawn hlan lo Inn ah an tin lo, asinain Tuucawng pawl cu Arfi nih siloin Vanmi nih ´´Bia´´ in Krih he an i tonnak ding caah lam an chimh hna. Vanmi pawl chimhning in Krih he an i ton hlan lo an kal ve.

Unau, nihin ah nang le kei zong Krih he kan i tonnak ding ahcun Boipa Bia ning in kan kal a hau ve i, Krih he kan i ton hlan lo Boipa Ceunak-Thiang Thlarau hruainak Lam cu zul ko hna u si.( Rom.8:14)

Herod tu cu Keizong Krih cu ka biak ve lai tiah a ka in a chim ko nain a lungthin cu Krih he aa hlat(Mt. 15:8). A chimbantuk in kal in Krih cu a va tong lo, a va bia lo. Cu nakcun Krih chuah Ni ah Mi a tthah i tthatlonak phun tling a tuah. Unau, Nangtah Krih chuah Caan ah , X´mas ah Krih he i ton loin tthiltthalo a tuahmi le Boipa lung a fak termi na si sual maw? Zuu dinnak le vawlei pum saduhnak in Krih a chuah Ni a lawmmi na si sual ve maw?

Ø Asiah zeitin dah Krih he kan i ton khawh lai?

a) Na duh bikmi, le na tleihchan bikmi Thil na kal tak a hau (Lk.2:15-16)

Mifim pawl le Tuu cawng pawl cu Krih ka caah a chuak cang ti an theihbak in an duhbikmi le nitin an paw cawmnak a simi thil, rian vial te an kal tak. An Rian, an Sipuazi le thildang nakin Jesus hmuh le ton an duh deuh .. Amen ( Mt.10:37). Zeidah na tleihcanbikmi Krih tonnak ah an dawntu a si?

b) Vawlei Pumsaduhnak He i Then a Hau. ( Mt.2:9-10)

Mifim pawl cu Herod (Herod nih vawlei tthil le Satan le thilri a langhter) sin ah khan nuam ngai in an um peng lo. Herod he i thennak lam kha an kawl. Herod he an i then bak in Arfi ceu cu an caah a lang than i Krih an ton tiang lam a hruai hna.

Herod nih Vawlei pumsaduhnak a langhter. Mifim pawl nih nang le kei an langhter ve. Vawlei pumsaduhnak he i then ve law (1John. 2:15,1 Kor.5:9-11 etc.) cun Boipa ceunak na cungah a lang lai i , Krih he nan i tong kho ve lai.

c) Boipa Bia hi theih lawng siloin zumh in a tak in tuah a hau. (James. 1:22)

Mifim pawl le Tuu cawng pawl cu Jesus ka caah a chuak timi thawngttha an theihmi kha , theih sawhsawh lawng si loin an zumh i a tak in an tuah. Herod cu a theihmi thawngtha kha a zumh ko nain a tuah lo, a thin tu a phang. Jesus a chuak ti a ttheihmi Bia kha tak in a tuah lo. Jesus a chuah ti theih ko nain zumh taktak lo le zumhnak kha a tuah in tuah taktak lo ahcun san a tlai lo. James.2:19- Khuachia le Satan zong nih Pathian cu an zumh ko, an zumhnak kha a tak in an tuah, a langhter chuah lo caah an zumnak cu san a tlai lo.

Nihin ah mi tampi cu X´mas a naih paoh ah kan thin a phang ve. Tthiltha cawknak, Zuu dinnak le Mehthawcawknak kan ngei sual lai lo kan ti ve. Unau nangtah zei dirhmun? Kaa lawng in siloin zumh in a tak in Krih cu pah ve cang u sih.

Biatlangkomhnak

Cucaah X´mas hi na lawmhning , na hmanning le a sullam nai fianning na palh sual ahcun na tak sa, na thinlung, le na thlarau caah zeihmanh thathnemnak a ngei lai lo.

Krih he aa tong cangmi Mifim pawl le Tuucawng pawl cu X´mas nih a chuahpimi hnangamnak le lawmhnak in an khat cang. Krih an tondih in Boipa bia a rami cu nan ratnak lam khan kirthan ti hla u. Lam dang in kir cang u a ti. Cu nih a langhtermi cu ´´Krih he aa tong cangmi le X´mas sullam ngei tein a hmang cangmi hna ca ahcun Nunning Hlun kha a lo i Nunning Thar in a thawk cang tinak a si.( 2kor. 5:17) Krih he a tongcangmi cu a nunning hlun kha a lo i nunning thar in aa thawk/nung cang´´.

Kan nih zong atu kum X´mas cun Nunning hlun kha kal tak cang hna u sih law, Nunning thar in nun i zuam cang hna u sih.

X´mas daihnak nan cung ah um ko seh....!

Sources:

1. Encyclopedia Britannica (1961-ed), Vol.5, p. 642.

2. The New Schaff- Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol.3, p. 47-ff

3. Adlai Albert Esteb, Ph. D , ´´ What Christmas Means´´ USA: Review and Herald Publishing Association, 1971, p. 9. ´´ giving and good will virtually spell Christmas´´ says, A. A. Esteb.

4. Jens Herzer, ´´ Die Ursprünge der Kirchlichen Feste: Ostern, Himmelfahrt, Pfingsten, Weihnachten und Ihre Biblischen Grundlangen ´´Germany: Deutsche Bibelgesellshaft Stuttgart, 2006.

5. Hans Förster, ´´ Weihnachten: ein Spurensuche´´, Germany: 2003.

6. Harmut Badenhap ´´Wieso Weihnachten?´´, Germany: 19889.

7. Eugene L. Brand, ´´ The Encyclopedia of The Lutheran Church´´ , 1965.

8. Monika K. Hellwig, ´´ The Modern Catholic Encyclopedia´´, June, 10, 1994.

9. Frank C. Senn, ´´ The Encyclopedia of Christianity´´, Germany: 1997.

10. S.K. Roll, ´´ Christmas and Its Cycle: New Catholic Encyclopedia´´ USA, 2003.

11. The Seventh Day Adventist Encyclopedia; Commentary, 1996.

12. O. Cullmann, ´´ The Origin of Christmas: The Early Church´´ Philadelphia, 1956.

13. A.T. Kraabel, ´´ The Roots of Christmas ´´ Dialog.21, 1982.

=================

Life is like a book, everyday is new pages

Chin, Lai, Zo Miphun kong

2009-12-11T16:17:00.001-08:00

Chin, Lai, Zo Miphun Kong

by Pu Lian Uk

From: Lian Uk <lian1@verizon.net>
Subject: RE: [zophei] Chin,Lai ,Zo Miphun kong
To: zophei@yahoogroups.com
Date: Tuesday, December 8, 2009, 3:58 AM

Kawi Sang,

Hi ca na ttial mi hi thil a dik ning vun ttial nak ding a kong na vunchuah pi I a tha ngai. Hibantuk in theih fian lo mi kong ah a dik ning kawl hi a ttha tuk mi ruahnak asi.

Mah na tialmi Chart hi a palh cikcek mi ruahnak a si. Laimi/Chin mi vialte a khuaitu ral Chart a si. Hi chart hi aho Laimi hmanh nih a dik tiah pawm mi a si lo. Debate tuah lo mi Chinmi hrawh nak asi ti a thei lo mi minung nih thil a dik ning theih huaha lo in an ttial mi asi. Chin mi kong athei mi mizei hmanh nih an pom lo mi asi. Hmangti hlah u.

Hi ning hi kan zulh ah cun Laimi Chin timi hi a um lo. Chin ti cun zeitin dah hi vialte ASHO,Cho,Khumi, Mizo, Zomi ti hi hi aa peh thiam ning kong tial lo in, ruahnak sawh arbitration long in an peh mi asi.

Chin cun zeitin dah Asho,Cho,Khumi, Laimi, Mizo,Zomi ti cun aa peh ti hi aa peh ning prove nak a um lo mi asi.

"Chin History, culture & Identity" timi ca uk chung "Emergence of Chin Hills Regulation 1896: Its scope and importance in History" ti mi Page 261 chungta kha ttha te in rak zoh te u.

Khua min rammin hi amah le a holh zulh in min tampi in kawhnak um a hman khi ruah awk ttha ngai asi.

Tahchunhnak fawibik in kan lak mi ah cun:

Falam cu Tlai sun holh in kawh nak asi, Za Hau lei nih Far-tthawk an ti i, Zaniat lei nih Balai an ti. Falam khua khat nih holhdang dang minsak zulh in min pathum a ngei.

A ram in kan lak ah cun India ti cu Hindi holh in Bharat an ti. Urdu holh in Hindustan an ti. India nih minthum angei.

Germany cu an mah German holh in Deustchland an ti. Cu caah min hnih an ngei.

Cu bantuk in Europe ram atu Laimi umnak ram Sweden, Norway, ti vial te khi atlawm bik min hnih longte an ngei. Pu Perhkalh nih Europeram min tampian ngeih mi cazin a ttialmikha nanhmuh awk ttha ngai asi.

Cu bantuk in Chin ticu Haka holh in Laimi kan ti I, Tedim holh in Zomi kan ti I, Mindat holh in Cho kan ti cu asi. Rangoon University Chin student Union Annual Magazine 1953 in 1968-69 tiang an chuah mi a holh kip in Chin ti cu Mindat holh in Cho, Falam/Haka holh in Laimi, Tedim holh in Zomi ti cu an rak hmanzungzal mi asi. Va`cek tthan hmanh u.

Hi ti Zomi phundang Laimi phundang in a ttialmi hna hi Tedim holh athei lomi nih an ruah sual bia ah a dik loning pi in an ttial mi asi.,Tedim holh kan chim ah "Ei Zomi te kan I ti" , I kanmah lila kha Falam/ Haka holh ah kanvun itthial I kanchim tik ah "Kan mah Laimi" kan I ti tthan ve mi hi atu nifa kan hman mi asi. Tedim holh nan theih lo nan thiam lo ah cun a ruah awk nan thei lo kho men I asi.

Hi kong hi Tedim le Falam Haka apa hnih in a thiam mi vialte nan hal hna ah cun Chin ti cu Tedim nih Zomi an ti I, Falam Haka nih Laimi an ti i, Mindat nih Cho ti an hman mi cu 1968-69 Uniniversity Chin Literature and Culture Sub Committee Annual Magazing chunghrim ah fiang tuk in hmuh khawh mi asi.

Cu ruanghrim ah hi na hman mi Chart cu a palh cik cek mi a thei lomi nih an ruahnak an ttial sawh sawh mi asi.

Hikonghi adik ning na theih duh ah cun "Chin History, culture & Identity" timi ca uk chung "Emergence of Chin Hills Regulation 1896: iIts scope and importance in History" timi ca uk Page 261 chungta cu ttha te in rak zoh hrim te u.

"Falam le Hakha nih CHIN cu LAIMI tiah kan leh tikah Tidim le Mindat zong Laimi kan siter chih hna" na ti mi hi adik mi asi. Kan si ter chih hrim hna. Zeicah tiah Falam Haka holh in Chin timi cu Laimi asi ruang te ah cun asi.

Kawl nih cun Bama an I ti na in pei Laimi holh in Kawl ti inkan auh ca hna ah Lai holh kan chimtik ah Bama tiah auh lo in Kawl tiah kan au hna cu ta. Na hmanghballo maw? na hman hrim ko lai nifa te Haka Falam Tedim kanzapi in Kawl cu Bama kan ti hna lo/ Kawl kanti hna.

Tedim nih Bongsa an ti mi cu bongsa ti hlah u Cawsa ti u ti in zeitin dah na ti khawh hna hnga, an holh in bongsa an timi cu an mah holh asi caah ti hlah u kan ti kho hna lo. Cu bantuk in Kawl nih Thailand cu Yodaya anti hna. Thailand nih Yodaya kan ti hlah u an ti hna lo, zeicah tiah Kawlholh in Thailand ti an kawhnak min asi.

Cubantuk in Geramany an mah holh in Deustchland an i-ti mi cu Mirang holh in Germany an ti hna caah an mah holh ngeih kha Germany nih an ruah piak thiam hna. Atu hika kanca ttial hrimah cun pei English England ti cu an min asi ko na in Haka Lai holh in Mirang kan ti hna hi asi cu. Kanmahholh in English kha kan kawhnak hna min asi ve. Mirangnih Mirang kantihlah u anti lo, kanmah holh te in kankawh nak hna min asi ve caah.

Tuluk zong an mah holh in Chunkuo an ti ,Japan zong anmah holh in Nippon an ti I, Korea zong anmah holh cun Hankok ti bantuk a si.Asina in Mirangholh ah mindang an ngeih dih khi ruat hmanh.

Cu ticun khua min, ram min le mindangdang zong amah le holh zulh in min tampi an ngei cio hna.Hibantukkonghiv uitamtukkan ttial cang, nanrellem lo caah asi lai.

Rose hlingngeipangpar cu Kawl nih phundang Mirangnih phundang in rose nih mintam pi holh kip ah angei dih,.

Cubantuk cun thil akal caah na hman mi chart hi Tedim holh a thei lo mi nih an ttialmi apalh cikcekmi asi va hmang ti hlah. Cun na ttialrih mi ah:

" i, Tidim le Mindat nih CHIN cu Zomi or Cho ti in an i leh ve tik ah Falam le Hakha zong hi Zomi or Cho an kan siter chih ve"; na timi hi a dik mi asi ning a cung lei ah kan ttial dih cang.Ttha te in rak ruat hmanh. Na vunttial rih mi ah:

"nain nihin tiang kan kal ning ahcun cohlang mi a si rua lo" na timihi cohlan mi asi tuk cang. Tedim holh athiam lomi Mindat holh a thiam lo mi nih cun an thei lo rih kho men ko. Asina in a theimi nih adik anti dih lai; Cohlan mi asi tuk cang, lung aw ttawm awk a um lo.Na ttialrih mi ah:

"Zeicatiah, Zomi a timi le Cho a timi zong laimi ti cu an duh bak lo bantuk in Zomi le Cho si cu Laimi aa timi nih kan duh ve lo" na vun ti mi ah acung ah kan ttial dih cang; Bama ti cu Laimi nih Kawl kan ti tik hna ah si she, Thailand cu Kawl nih Yodaya an ti tik hna ah si she, Deutchland cu Mirang nih Germany an titik hnaah si she, an mah an duh duh lo kha asi lo I, an mah le holh ning in an rak ngeih mi min asi kha universal in an pawm cio mi asi ti hi vialte tet-te kan langhter ah cun theih khawh lungtlian khawh awk ngai asi cang.

Cucaah hina hman mi chart a palh ning hi research dang tuahhau lo in hika kan ttialmi vulei cung thilkalning hrim nih hin hi chart cu hmantlak lo hnawmbawm chunghlawh ding men asi ning alang ter kko tuk cang I hi Chart hrim hi zeitik hmanh ah hman awk asi ti lo ti theih khawh nakngai asi. Damte in. Lnk.

----------

From: zophei@yahoogroups. com [mailto:zophei@ yahoogroups. com] On Behalf Of Zasang Cinzah
Sent: Monday, December 07, 2009 11:43 PM
To: zophei@yahoogroups. com
Subject: RE: [zophei] Chin,Lai ,Zo Miphun kong

Key Points:

1. "[Mirang nih ]Mizeimi phundah an si ti an vun hlat tikah…. kum 750AD lio Kawlram ti in Anaw[z]rah tha siangpahrang nih a rak dirh khawh hlan kum 300 lio in ttialmi lungca ah Chin ti in an ttialmi miphun nunphung le holh a hmang mi Chin miphun ram a si kha Mirang nih an rak hmuh khawh hna."

2. "Chin timi min chung ah aa tel dih mi an si tiah cu upadi chung ahcun mi rang nih an ttial."

3. "Chin timi cu Falam le Haka nih Laimi tiah an ileh I Tedim nih Khamtung mi ti le Zomi ti in an leh . Mindat lei nih Chio tiah an leh ve. "

Falam le Hakha nih CHIN cu LAIMI tiah kan leh tikah Tidim le Mindat zong Laimi kan siter chih hna i, Tidim le Mindat nih CHIN cu Zomi or Cho tiin an i leh ve tikah Falam le Hakha zong hi Zomi or Cho an kan siter chih ve; nain nihin tiang kan kal ning ahcun cohlang mi a si rua lo; Zeicatiah, Zomi a timi le Cho a timi zong laimi ti cu an duh bak lo bantuk in Zomi le Cho si cu Laimi aa timi nih kan duh ve lo.

Cucaah, Mirang nih Upadi ah an ttial bantuk in CHIN chung ah aa telmi MIN {miphun] an si timi ruahnak; Human Right Watch Website ah an tarmi te hi CHIN Miphun kan sining te cu a si ko lai dah! Damte in Asang.

------------------------------
"Serve with gladness"